Ở tuổi trung niên, nhiều phụ nữ phải cùng lúc đảm đương công việc, chăm sóc con cái và quan tâm đến cha mẹ già. Những trách nhiệm này đôi khi khiến họ ít dành thời gian cho sức khỏe của chính mình. Đây cũng là giai đoạn cơ thể bắt đầu có những thay đổi liên quan đến tuổi tác và nội tiết tố.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mãn kinh tự nhiên thường xảy ra trong độ tuổi 45-55. Quá trình chuyển tiếp trước mãn kinh có thể kéo dài nhiều năm, gây ra những thay đổi về chu kỳ kinh nguyệt, thể chất, cảm xúc và sức khỏe tinh thần.
Chăm sóc sức khỏe chủ động từ tuổi 40 giúp phụ nữ duy trì thể lực, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn mãn kinh.
1. Hiểu những thay đổi của cơ thể sau tuổi 40
Ở độ tuổi 40, một số phụ nữ bắt đầu bước vào giai đoạn tiền mãn kinh. Sự dao động và suy giảm dần estrogen có thể khiến chu kỳ kinh nguyệt thay đổi, xuất hiện những biểu hiện như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, khó ngủ, thay đổi tâm trạng hoặc khô âm đạo.
Bên cạnh đó, quá trình lão hóa có thể ảnh hưởng đến khối lượng cơ, mật độ xương và thành phần cơ thể. Nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch cũng cần được quan tâm hơn.
2. Ưu tiên tập luyện sức mạnh để duy trì cơ bắp và sức khỏe xương
Sau tuổi 40, duy trì khối lượng và sức mạnh cơ bắp là một trong những ưu tiên quan trọng. Cơ bắp khỏe giúp cơ thể thực hiện các hoạt động thường ngày thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng và vận động khi lớn tuổi.
Phụ nữ có thể lựa chọn các bài tập squat, nâng tạ phù hợp, tập với dây kháng lực hoặc những bài tập sử dụng trọng lượng cơ thể. Nên bắt đầu từ cường độ vừa sức, sau đó tăng dần theo khả năng.
Theo khuyến cáo của WHO, người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 150-300 phút hoạt động thể lực aerobic cường độ trung bình mỗi tuần, kết hợp tập tăng cường các nhóm cơ chính ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
Các hoạt động chịu trọng lượng cơ thể như đi bộ nhanh, leo cầu thang và tập sức mạnh cũng có lợi cho sức khỏe xương. Tuy nhiên, phụ nữ có nguy cơ loãng xương hoặc tiền sử gãy xương cần được tư vấn về loại hình vận động phù hợp.

Ba hoạt động có lợi cho sức khỏe xương ở phụ nữ trung niên: đi bộ nhanh, leo cầu thang và tập sức mạnh. Ảnh AI.
3. Ăn uống cân bằng, chú trọng protein, canxi và vitamin D
Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp duy trì cơ bắp, hỗ trợ sức khỏe xương và cung cấp năng lượng cho các hoạt động hằng ngày. Protein nên được bổ sung đa dạng từ cá, trứng, thịt nạc, sữa, đậu phụ, các loại đậu và hạt. Đây là dưỡng chất cần thiết để duy trì và phục hồi mô cơ.
Canxi có nhiều trong sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn được cả xương, đậu phụ được chế biến với muối canxi và một số loại rau xanh. Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, đồng thời đóng vai trò trong hoạt động của cơ và xương. Ngoài ra, nên tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt để cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường, ăn quá mặn và sử dụng rượu bia.
Không nên áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hoặc tự ý bổ sung liều cao canxi, vitamin D và các thực phẩm chức năng. Nhu cầu bổ sung cần căn cứ vào khẩu phần ăn, tình trạng sức khỏe và tư vấn chuyên môn.
4. Chủ động kiểm tra sức khỏe và tầm soát bệnh
Sau tuổi 40, phụ nữ nên duy trì việc theo dõi sức khỏe định kỳ, tập trung vào những nguy cơ phù hợp với tuổi, tiền sử cá nhân và gia đình.
Đo huyết áp giúp phát hiện tăng huyết áp, một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch và đột quỵ. Kiểm tra đường huyết hoặc HbA1c và xét nghiệm lipid máu nên được bác sĩ chỉ định dựa trên nguy cơ chuyển hóa, cân nặng, tiền sử gia đình và các yếu tố liên quan.
Đối với ung thư vú, khuyến cáo USPSTF (Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ) năm 2024 khuyến cáo, phụ nữ có nguy cơ trung bình trong độ tuổi 40-74 chụp nhũ ảnh tầm soát 2 năm một lần. Tầm soát ung thư cổ tử cung cũng cần được thực hiện theo độ tuổi, tiền sử và phương pháp xét nghiệm; có thể sử dụng xét nghiệm HPV nguy cơ cao hoặc tế bào học cổ tử cung theo hướng dẫn chuyên môn.
Đối với sức khỏe xương, USPSTF khuyến cáo đo mật độ xương ở phụ nữ từ 65 tuổi và phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi có nguy cơ gãy xương tăng cao. Như vậy, không phải tất cả phụ nữ vừa bước qua tuổi 40 đều cần đo mật độ xương.
5. Bảo vệ sức khỏe tinh thần và học cách đặt giới hạn
Sức khỏe tinh thần có mối liên hệ chặt chẽ với chất lượng cuộc sống. Áp lực công việc, trách nhiệm gia đình, thiếu ngủ và những thay đổi nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh có thể khiến một số phụ nữ dễ căng thẳng, lo âu hoặc mệt mỏi kéo dài. Phụ nữ cần học cách nhận biết giới hạn của bản thân, chủ động chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và không ngần ngại yêu cầu sự hỗ trợ khi cần thiết.
Duy trì giấc ngủ đầy đủ, vận động thường xuyên, ăn uống điều độ và dành thời gian cho sở thích cá nhân cũng là những cách chăm sóc sức khỏe tinh thần thiết thực; nếu tình trạng lo âu, buồn chán, mất ngủ hoặc cảm giác quá tải kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc, phụ nữ nên tìm đến chuyên gia y tế để được tư vấn.
Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ mà là một phần cần thiết để phụ nữ duy trì sức khỏe, chất lượng cuộc sống và có đủ năng lượng chăm sóc những người thân yêu.
Bài viết mang tính chất tham khảo.
Mời bạn xem thêm video:
Bổ sung canxi với phụ nữ trung niên đúng cách để phòng bệnh tật | SKĐS
