Trứng gà và mật ong đều là những thực phẩm quen thuộc trong mỗi gia đình, vừa được sử dụng trong chế biến món ăn, vừa xuất hiện trong một số bài thuốc dân gian và y học cổ truyền. Sự kết hợp trứng gà mật ong thường được nhiều người lựa chọn khi thời tiết chuyển mùa, cơ thể mệt mỏi hoặc cần bổ sung năng lượng.
Tuy nhiên, khi dùng trứng gà và mật ong như thực phẩm hay vị thuốc, cần hiểu đúng công dụng, sử dụng phù hợp và lưu ý những trường hợp không nên dùng để bảo đảm an toàn, phát huy giá trị của từng nguyên liệu.
BSCK2.LY Trần Ngọc Quế, Hội Đông Y Quảng Trị.
1. Tác dụng của trứng gà mật ong
Trong Đông y, lòng đỏ trứng gà (đản hoàng) có tính ôn, vị ngọt, quy vào các kinh Tâm, Tỳ, Thận; được sử dụng với công năng tư âm, dưỡng huyết. Lòng trắng trứng gà (đản thanh) có tính hơi hàn, vị ngọt, thường được dùng với tác dụng thanh nhiệt.
Mật ong (phong mật) có tính bình, vị ngọt, quy vào các kinh Tâm, Tỳ, Phế, Vị và Đại tràng; có tác dụng bổ trung ích khí, nhuận phế, chỉ khái và giảm đau.
Theo y học cổ truyền, sự phối hợp giữa trứng gà và mật ong được sử dụng trong một số món ăn - vị thuốc (dược thiện), nhằm hỗ trợ điều lý những biểu hiện thuộc chứng tỳ vị hư hàn như đau dạ dày do lạnh, tiêu hóa kém và phế âm hư với biểu hiện ho khan, ho kéo dài.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, mật ong chứa đường tự nhiên, enzyme và polyphenol. Một số thành phần này được nghiên cứu về đặc tính kháng khuẩn và khả năng làm dịu niêm mạc vùng hầu họng, từ đó có thể góp phần giảm phản xạ ho. Lòng đỏ trứng cung cấp protein, lipid và lecithin. Sự kết hợp giữa lecithin trong lòng đỏ trứng và kết cấu đặc của mật ong có thể tạo một lớp màng bao phủ tạm thời, góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày và phế quản bị kích thích.
2. Bài thuốc ứng dụng từ trứng gà mật ong
Trứng gà mật ong – bài thuốc kinh nghiệm dân gian hỗ trợ nhuận phế, dưỡng vị.
2.1. Bài thuốc trứng gà chưng mật ong: Trị ho, nhuận phế
Đây là phương pháp được ứng dụng rộng rãi hỗ trợ điều trị ho khan, ho mạn tính, rát họng (phế âm hư).
- Thành phần: 1 quả trứng gà tươi (ưu tiên trứng gà ta ấp nở, kiểm định an toàn), 30ml mật ong nguyên chất.
- Cách làm: Cho mật ong vào bát sứ, thêm khoảng 30-50ml nước ấm khuấy đều. Đập trứng gà vào (không đánh tan hoàn toàn, giữ nguyên lòng đỏ), đem hấp cách thủy trên lửa nhỏ khoảng 10-15 phút cho đến khi trứng chín mềm.
- Công dụng: Nhuận phế chỉ khái, làm dịu niêm mạc hô hấp, giảm kích ứng gây ho đêm.
Lưu ý: Ăn khi còn ấm vào buổi sáng hoặc tối; không dùng cho người đang sốt cao, đờm đặc màu vàng (chứng nhiệt).
2.2. Bài thuốc lòng đỏ trứng ngâm mật ong: Bổ tỳ vị, hỗ trợ dạ dày, hỗ trợ sinh lý nam
Phương pháp này giúp dưỡng vị, hỗ trợ làm lành viêm loét nhẹ do tỳ vị hư hàn (hay đầy bụng, đau âm ỉ thượng vị, người mệt mỏi), bồi bổ cho người suy nhược kéo dài, hỗ trợ sinh lý nam.
- Thành phần: 2 lòng đỏ trứng gà tươi, 50ml mật ong nguyên chất.
- Cách làm: Tách lấy lòng đỏ trứng gà cho vào hũ thủy tinh sạch, khô; đổ ngập mật ong lên lòng đỏ, đậy kín nắp, để hũ ở nơi thoáng mát (hoặc ngăn mát tủ lạnh) từ 1-2 ngày. Mật ong với tính chiết xuất mạnh sẽ "làm chín sinh học" lòng đỏ trứng, khiến lòng đỏ dẻo đặc lại là có thể dùng được.
- Cách sử dụng: Ngày dùng 1 lần thường sau điểm tâm sáng. Thời gian sử dụng 5 - 7 ngày.
Lưu ý: Chỉ sử dụng nguồn trứng gà đã qua tiệt trùng công nghiệp hoặc có nguồn gốc chăn nuôi sạch để tránh nhiễm khuẩn chéo; ăn trước bữa sáng 30 phút.
2.3. Dược thiện bổ huyết từ trứng gà, mật ong, tam thất
Kết hợp kinh nghiệm dân gian và y học hiện đại, bài thuốc này dành riêng cho người suy nhược, phụ nữ sau sinh hoặc người mới ốm dậy cần bồi bổ khí huyết.
- Thành phần: 1 lòng đỏ trứng gà, 2 thìa cà phê mật ong, 1 thìa cà phê bột tam thất.
- Cách làm: Trộn đều lòng đỏ trứng với bột tam thất và mật ong; thêm một chút nước ấm, khuấy đều rồi đem hấp cách thủy 15 phút cho chín kỹ.
- Công dụng: Tam thất hoạt huyết hóa ứ, kết hợp đạm từ trứng và dưỡng chất từ mật ong giúp sinh huyết mới, phục hồi thể lực nhanh chóng.
Lưu ý: Phụ nữ đang mang thai tuyệt đối không dùng do bột tam thất có tính hoạt huyết mạnh.
2.4. Trứng gà hấp nghệ và mật ong: Dưỡng huyết, làm đẹp da, tốt cho gan
- Thành phần: Lòng đỏ trứng gà ta 1 cái, nước cốt nghệ tươi 1 thìa cà phê (khoảng 5 gam hoặc tinh bột nghệ 1 thìa cà phê), 2 thìa mật ong ( khoảng 10 gam).
- Cách làm: Trộn đều tất cả nguyên liệu trong chén, đem hấp cách thủy đến khi hỗn hợp chín đặc lại như bánh, ăn khi còn ấm (tốt nhất là ăn vào buổi sáng, trước khi ăn sáng).
- Cách sử dụng: Ngày dùng 1 lần thường trước điểm tâm sáng. Thời gian sử dụng 7- 10 ngày.
- Công dụng: Giúp da dẻ hồng hào, mờ thâm nám, hỗ trợ phục hồi khí huyết và tốt cho chức năng gan.
2.5. Trứng gà đánh kem mật ong: Hỗ trợ phục hồi thể lực
- Thành phần: Lòng đỏ trứng gà ta 1-2 cái, mật ong 2 thìa canh.
- Cách làm: Tách lấy lòng đỏ trứng gà tươi cho vào ly sạch, dùng thìa hoặc dụng cụ đánh trứng khuấy mạnh tay trong 2–3 phút cho đến khi nổi bọt bông lên đều; thêm 2 thìa mật ong vào khuấy đều rồi dùng.
- Cách dùng: Thưởng thức ngay, uống vào buổi sáng sớm trước ăn sáng, không dùng quá thường xuyên để tránh dư thừa chất, thông thường đợt dùng 7-10 ngày.
- Công dụng: Cung cấp năng lượng tức thì, giảm mệt mỏi và tốt cho người vừa ốm dậy.
2.6. Mặt nạ trứng gà mật ong: Trị mụn, dưỡng da
- Thành phần: 1 lòng đỏ trứng gà ta, 1-2 thìa mật ong nguyên chất, dầu ô liu vài giọt (nếu có).
- Cách làm: Tách lòng đỏ trứng ra, trộn đều (đánh nhẹ) để lòng đỏ và mật ong thành một hỗn hợp quánh, sách là được.
- Cách dùng: Thoa đều lên da mặt đã rửa sạch, massage nhẹ nhàng và thư giãn trong 15–20 phút, rồi rửa sạch lại với nước mát.
- Công dụng: Có tác dụng cung cấp độ ẩm, kháng khuẩn, làm tiêu mụn, ngăn ngừa lên mụn, nuôi dưỡng làn da, làm da mịn màng, mờ nếp nhăn da mặt.
3. Những lưu ý an toàn
Các bài thuốc này tuy lành tính nhưng người dùng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
- Nên chọn mua trứng gà ta tươi sạch và mật ong nguyên chất để đảm bảo an toàn vệ sinh và dược tính. Quá trình ngâm mật ong không thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn này nếu nguồn trứng ban đầu mang mầm bệnh.
- Không nên lạm dụng để tránh tình trạng dư thừa cholesterol hoặc tăng cân khó kiểm soát.
- Không ăn trứng sống (nguy cơ nhiễm trùng Salmonella): Tuyệt đối không dùng trứng gà sống trộn mật ong uống trực tiếp. Vi khuẩn Salmonella trong trứng sống (nếu có) có thể gây ngộ độc cấp tính.
- Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: Không sử dụng bất kỳ bài thuốc nào có chứa mật ong cho trẻ em dưới 1 tuổi. Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, không thể vô hiệu hóa bào tử Clostridium botulinum có sẵn trong mật ong tự nhiên.
- Thận trọng: Người mắc bệnh đái tháo đường type 2 (do lượng đường fructose/glucose trong mật ong cao), người bị dị ứng protein trứng và người đang bị rối loạn mỡ máu nặng nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Trứng gà và mật ong vừa là những thực phẩm quen thuộc, vừa được sử dụng trong một số cách dùng theo y học cổ truyền. Khi kết hợp, các nguyên liệu này có thể góp phần bổ sung dinh dưỡng và hỗ trợ làm dịu một số triệu chứng theo kinh nghiệm sử dụng. Tuy nhiên, cần hiểu đây là phương pháp hỗ trợ sức khỏe, không phải thuốc đặc trị và không thay thế cho phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định. Người có bệnh lý mạn tính hoặc đang điều trị bệnh nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng thường xuyên để lựa chọn cách dùng phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Mời độc giả xem thêm:
