6 loại gia vị quen thuộc có lợi cho đường huyết và não bộ

1. Gia vị không chỉ tạo hương vị mà còn mang nhiều hoạt chất có lợi

Gia vị và các loại thảo mộc đã được sử dụng trong ẩm thực và y học truyền thống của nhiều nền văn hóa từ hàng nghìn năm nay. Bên cạnh vai trò tạo mùi vị cho món ăn, nhiều loại gia vị còn chứa các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học, được cho là có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm và hỗ trợ chuyển hóa.

Một bài tổng quan vừa được công bố trên tạp chí Nutrition Reviews đã phân tích các bằng chứng khoa học về lợi ích sức khỏe của các loại thảo mộc và gia vị phổ biến. Các nhà nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu trên người và trong phòng thí nghiệm giai đoạn 2010-2024, trong đó có các nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm Dinh dưỡng Con người thuộc Đại học California, Los Angeles (UCLA).

Theo nhóm nghiên cứu, thảo mộc thường được thu hoạch từ lá hoặc hoa của cây, còn gia vị chủ yếu được lấy từ rễ, vỏ cây, hạt, thân hoặc quả và thường được sấy khô trước khi sử dụng. Không chỉ giúp tăng hương vị, nhiều loại gia vị còn có thể thay thế một phần muối trong chế biến thực phẩm. Điều này góp phần giảm lượng natri trong khẩu phần ăn - một yếu tố quan trọng giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Ngoài ra, phần lớn các loại gia vị còn giàu polyphenol - nhóm hợp chất chống oxy hóa có khả năng trung hòa các gốc tự do, góp phần giảm stress oxy hóa. Đây là một trong những cơ chế được cho là liên quan đến quá trình lão hóa và nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa.

1.1 Quế hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Trong số các loại gia vị được đánh giá, quế là nguyên liệu có nhiều bằng chứng nhất liên quan đến chuyển hóa glucose. Hai thử nghiệm lâm sàng do UCLA thực hiện cho thấy, bổ sung quế giúp giảm nồng độ insulin và glucagon sau bữa ăn ở cả người có cân nặng bình thường và người thừa cân.

Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận sự cải thiện đường huyết trung bình và những thay đổi tích cực đối với hệ vi sinh vật đường ruột ở nhóm sử dụng quế so với nhóm dùng giả dược. Tuy nhiên, không phải tất cả người tham gia đều có phản ứng giống nhau. Một số trường hợp xuất hiện tăng đường huyết tạm thời tại một số thời điểm, cho thấy đáp ứng với quế có thể khác biệt giữa các cá nhân.

Ngoài tác động lên đường huyết, các nghiên cứu còn ghi nhận quế có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ chức năng gan. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chưa đủ để khuyến cáo sử dụng quế như một biện pháp điều trị bệnh đái tháo đường thay thế thuốc.

1.2 Nghệ có thể hỗ trợ chức năng não và sức khỏe khớp

Nghệ là gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn châu Á, chứa hoạt chất chính là curcumin. Theo bài tổng quan, một số nghiên cứu cho thấy bổ sung curcumin trong thời gian dài có thể giúp cải thiện trí nhớ, khả năng tập trung và tâm trạng ở người lớn tuổi. Một số nghiên cứu khác cũng ghi nhận curcumin có thể hỗ trợ tăng cường trí nhớ và khả năng học tập ở người trẻ khỏe mạnh.

Bên cạnh đó, curcumin còn được nghiên cứu về vai trò hỗ trợ giảm đau ở người bị thoái hóa khớp gối. Một số bằng chứng cho thấy hoạt chất này có thể cải thiện lipid máu thông qua tăng cholesterol HDL ("cholesterol tốt") và giảm cholesterol LDL ("cholesterol xấu").

Ngoài ra, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy curcumin có tiềm năng hỗ trợ chống ung thư khi kết hợp với một số hợp chất tự nhiên khác. Tuy nhiên, kết quả này mới chủ yếu ở mức nghiên cứu tiền lâm sàng và chưa đủ để áp dụng trong điều trị.

1.3 Ớt đỏ có thể góp phần tăng tiêu hao năng lượng

Hoạt chất capsinoid có trong một số loại ớt đỏ và ớt ngọt được nghiên cứu nhờ khả năng kích thích quá trình sinh nhiệt của cơ thể. Trong một nghiên cứu trên người trưởng thành thừa cân và béo phì tại UCLA, những người sử dụng liều dihydrocapsiate cao hơn có mức tiêu hao năng lượng sau bữa ăn lớn hơn so với nhóm đối chứng.

Tuy nhiên, các nghiên cứu về chủ đề này vẫn chưa hoàn toàn thống nhất. Một số thử nghiệm khác không ghi nhận hiệu quả rõ rệt, do đó cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để xác định vai trò thực sự của capsinoid trong quản lý cân nặng.

1.4 Gừng, tiêu đen và các hỗn hợp gia vị có thể hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột

Ngoài từng loại gia vị riêng lẻ, các nhà nghiên cứu cũng đánh giá tác động của những hỗn hợp gia vị gồm tiêu đen, gừng, kinh giới, hương thảo, nghệ và quế. Kết quả cho thấy những hỗn hợp này có thể thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn có lợi trong đường ruột, đồng thời hạn chế sự phát triển của một số vi khuẩn bất lợi. Một hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh được cho là có liên quan đến chuyển hóa tốt hơn, miễn dịch và sức khỏe tổng thể.

Mặc dù vậy, nhóm tác giả nhấn mạnh đây vẫn là lĩnh vực cần được nghiên cứu thêm để xác định liều lượng, thời gian sử dụng cũng như hiệu quả lâu dài.

2. Cách sử dụng gia vị

Các chuyên gia lưu ý rằng mặc dù nhiều loại gia vị cho thấy tiềm năng hỗ trợ sức khỏe, nhưng chúng không phải là thuốc điều trị.

Việc bổ sung các loại gia vị không thể thay thế chế độ ăn cân đối, tập luyện thể lực, kiểm soát cân nặng hoặc các thuốc điều trị đã được bác sĩ chỉ định đối với người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hay các bệnh mạn tính khác.

Thay vào đó, sử dụng đa dạng các loại gia vị tự nhiên trong bữa ăn hằng ngày có thể là một cách đơn giản để tăng lượng hợp chất chống oxy hóa, giảm lượng muối tiêu thụ và góp phần xây dựng chế độ ăn có lợi cho sức khỏe.

Đối với người đang sử dụng thuốc chống đông máu, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc mắc bệnh gan, bệnh túi mật, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các chế phẩm bổ sung chứa hàm lượng cao curcumin, quế hoặc các chiết xuất từ gia vị nhằm tránh nguy cơ tương tác thuốc hoặc tác dụng không mong muốn.

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất thông tin, người dùng hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi thay đổi chế độ ăn uống.

Mời độc giả xem thêm:

5 thảo mộc, gia vị giàu chất chống oxy hóa nên bổ sung hằng ngày

SKĐS - Không chỉ làm gia vị giúp món ăn thêm thơm ngon, nhiều loại thảo mộc quen thuộc còn được y học cổ truyền sử dụng như những vị thuốc hỗ trợ phòng và cải thiện một số chứng bệnh thường gặp. Đáng chú ý, các loại gia vị này còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.