Nhận biết các yếu tố làm tăng nguy cơ viêm xoang và chủ động phòng tránh giúp hạn chế bệnh tái phát, kéo dài.
Viêm mũi xoang xảy ra khi niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi bị viêm, phù nề, làm cản trở quá trình dẫn lưu dịch. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiễm virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc nhiều yếu tố khác.
Tùy thời gian diễn biến, viêm mũi xoang thường được chia thành viêm cấp tính và viêm mạn tính. Viêm mũi xoang cấp thường kéo dài dưới 4 tuần, trong khi viêm mạn tính được xác định khi các triệu chứng kéo dài từ 12 tuần trở lên.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm xoang
1. Thời tiết thay đổi, môi trường ô nhiễm
Thời tiết chuyển mùa, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi có thể làm niêm mạc đường hô hấp dễ bị kích thích, đặc biệt ở người có cơ địa dị ứng. Bên cạnh đó, khói bụi, bụi mịn, khói thuốc lá, hóa chất và các chất kích thích trong không khí có thể làm tình trạng viêm ở mũi xoang nặng hơn.
Những người thường xuyên làm việc trong môi trường nhiều bụi, hóa chất hoặc chất gây dị ứng cần sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp, đồng thời hạn chế tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân này.
2. Viêm mũi dị ứng
Viêm mũi dị ứng là một trong những yếu tố thường gặp liên quan đến viêm mũi xoang. Khi tiếp xúc với dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, lông động vật..., niêm mạc mũi có thể bị phù nề, tăng tiết dịch và gây nghẹt mũi. Tình trạng tắc nghẽn kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự thông khí và dẫn lưu của các xoang.
Viêm xoang là bệnh lý tai mũi họng thường gặp ở cả trẻ em và người lớn. Ảnh AI
3. Hen suyễn và một số bệnh lý đường hô hấp
Hen suyễn thường đi kèm với các bệnh lý viêm đường hô hấp trên, trong đó có viêm mũi xoang. Những người mắc hen hoặc có bệnh lý dị ứng cần được quản lý bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ngoài ra, các đợt nhiễm virus đường hô hấp như cảm lạnh, cúm có thể gây viêm niêm mạc mũi, dẫn đến nghẹt mũi và ảnh hưởng đến hệ thống dẫn lưu xoang. Một số trường hợp có thể xuất hiện viêm mũi xoang sau nhiễm virus.
4. Hút thuốc lá
Khói thuốc lá chứa nhiều chất kích thích có thể gây tổn thương và làm suy giảm chức năng bảo vệ tự nhiên của niêm mạc đường hô hấp. Người hút thuốc chủ động hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động có thể có nguy cơ gặp các vấn đề về đường hô hấp cao hơn.
Vì vậy, bỏ thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe mũi xoang.
5. Bất thường cấu trúc vùng mũi xoang
Một số người có các bất thường về cấu trúc như vẹo vách ngăn, polyp mũi hoặc những thay đổi làm cản trở đường dẫn lưu của xoang. Đây có thể là yếu tố khiến dịch trong xoang khó thoát, làm tăng nguy cơ viêm kéo dài hoặc tái phát.
Trường hợp nghẹt mũi kéo dài, viêm xoang tái diễn nhiều lần hoặc điều trị không cải thiện, người bệnh nên được bác sĩ tai mũi họng thăm khám để tìm nguyên nhân.
Chủ động phòng ngừa viêm xoang
Để hạn chế nguy cơ viêm mũi xoang, cần giữ vệ sinh mũi và đường hô hấp, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc môi trường nhiều bụi, khói, hóa chất.
Khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm virus đường hô hấp, cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và chăm sóc triệu chứng đúng cách. Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý để vệ sinh mũi khi phù hợp, nhưng cần thực hiện đúng cách và bảo đảm dụng cụ, nguồn nước an toàn nếu tự pha hoặc rửa mũi.
Người có viêm mũi dị ứng cần xác định và hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Đồng thời, kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm như hen suyễn, tránh hút thuốc lá và duy trì chế độ ăn uống cân đối, vận động thể chất phù hợp.
Khi ngủ, có thể kê cao đầu vừa phải nếu nghẹt mũi gây khó chịu. Chườm ấm vùng mặt có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng không nên chườm quá nóng hoặc quá lâu và đây không phải phương pháp điều trị nguyên nhân.
Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc xịt co mạch, kháng sinh hoặc các loại thuốc điều trị viêm xoang kéo dài khi chưa có chỉ định. Việc lạm dụng một số thuốc xịt mũi có thể gây tác dụng ngược hoặc ảnh hưởng đến niêm mạc mũi.
Nếu các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy mũi, đau hoặc nặng vùng mặt, giảm ngửi kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám và xác định nguyên nhân. Trường hợp có sốt cao kéo dài, sưng đỏ quanh mắt, đau đầu dữ dội, nhìn đôi hoặc thay đổi thị lực cần được thăm khám sớm.
Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, điều trị đúng bệnh lý mũi dị ứng và đường hô hấp, đồng thời tránh khói thuốc và các chất kích thích sẽ giúp bảo vệ niêm mạc mũi xoang và hạn chế tình trạng viêm tái phát.
