Nội tiết tố nữ (estrogen) là yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe làn da, tóc và vóc dáng. Khi nồng độ estrogen giảm dần theo thời gian, đặc biệt sau tuổi mãn kinh, nhiều phụ nữ bắt đầu đối mặt với tình trạng lão hóa da sớm. Thói quen ăn uống không lành mạnh cũng làm tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến sự trẻ trung của làn da.
1. Đường - thủ phạm gây lão hóa
Fructose trong thực phẩm nhiều đường, nếu không được chuyển hoá hết, có xu hướng gắn vào các protein ở lớp trung bì da, bao gồm cả collagen, thông qua một quá trình gọi là glycation (đường hoá). Quá trình này làm collagen trở nên cứng, giòn và mất đi độ đàn hồi tự nhiên, khiến da lão hoá nhanh hơn.
Đường cũng có tính acid, tiêu thụ nhiều có thể ảnh hưởng đến cân bằng acid - kiềm của cơ thể, một số nghiên cứu liên hệ điều này với tình trạng tóc khô xơ, mất độ bóng. Ngoài ra, một số nghiên cứu trên động vật gợi ý việc tiêu thụ quá nhiều đường fructose, glucose có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các gen liên quan đến điều hòa hormone, dù cần thêm nghiên cứu trên người để khẳng định chắc chắn mức độ ảnh hưởng này.
Lưu ý: Đường không chỉ có trong bánh kẹo mà còn ẩn trong nước ép trái cây, trái cây quá ngọt, nước ngọt có gas, đồ uống có đường và nhiều thực phẩm chế biến sẵn như tương cà. Nên đọc kỹ bảng thành phần trước khi mua thực phẩm đóng gói để kiểm soát lượng đường nạp vào.
Hạn chế đường, rượu bia, đồ chiên rán và thực phẩm cháy là những yếu tố quan trọng giúp làn da và sức khỏe tổng thể duy trì trạng thái tốt lâu dài. Ảnh minh hoạ AI.
2. Rượu bia
Rượu có tác dụng làm giãn các mạch máu nhỏ dưới da, đồng thời gây mất nước cho da. Uống rượu bia trong thời gian dài có thể dẫn đến da thô ráp, lỗ chân lông to, da đỏ ửng, xuất hiện đốm nâu, chảy xệ vùng mặt, quầng thâm mắt và giảm độ đàn hồi da rõ rệt. Càng lớn tuổi, mức độ tổn hại càng dễ nhận thấy, dù ở phụ nữ trẻ, tác động này vẫn tích lũy âm thầm theo thời gian nếu uống thường xuyên.
Rượu cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết hormone sinh dục nữ. Một số nghiên cứu ghi nhận uống rượu quá mức có liên quan đến rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và ở phụ nữ đã mãn kinh, uống nhiều rượu có thể làm giảm nồng độ estrogen, khiến các triệu chứng mãn kinh trở nên nặng hơn.
Lưu ý: Nên hạn chế lượng rượu bia tiêu thụ. Nếu uống, có thể áp dụng nguyên tắc xen kẽ một ly nước lọc sau mỗi ly rượu để giảm nguy cơ uống quá mức.
3. Thực phẩm chiên rán
Đồ chiên rán, dù là món chiên tươi (quẩy, bánh bao chiên, gà rán) hay thực phẩm chế biến sẵn (mì ăn liền, khoai tây chiên đóng gói, snack), hầu như đều chứa chất béo chuyển hoá (trans fat) ở một mức độ nhất định. Chất béo chuyển hoá có thể góp phần gây viêm và rối loạn nội tiết, dẫn đến các phản ứng da như nổi mẩn, ngứa, thậm chí nổi mụn hoặc bong tróc nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể.
Chất béo chuyển hoá cũng được cho là làm tăng mức độ nhạy cảm của da trước tác động của tia cực tím, vốn là nguyên nhân hàng đầu gây lão hoá da. Khi kết hợp cả hai yếu tố, da có xu hướng trở nên thô ráp, dày hơn, khô, chảy xệ, nhiều nếp nhăn, xuất hiện đốm sắc tố ở vùng mặt và tay chân.
Lưu ý: Ngay cả sản phẩm ghi nhãn "0% chất béo chuyển hoá" vẫn có thể chứa một lượng nhỏ (dưới ngưỡng phải công bố theo quy định), vì vậy không nên chủ quan nếu ăn thường xuyên với số lượng lớn.
4. Thịt nướng cháy
Phần thịt bị cháy khi nướng chứa các hợp chất hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), có thể kích thích phản ứng viêm ở da, từ đó thúc đẩy quá trình phân hủy collagen, khiến da chảy xệ, hõm sâu, trông già hơn tuổi thật.
Lưu ý: Nên sơ chế, hấp hoặc luộc sơ nguyên liệu trước khi nướng để rút ngắn thời gian nướng ở nhiệt độ cao, đồng thời để thực phẩm cách xa nguồn nhiệt hơn nhằm hạn chế tình trạng cháy khét.
5. Cà phê cần uống điều độ, đặc biệt sau tuổi trung niên
Cà phê có tác dụng lợi tiểu, uống nhiều có thể khiến cơ thể mất nước, gián tiếp ảnh hưởng đến độ ẩm và độ đàn hồi của da nếu không bù nước đầy đủ. Ngoài ra, cà phê thêm nhiều sữa và đường (thay vì cà phê đen) có thể cung cấp lượng calo đáng kể, góp phần tăng cân nếu tiêu thụ thường xuyên.
Caffeine cũng được ghi nhận có thể làm tăng tốc độ mất khoáng chất trong xương ở một số nghiên cứu, đặc biệt đáng lưu ý với phụ nữ sau mãn kinh, giai đoạn có nguy cơ loãng xương cao hơn.
Lưu ý: Với phụ nữ trên 50 tuổi, nên hạn chế lượng caffeine, không quá khoảng 2 tách cà phê mỗi ngày. Nên chọn cà phê nguyên chất, chất lượng tốt, hạn chế thêm nhiều đường hoặc kem béo.
Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế đường, rượu bia, đồ chiên rán và thực phẩm cháy, kết hợp uống đủ nước, ngủ đủ giấc, là những yếu tố quan trọng giúp trì sức khỏe làn da và sức khỏe tổng thể.
