Dưới đây là 6 loại gia vị, thảo mộc đáng chú ý và cách sử dụng phù hợp trong bữa ăn hằng ngày hỗ trợ kiểm soát đường huyết, tốt cho người đái tháo đường.
1. Quế tốt cho đường huyết
Quế là vỏ thân hoặc cành của một số loài thuộc chi Cinnamomum, được sử dụng làm gia vị và trong y học cổ truyền. Quế chứa các hợp chất thơm và polyphenol đang được nghiên cứu về tác động đối với chuyển hóa glucose. Tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố năm 2024 ghi nhận việc bổ sung quế có thể cải thiện một số chỉ số đường huyết ở người mắc đái tháo đường type 2.
Có thể thêm một lượng nhỏ bột quế vào cháo hoặc đồ uống không đường. Quế cassia chứa coumarin, chất có thể gây tổn thương gan khi sử dụng quá mức hoặc kéo dài. Vì vậy, người mắc bệnh gan nên tránh tự dùng quế liều cao, đặc biệt dưới dạng cao chiết hoặc thực phẩm bổ sung.
2. Gừng
Gừng tươi được dùng phổ biến trong các món ăn và trà; gừng cũng có vị trí trong y học cổ truyền. Các hợp chất như gingerol đang được nghiên cứu về tác động đối với chuyển hóa glucose. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố năm 2025 ghi nhận gừng có tiềm năng cải thiện một số chỉ số đường huyết ở người mắc đái tháo đường type 2, dù kết quả còn khác biệt giữa các nghiên cứu.
Trong bữa ăn, có thể dùng gừng để nấu canh, kho cá hoặc pha trà không đường.
Lưu ý: Dùng nhiều gừng hoặc chế phẩm bổ sung có thể gây ợ nóng, khó chịu bụng và tiêu chảy. Người đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm gừng liều cao.
Một số loại gia vị, thảo mộc đáng chú ý và cách sử dụng phù hợp trong bữa ăn hằng ngày hỗ trợ kiểm soát đường huyết, tốt cho người đái tháo đường.
3. Nghệ
Nghệ là gia vị quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam, đồng thời được sử dụng trong y học cổ truyền. Curcumin, hợp chất tạo màu vàng đặc trưng của nghệ, được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa và khả năng điều hòa một số quá trình viêm. Tổng quan hệ thống về các loại gia vị và thảo mộc thơm trong chế độ ăn Địa Trung Hải ghi nhận nghệ có tiềm năng cải thiện đường huyết lúc đói ở người mắc đái tháo đường type 2.
Có thể dùng nghệ để chế biến cá, thịt hoặc rau củ. Tuy nhiên, cần phân biệt nghệ dùng trong nấu ăn với chế phẩm curcumin có hàm lượng cao. Một số sản phẩm curcumin tăng hấp thu có liên quan đến tổn thương gan; người mắc bệnh gan hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.
4. Tỏi
Tỏi vừa là gia vị vừa được sử dụng trong nhiều nền y học truyền thống. Tỏi chứa các hợp chất lưu huỳnh, trong đó có allicin hình thành khi tép tỏi được nghiền hoặc cắt để vài phút trong không khí. Một số nghiên cứu tổng hợp ghi nhận việc bổ sung tỏi có thể cải thiện đường huyết lúc đói và HbA1c ở người mắc đái tháo đường type 2. HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng. Tuy nhiên, kết quả từ chế phẩm bổ sung không thể áp dụng trực tiếp cho lượng tỏi dùng trong bữa ăn.
Tỏi có thể được thêm vào món rau xào, cá hấp hoặc món kho. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng viên uống tỏi liều cao vì nguy cơ chảy máu có thể tăng.
5. Thì là
Thì là (Anethum graveolens) là rau gia vị thường dùng trong các món cá, canh và món hấp. Cây chứa tinh dầu và các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học đang được nghiên cứu. Một số nghiên cứu bước đầu đã khảo sát tác động của bột thì là đối với các chỉ số chuyển hóa ở người mắc đái tháo đường type 2. Những kết quả này gợi mở hướng nghiên cứu về tiềm năng của thì là đối với sức khỏe chuyển hóa.
Trong thực tế, có thể dùng thì là tươi để tăng hương vị món ăn và đa dạng thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Người dân không nên tự sử dụng bột hoặc chế phẩm thì là liều cao với mục đích hạ đường huyết.
6. Hương thảo
Hương thảo (Salvia rosmarinus) là thảo mộc thơm được sử dụng trong chế biến thịt, cá và rau củ. Cây chứa các hợp chất như acid rosmarinic và carnosic acid, được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố năm 2024 về các gia vị, thảo mộc thơm ghi nhận tiềm năng của một số nguyên liệu, trong đó có hương thảo, đối với sức khỏe chuyển hóa. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng khác nhau giữa từng loại.
Có thể dùng một lượng nhỏ lá hương thảo để tạo hương cho món ăn. Người đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng tinh dầu hoặc chế phẩm thảo mộc cô đặc.
Gia vị và thảo mộc có thể giúp đa dạng thực đơn, nhưng kiểm soát đường huyết cần dựa trên chế độ ăn, vận động và điều trị phù hợp. Hướng dẫn chăm sóc người bệnh đái tháo đường của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2026 khuyến nghị ưu tiên rau, trái cây nguyên quả, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và protein phù hợp; hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và thực phẩm chế biến nhiều. Hướng dẫn không khuyến nghị dùng gia vị hoặc thực phẩm bổ sung thảo mộc nhằm mục đích hạ đường huyết.
Người trưởng thành mắc đái tháo đường nên hướng tới ít nhất 150 phút vận động thể lực cường độ vừa đến mạnh mỗi tuần, tùy tình trạng sức khỏe. Cần dùng thuốc theo chỉ định, theo dõi đường huyết và không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi sử dụng gia vị, thảo dược.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn và điều trị của bác sĩ.
