1. Lợi ích của lá tía tô kết hợp gừng khi trời lạnh
Khi thời tiết chuyển sang lạnh hơn, cơ thể dễ bị tà khí phong hàn xâm nhập qua đường hô hấp và bề mặt da. Trong Y học cổ truyền (YHCT), lá tía tô (tô diệp) và gừng tươi (sinh khương) đều sở hữu tính ấm, quy vào hai kinh Phế và Tỳ, thuộc nhóm thuốc tân ôn giải biểu. Việc phối ngũ hai vị thuốc này trong mùa lạnh mang lại tác dụng:
1.1. Phát hãn giải biểu, phòng và trị cảm lạnh: Nhiễm lạnh thường gây sợ lạnh, sợ gió, hắt hơi, ngạt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ và ít hoặc không có mồ hôi. Tía tô và gừng giúp làm ấm cơ thể, giãn mạch máu ngoài da, kích thích tuyến mồ hôi hoạt động nhẹ nhàng (phát hãn) để đào thải phong hàn tà khí ra ngoài giải biểu.
1.2. Ôn trung hòa vị, giảm đau bụng do lạnh: Không khí lạnh xâm nhập dễ làm tỳ vị uất lạnh, gây co thắt dạ dày, trướng bụng, ợ hơi, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Gừng có tác dụng ôn trung tán hàn, làm ấm bụng và cầm nôn; tía tô giúp hành khí, hòa vị, giải tỏa ứ trệ vùng thượng vị.
1.3. Kháng viêm và làm dịu đường hô hấp: Dưới góc nhìn Y học Hiện đại (YHHĐ), việc uống nước ấm giúp bổ sung nước, làm dịu cảm giác khô rát họng và loãng dịch tiết đường hô hấp. Tía tô chứa nhiều chất chống oxy hóa như acid rosmarinic, luteolin và apigenin; gừng giàu gingerol và shogaol. Sự phối hợp này tạo hiệu ứng hiệp đồng sinh học, giúp giảm viêm niêm mạc, xoa dịu cơn ho và tăng cường khả năng chống oxy hóa cho tế bào.
Lá tía tô kết hợp với gừng có thể dùng pha trà, nấu cháo hoặc ngâm chân, giúp làm ấm cơ thể và xua tan cảm giác lạnh trong mùa đông. Ảnh AI.
2. Các cách dùng lá tía tô kết hợp gừng làm ấm cơ thể, phòng ngừa cảm lạnh
Người dùng có thể áp dụng các phương pháp chế biến đơn giản sau đây để giữ ấm và chăm sóc sức khỏe mùa lạnh:
2.1. Trà tía tô, gừng, trần bì (thức uống giữ ấm, xoa dịu dạ dày, giảm ho)
Chuẩn bị: 10 - 15g lá tía tô tươi (hoặc 5 - 7 lá bánh tẻ), 15g gừng tươi thái sợi, 10g vỏ quýt khô (trần bì).
Chế biến: Cho các nguyên liệu vào ấm, rót 300 - 400ml nước sôi, hãm kín nắp trong 10 phút hoặc đun sôi nhanh từ 2 - 3 phút; có thể thêm chút đường phèn hoặc đường nâu và uống khi nước còn ấm nóng.
Tác dụng: Giúp ôn trung hòa vị, xoa dịu nhanh các cơn đau bụng lạnh, trướng bụng, ợ chua, nôn mửa và ho do lạnh.
2.2. Cháo tía tô gừng trứng gà (món ăn giải cảm phong hàn, phục hồi tỳ vị)
Chuẩn bị: 30g gạo tẻ nấu thành cháo nhừ, 8 - 15g lá tía tô thái nhỏ, 3 lát gừng thái sợi, 2 - 3 củ hành hoa thái nhỏ, 1 lòng đỏ trứng gà.
Chế biến: Đập lòng đỏ trứng gà vào bát, thêm tía tô, gừng và hành thái nhỏ, sau đó múc cháo nóng đổ lên trên rồi khuấy đều. Ăn ngay khi cháo còn ấm nóng, rồi đắp chăn ấm nghỉ ngơi.
Tác dụng: Giúp giải cảm lạnh.
2.3. Trà tía tô, gừng và táo tàu (làm ấm cơ thể khi đi mưa về)
- Chuẩn bị: Rửa sạch lá tía tô tươi, gừng tươi thái sợi, táo tàu bổ đôi bỏ hạt.
- Chế biến: Cho tất cả vào nồi cùng lượng nước vừa đủ, đun sôi trong khoảng 5 phút rồi uống ấm.
- Tác dụng: Làm ấm tỳ vị, trừ hàn, giải ẩm, đặc biệt thích hợp để xua tan giá lạnh ngay sau khi đi mưa hoặc đi ngoài trời lạnh về.
2.4. Trà tía tô, gừng và hành lá (thông mũi, giảm hắt hơi, đau đầu khi chớm lạnh)
- Chuẩn bị: Rửa sạch lá tía tô, hành lá thái nhỏ và gừng tươi thái sợi.
- Cách làm: Cho tất cả vào tách trà, rót nước sôi đậy nắp ngâm trong 10 phút, thêm chút đường nâu khuấy đều và uống khi còn nóng.
- Tác dụng: Thanh nhiệt giải gió, kích thích ra mồ hôi nhẹ, làm thông nghẹt mũi, giảm hắt hơi và đau đầu do chớm nhiễm cảm lạnh.
2.5. Nước cốt tía tô giã nát hòa muối (giảm đau bụng do lạnh, buồn nôn)
- Chuẩn bị: Lấy một nắm lá tía tô tươi (có thể thêm vài lát gừng) rửa sạch.
- Cách làm: Giã nát rồi vắt lấy một bát nước cốt, hòa thêm một chút muối hạt và uống trực tiếp.
- Tác dụng: Xoa dịu nhanh cơn đau co thắt dạ dày, trướng bụng đầy hơi hoặc buồn nôn do ăn đồ lạnh.
2.6. Xông hơi và ngâm chân tía tô gừng (giải lạnh)
Đun sôi nồi nước lá tía tô cùng gừng tươi giã nát và các lá thơm (bưởi, sả, kinh giới) đậy kín vung. Dùng nước này xông hơi toàn thân hoặc ngâm rửa hai bàn chân sau khi đi mưa hay đi ngoài trời lạnh về giúp kích thích tuần hoàn máu và xua tan cảm giác giá lạnh.
3. Những lưu ý quan trọng khi sử dụng
Để đảm bảo an toàn và phát huy hiệu quả, cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
Chế biến phù hợp: Nên hãm kín nắp hoặc đun trong thời gian ngắn để hạn chế thất thoát tinh dầu và các hợp chất dễ bay hơi.
Không lạm dụng: Chỉ nên dùng với lượng vừa phải, không uống nước sắc quá đặc hoặc kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng.
Thận trọng với một số đối tượng: Người mang thai, có tiền sử dị ứng với tía tô hoặc gừng, đang dùng thuốc chống đông hay mắc bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng.
