1. Mệt mỏi kéo dài, thiếu sức sống
Cảm giác mệt mỏi là một trong những biểu hiện sớm và phổ biến nhất của thiếu vitamin B12.
Khi cơ thể không có đủ vitamin B12 để tạo hồng cầu bình thường, khả năng vận chuyển oxy đến các mô giảm xuống, khiến người bệnh luôn cảm thấy uể oải, giảm sức bền và nhanh kiệt sức ngay cả khi hoạt động nhẹ.
Ở người lớn tuổi, tình trạng này dễ bị quy cho tuổi tác, ngủ không đủ hoặc ít vận động. Tuy nhiên, nếu cảm giác mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm da xanh, hồi hộp hoặc khó thở khi gắng sức, nên được thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì tự bổ sung vitamin B12.
2. Hay quên, khó tập trung
Khó tập trung, giảm trí nhớ ngắn hạn hoặc cảm giác "đầu óc mơ hồ" là những triệu chứng thần kinh được ghi nhận ở người thiếu vitamin B12. Các triệu chứng này thường diễn tiến từ từ nên có thể bị bỏ qua hoặc nhầm với những thay đổi nhận thức thường gặp ở tuổi cao. Một số người có thể khó ghi nhớ thông tin mới, duy trì sự chú ý hoặc xử lý những công việc quen thuộc.
Nếu tình trạng này kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt mà không tìm thấy nguyên nhân, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá tình trạng vitamin B12 cùng các nguyên nhân khác có thể ảnh hưởng đến nhận thức.
Cảm giác mệt mỏi là một trong những biểu hiện sớm và phổ biến nhất của thiếu vitamin B12. Ảnh AI.
3. Tê bì, châm chích ở bàn tay hoặc bàn chân
Tê bì, cảm giác kiến bò hoặc châm chích ở đầu ngón tay, bàn chân là dấu hiệu điển hình của tổn thương thần kinh ngoại biên do thiếu vitamin B12. Nếu thiếu hụt kéo dài, lớp bao myelin bảo vệ dây thần kinh có thể bị tổn thương, làm tín hiệu thần kinh truyền kém hiệu quả. Ban đầu, có thể chỉ thấy tê nhẹ từng đợt, nhưng theo thời gian triệu chứng có thể trở nên thường xuyên hơn hoặc lan rộng.
Đây là triệu chứng không nên chủ quan vì tổn thương thần kinh kéo dài có nguy cơ không hồi phục hoàn toàn ngay cả sau khi bổ sung vitamin B12.
4. Đi lại chậm, dễ mất thăng bằng
Khi thiếu vitamin B12 gây ảnh hưởng đến các đường dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác vị trí và khả năng phối hợp vận động, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng. Biểu hiện có thể là bước đi không vững, dễ loạng choạng, khó phối hợp động tác hoặc dễ vấp ngã.
Những triệu chứng này đặc biệt đáng chú ý ở người lớn tuổi vì dễ bị xem là hậu quả tất yếu của quá trình lão hóa.
Nếu tình trạng mất thăng bằng xuất hiện mới hoặc tiến triển, nhất là khi đồng thời có tê bì ở tay chân, cần được đánh giá y tế để tìm nguyên nhân, trong đó có thể bao gồm thiếu vitamin B12.
5. Thay đổi tâm trạng
Một số người thiếu vitamin B12 có thể xuất hiện những thay đổi về tâm trạng như dễ cáu gắt, giảm hứng thú, lo âu hoặc có biểu hiện trầm cảm. Các thay đổi về tâm trạng thường không đặc hiệu và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như căng thẳng, rối loạn giấc ngủ hoặc bệnh lý tâm thần. Vì vậy, không nên xem đây là dấu hiệu riêng của thiếu vitamin B12.
Tuy nhiên, khi những biểu hiện này xuất hiện đồng thời với mệt mỏi, rối loạn cảm giác hoặc các triệu chứng thần kinh khác, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra tình trạng vitamin B12.
6. Lưỡi đỏ, nhẵn và đau rát
Không chỉ ảnh hưởng đến máu và thần kinh, thiếu vitamin B12 còn có thể gây viêm lưỡi. Người bệnh có thể nhận thấy lưỡi đỏ hơn bình thường, bề mặt nhẵn bóng do mất gai lưỡi, kèm cảm giác đau rát hoặc thay đổi vị giác.
Đây là dấu hiệu khá đặc trưng nhưng thường bị bỏ qua vì dễ nhầm với nhiệt miệng hoặc viêm miệng thông thường.
7. Khi nào nên nghĩ đến thiếu vitamin B12?
Không phải mọi trường hợp mệt mỏi hay hay quên đều do thiếu vitamin B12. Tuy nhiên, nếu xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng kể trên, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, người ăn chay trường, mắc bệnh lý dạ dày - ruột, đã phẫu thuật dạ dày hoặc sử dụng metformin hay thuốc ức chế bơm proton trong thời gian dài, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.
Việc chẩn đoán không chỉ dựa vào triệu chứng mà cần kết hợp khai thác tiền sử, khám lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp. Điều quan trọng là không nên tự ý bổ sung vitamin B12 liều cao khi chưa xác định nguyên nhân, bởi việc điều trị cần hướng đến cả nguyên nhân gây thiếu hụt, đặc biệt ở những người có rối loạn hấp thu.
Mời bạn đọc xem thêm:
