Chuyển đổi tư duy: Từ điều trị thương tổn thể chất đến hỗ trợ toàn diện
Tại Hội nghị Bộ trưởng toàn cầu lần thứ hai về chấm dứt bạo lực trẻ em, diễn ra chiều 18/11, bà Trần Thị Bích Loan, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, đã tham gia phát biểu tại phiên thảo luận chuyên đề "Vai trò của ngành y tế trong việc phòng ngừa và ứng phó với bạo lực đối với trẻ em".
Tại đây, đại diện Việt Nam chia sẻ những bước tiến trong việc chuyển đổi cách tiếp cận của ngành y tế, từ điều trị các tổn thương thể chất sang phát hiện, can thiệp và hỗ trợ toàn diện đối với trẻ em là nạn nhân của bạo lực, bạo hành và xâm hại.

Bà Trần Thị Bích Loan, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) tại phiên thảo luận chuyên đề "Vai trò của ngành y tế trong việc phòng ngừa và ứng phó với bạo lực đối với trẻ em". Ảnh: PV
Theo bà Trần Thị Bích Loan, ngành y tế là một trong những điểm tiếp xúc đầu tiên, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm và can thiệp khẩn cấp đối với trẻ em bị bạo lực, bạo hành và xâm hại.
Cách tiếp cận hiện nay không chỉ tập trung xử lý chấn thương, vết thương thể chất mà còn mở rộng sang kết nối, bảo vệ và hỗ trợ trẻ tiếp cận nhiều dịch vụ cần thiết.
Trong đó, các cơ sở y tế đóng vai trò mắt xích trung tâm, kết hợp chăm sóc thể chất với trị liệu phục hồi tâm lý, đánh giá mức độ an toàn và chuyển tuyến bảo vệ kịp thời. Mục tiêu là giúp trẻ được tiếp cận các biện pháp can thiệp đồng bộ, hạn chế nguy cơ sang chấn kéo dài hoặc tiếp tục bị bạo lực sau khi xuất viện.
Để triển khai định hướng này, Bộ Y tế đã ban hành nhiều hướng dẫn chuyên sâu, trong đó có hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ y tế cho người bị xâm hại tình dục tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sản, nhi; các quy trình tạm thời về giám định pháp y thân thiện đối với trẻ em bị bạo lực, ngược đãi, xâm hại.
Theo đó, trẻ em đến cơ sở y tế được ưu tiên tiếp nhận, thăm khám theo quy trình riêng biệt, hạn chế tối đa sự sợ hãi và bảo vệ bí mật đời tư của nạn nhân.
Một trong những mô hình được triển khai là cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp tại các đô thị lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh. Mô hình kết nối trực tiếp các lĩnh vực y tế, công tác xã hội, tư pháp và dịch vụ an sinh xã hội, tạo thành quy trình can thiệp từ tiếp nhận, điều trị, hỗ trợ tâm lý, pháp lý đến quản lý trường hợp tại cộng đồng.
Đáng chú ý, các phòng, tổ công tác xã hội đã được thành lập tại hầu hết bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh. Nhân viên công tác xã hội bệnh viện có vai trò tư vấn, hỗ trợ tâm lý cho trẻ và người chăm sóc, đồng thời kết nối với Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em (Tổng đài 111) và lực lượng chức năng tại địa phương.
Cùng với việc xây dựng mạng lưới hỗ trợ, ngành y tế chú trọng chuẩn hóa kỹ năng cho đội ngũ cán bộ. Khoảng 5.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên công tác xã hội đã hoàn thành các khóa đào tạo chuyên sâu về nhận diện sớm dấu hiệu trẻ bị xâm hại, kỹ năng tiếp xúc thân thiện, quản lý ca, chăm sóc tâm lý - xã hội và truyền thông phòng ngừa bạo lực.
Mục tiêu 100% tỉnh, thành có mô hình bảo vệ trẻ em tích hợp vào năm 2030
Bà Trần Thị Bích Loan cho biết, bên cạnh vai trò của các cơ sở y tế, đại diện đoàn Việt Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp liên ngành trong phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trẻ em.
Thời gian qua, ngành y tế đã phối hợp với các Bộ: Công an, Lao động - Thương binh và Xã hội (trước đây), Giáo dục và Đào tạo thông qua các quy chế phối hợp liên ngành về tiếp nhận thông tin, xử lý vụ việc và hỗ trợ trẻ em bị xâm hại, bạo lực.
Khi xảy ra vụ việc, cơ sở y tế vừa thực hiện cấp cứu, điều trị, vừa cung cấp chứng cứ y khoa, giám định phục vụ công tác điều tra thân thiện, bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất cho trẻ em.
Về định hướng thời gian tới, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu 100% tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp.
Mục tiêu này được cụ thể hóa tại Quyết định số 1415/QĐ-TTg ngày 28/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030.
Việc mở rộng mô hình bảo vệ trẻ em tích hợp đặt ra yêu cầu tăng cường kết nối giữa các cơ sở y tế với các dịch vụ công tác xã hội, tư pháp và an sinh xã hội, nhằm bảo đảm trẻ em bị bạo lực, xâm hại được tiếp nhận và hỗ trợ kịp thời.
Tại Hội nghị Bộ trưởng toàn cầu lần thứ hai về chấm dứt bạo lực trẻ em, sự tham gia và những chia sẻ của đoàn đại biểu Việt Nam thể hiện cam kết của Chính phủ Việt Nam nói chung và ngành y tế nói riêng trong nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế nhằm chấm dứt các hình thức bạo lực đối với trẻ em, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh để trẻ phát triển toàn diện.