Những tỉnh thành ghi nhận mức nhiệt kỷ lục
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong khoảng thời gian từ 11/9 đến 10/10/2026, trên cả nước ghi nhận những đợt nắng nóng gay gắt trên diện rộng so với cùng kỳ nhiều năm, đặc biệt là ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Tại Bắc Bộ, một đợt nắng nóng diện rộng diễn ra từ ngày 28/9 đến ngày 2/10, với mức nhiệt cao nhất phổ biến từ 35-37 độ C, nhiều nơi trên 37 độ C.
Đáng chú ý, khu vực này ghi nhận 50 giá trị nhiệt độ cao nhất ngày tháng 9, tháng 10 vượt kỷ lục từng ghi nhận. Tiêu biểu trong ngày 29 và 30/9, hàng loạt trạm đo vượt mốc lịch sử tháng 9 như: Trạm Láng (Hà Nội) đạt 38,4°C (vượt kỷ lục 38,2°C năm 2025), Nho Quan, Chi Nê, Phủ Lý (Ninh Bình), Mai Châu (Phú Thọ), Hải Dương (Hải Phòng), Thái Bình (Hưng Yên).
50 kỷ lục nắng nóng ghi nhận ở miền Bắc trong tháng 9 và 10. Ảnh: Tuấn Anh
Bước sang những ngày đầu tháng 10, nắng nóng tiếp tục dữ dội khi có tới hàng chục trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt kỉ lục. Mức chênh lệch phổ biến trong khoảng 0,1 đến 0,8 độ C. Mặt khác, phạm vi nắng nóng trải rộng hầu khắp Bắc Bộ, từ vùng núi đến đồng bằng, ven biển.
Cá biệt, tại một số trạm, mức nhiệt cao hơn hẳn so với giá trị lịch sử trước đây từng ghi nhận như: Trạm Mù Cang Chải (Lào Cai) vượt 2,9 độ C (từ 31,3 độ C lên 34,2 độ C); trạm Hòn Dấu (TP. Hải Phòng) vượt 2,4 độ C (từ 34,8 độ C lên 37,2 độ C); trạm Tam Đường (Lai Châu) vượt 2,2 độ C (từ 31 độ C lên 33,2 độ C); trạm Cò Nòi (Sơn La) vượt 1,7 độ C (từ 34 độ C lên 35,7 độ C), trạm Bắc Yên (Sơn La) vượt 1,5 độ C (từ 32,7 độ C lên 34,2 độ C).
Trong khi đó, khu vực Trung Bộ cũng có nắng nóng diện rộng từ ngày 28-30/9, tập trung chủ yếu từ Thanh Hóa đến TP. Đà Nẵng. Nhiệt độ cao nhất ngày trong các đợt nắng nóng tại khu vực phổ biến từ 35-38 độ C, có nơi ghi nhận trên 38 độ C.
Thời tiết oi bức cũng lan rộng sang khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, nhiều trạm khí tượng quan trắc ghi nhận nhiệt độ ngày vượt kỷ lục. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, nhiệt độ trung bình trên hầu khắp cả nước đều cao hơn từ 0,5-1 độ C so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Dự báo trong 1 tháng tới (từ ngày 11/10-10/11), xu thế nền nhiệt ấm hơn mức trung bình vẫn xảy ra, không khí lạnh có xu hướng hoạt động ít hơn. Nhiệt độ trung bình toàn quốc phổ biến cao hơn 1-2 độ C, riêng tai Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - TP. Huế phổ biến cao hơn 1,5-2,5 độ C, có nơi cao hơn.
El Nino có thể mạnh nhất trong hơn 70 năm
Bà Đặng Thanh Mai, Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết kết quả theo dõi, giám sát của ngành khí tượng thủy văn cho thấy El Nino chính thức hình thành trên khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương và đang phát triển. Các mô hình dự báo trong nước và quốc tế đều cho thấy El Nino tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
Bà Mai cho biết quá trình ENSO (hiện tượng khí hậu nóng lạnh bất thường ở Thái Bình Dương) chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino năm nay diễn ra tương đối nhanh, phản ánh sự ấm lên mạnh của vùng trung tâm Thái Bình Dương và sự tương tác thuận lợi giữa đại dương với khí quyển, tạo điều kiện để hiện tượng này tiếp tục phát triển trong những tháng tới.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia đã theo dõi hiện tượng El Nino từ đầu năm và từ giữa tháng 4 đã gửi thông tin cảnh báo ban đầu tới các bộ, ngành và địa phương để chủ động xây dựng kịch bản ứng phó. Các bản tin dự báo gần đây cho thấy nguy cơ xuất hiện El Nino rất mạnh đang tăng nhanh. Nếu trong bản tin tháng 4, xác suất El Nino rất mạnh chỉ ở mức 20%, thì đến tháng 5 tăng lên 37% và hiện nay đã đạt 60-65%.
Diễn biến này cho thấy khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh là khá lớn, cường độ tương đương đợt năm 2015-2016 và thậm chí có thể mạnh hơn, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định.
Nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm và lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Dự báo trong các tháng cuối năm 2026, nhiệt độ trung bình cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1,5 độ C; giai đoạn tháng 10-12 có nơi cao hơn 1-2 độ C. Bắc Bộ và Trung Bộ được nhận định có khả năng xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn bình thường, thậm chí ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt lịch sử.
Trong khi đó, lượng mưa trên nhiều khu vực có thể thiếu hụt 25-50%, rõ rệt nhất tại duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Cơ quan khí tượng dự báo mùa mưa tại một số khu vực có thể kết thúc sớm hơn bình thường, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Trong đó, Tây Nguyên nguy cơ thiếu nước tưới cho cây công nghiệp, đặc biệt là cà phê trong mùa khô 2026-2027. Hạn hán, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long dự báo gia tăng.
El Nino 2015-2016 được đánh giá là một trong những đợt mạnh nhất kể từ năm 1950. Năm 2015, nắng nóng kéo dài tới 32 ngày ở Nam Trung Bộ, 36 ngày ở Trung Trung Bộ và 39 ngày ở Bắc Trung Bộ. Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7 độ C.
Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới thường ít hơn trong các năm El Nino, cơ quan khí tượng lưu ý các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn có thể xuất hiện. Thực tế, trận mưa lịch sử tại Quảng Ninh năm 2015 hay đợt lũ lớn ở Quảng Nam - Quảng Ngãi năm 2009 đều xảy ra trong bối cảnh El Nino hoạt động.
