Sắt giữ vai trò trung tâm trong quá trình tạo hemoglobin, thành phần quan trọng của hồng cầu. Khi thiếu sắt, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu máu với các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng tập trung. Vì vậy, nhiều người cần bổ sung sắt bằng viên uống hoặc siro. Tuy nhiên, không phải loại thực phẩm bổ sung nào cũng có thể dùng chung với sắt mà không gây ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu.
Nguy cơ phổ biến nhất khi kết hợp sắt với các chất bổ sung khác là làm giảm khả năng hấp thu tại ruột non. Một số trường hợp còn làm tăng nguy cơ buồn nôn, táo bón, tiêu chảy hoặc rối loạn điện giải.
Dưới đây là một số loại thực phẩm chức năng không dùng chung với sắt:
1. Canxi và thuốc kháng axit chứa canxi
Canxi và sắt được hấp thu tại cùng một vị trí trong ruột. Khi dùng đồng thời, canxi thường "chiếm ưu thế", khiến lượng sắt được hấp thu giảm đáng kể. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người vừa bổ sung sắt, vừa dùng viên canxi hoặc thuốc kháng axit có chứa canxi.
Hậu quả là dù uống đủ liều, cơ thể vẫn không nhận được lượng sắt cần thiết. Cách xử trí an toàn là uống sắt và canxi cách nhau ít nhất hai giờ.
Nhiều người phải bổ sung sắt để cải thiện tình trạng thiếu máu, thiếu sắt.
2. Magie
Magie, đặc biệt là dạng magie oxit, cũng sử dụng cùng hệ vận chuyển với sắt tại ruột non. Khi hai chất này được uống cùng lúc, khả năng hấp thu sắt có thể giảm rõ rệt, đồng thời dễ gây buồn nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc chuột rút.
Nguyên nhân là magie có thể làm thay đổi môi trường ruột và cạnh tranh vị trí hấp thu với sắt. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả bổ sung sắt mà còn khiến hệ tiêu hóa bị kích ứng. Người dùng nên uống sắt vào buổi sáng khi bụng đói, còn magie có thể dùng vào buổi tối.
3. Kẽm
Kẽm và sắt có cấu trúc hóa học tương tự nhau nên dễ "tranh chấp" cùng hệ vận chuyển trong ruột. Khi dùng đồng thời, cả hai khoáng chất đều có thể hấp thu kém hơn, đặc biệt nếu sử dụng liều cao. Do đó, không nên uống kẽm và sắt cùng lúc. Để khắc phục, có thể uống sắt vào buổi sáng và kẽm vào buổi chiều hoặc tối.
4. Thực phẩm bổ sung giàu chất xơ
Các sản phẩm chứa nhiều chất xơ như vỏ hạt mã đề, inulin hoặc chất xơ hòa tan thường giúp cải thiện tiêu hóa. Tuy nhiên, chất xơ có khả năng liên kết với khoáng chất và "đẩy" chúng ra khỏi đường ruột trước khi kịp hấp thu.
Với sắt, điều này làm giảm đáng kể lượng sắt đi vào máu, khiến việc bổ sung kém hiệu quả. Ngoài ra, chất xơ còn làm tăng nhu động ruột, khiến sắt bị đào thải nhanh hơn. Vì vậy, nên uống sắt trước hoặc sau khi dùng chất xơ ít nhất 1–2 giờ.
5. Một số thực phẩm bổ sung từ thảo dược
Một số thực phẩm bổ sung từ thảo dược như chiết xuất trà xanh, nghệ (curcumin) có thể liên kết với sắt và làm giảm khả năng hấp thu. Nghiên cứu cho thấy curcumin có thể làm giảm hấp thu sắt từ 20–90%, tùy liều lượng.
Nguyên nhân là các hợp chất polyphenol trong thảo dược tạo phức với sắt, khiến sắt khó được hấp thu qua thành ruột. Điều này đặc biệt bất lợi với người đang thiếu máu do thiếu sắt. Do đó, nên uống sắt và thảo dược cách nhau ít nhất 1–2 giờ.
Nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung.
6. Vitamin tổng hợp hoặc vitamin dành cho bà bầu
Nhiều loại vitamin tổng hợp và vitamin cho phụ nữ mang thai đã chứa sắt, canxi và magie. Việc uống thêm viên sắt riêng lẻ cùng lúc có thể làm giảm hiệu quả hấp thu hoặc dẫn đến quá liều không cần thiết.
Không nên dùng chung vì các khoáng chất trong viên đa vitamin vẫn có thể cản trở hấp thu sắt. Ngoài ra, dùng quá nhiều sắt có thể gây táo bón, buồn nôn và tăng nguy cơ tích lũy sắt. Người dùng nên hỏi ý kiến bác sĩ để xác định có cần bổ sung sắt riêng hay không.
Lưu ý khi bổ sung sắt
- Nếu việc bổ sung sắt không đạt hiệu quả, nồng độ sắt trong máu có thể vẫn thấp, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng, da xanh, chóng mặt, khó thở khi gắng sức. Một số trường hợp gặp tác dụng phụ như đau bụng, tiêu chảy, phân sẫm màu hoặc đổi màu răng.
Cần lưu ý rằng việc cải thiện tình trạng thiếu sắt thường mất vài tuần đến vài tháng. Nếu sau khoảng hai tháng mà triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện tác dụng phụ khó chịu, người bệnh nên trao đổi lại với bác sĩ.
- Để tối ưu hiệu quả, sắt nên được uống khi bụng đói hoặc cùng vitamin C. Vitamin C có thể tăng cường hấp thu sắt, đặc biệt là sắt từ thực vật. Việc uống sắt cùng vitamin C có lợi cho người thiếu sắt hoặc người đang dùng thuốc làm giảm acid dạ dày. Tuy nhiên, dùng quá nhiều vitamin C (trên 2 g/ngày) có thể làm tăng nguy cơ thừa sắt, nhất là ở người mắc bệnh hemochromatosis. Liều cao vitamin C cũng dễ gây buồn nôn, tiêu chảy, đầy hơi và ợ nóng.
- Người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng nhiều loại thuốc nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi bổ sung.
- Nên uống sắt cách các loại thực phẩm bổ sung khác ít nhất 1-2 giờ.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Vitamin C và những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe.
