5 thói quen giúp người lao động giảm nguy cơ bệnh nghề nghiệp

1. Biết rõ nguy cơ tại nơi làm việc

Công việc hàng ngày có thể ẩn chứa những nguy cơ tiềm ẩn cho sức khỏe của bạn, đặc biệt là các bệnh nghề nghiệp. Hãy tự hỏi bản thân: Công việc này có thể ảnh hưởng gì đến sức khỏe của tôi? Việc nhận thức rõ ràng về những tác động của công việc đến sức khỏe là rất quan trọng để phòng ngừa và bảo vệ bản thân khỏi các bệnh nghề nghiệp.

Nguyên nhân do môi trường lao động là yếu tố tác động chủ yếu gây ra các bệnh nghề nghiệp. Chẳng hạn, người cắt, nghiền đá, mài đá có nguy cơ hít phải bụi chứa silic; thợ hàn tiếp xúc với khói hàn và bức xạ; người làm việc cạnh máy móc ồn có nguy cơ suy giảm thính lực; người sử dụng hóa chất có thể bị ảnh hưởng qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc qua da. Những yếu tố độc hại này đều có nguy cơ gây bệnh phổi, bệnh điếc, bệnh máu… đối với người tiếp xúc.

Nguy hiểm hơn, không phải nguy cơ nào cũng nhìn thấy hoặc cảm nhận được. Vì vậy, hãy đọc cảnh báo an toàn, tham gia huấn luyện và tìm hiểu về các yếu tố có hại tại vị trí làm việc. Biết rõ nguy cơ là bước đầu tiên để biết cách phòng tránh.

2. Dùng phương tiện bảo vệ đúng và đủ

Nhiều người chủ quan cho rằng chỉ làm việc hoặc tiếp xúc với môi trường lao động thì không cần sử dụng phương tiện bảo vệ như khẩu trang, mặt nạ, nút tai, chụp tai, kính và găng tay bảo hộ. Tuy nhiên, đây là quan niệm sai lầm vì dù thời gian ngắn nhưng lặp lại nhiều lần vẫn gây nguy cơ cao mắc bệnh nghề nghiệp.

Ví dụ, một công nhân cắt đá tháo phương tiện bảo vệ hô hấp chỉ 15–20 phút mỗi ngày vì nóng. Khoảng thời gian tưởng như ngắn đó, nếu lặp lại hàng trăm ngày và kéo dài nhiều năm, sẽ tạo thành thời gian phơi nhiễm đáng kể.

Đặc biệt, khẩu trang thông thường không thể bảo vệ trước mọi loại bụi, hơi hoặc khí độc. Do đó, đừng lựa chọn phương tiện bảo vệ chỉ vì "dễ đeo", mà phải đúng với nguy cơ đang tiếp xúc và sử dụng đúng cách, thường xuyên.

3. Giữ vệ sinh, không mang bụi và hóa chất từ nơi làm việc về nhà

Việc giữ vệ sinh bằng cách hình thành những thói quen đơn giản như rửa tay trước khi ăn, không ăn uống hoặc hút thuốc tại nơi có bụi và hóa chất, thay quần áo và vệ sinh cơ thể sau ca làm việc khi cần thiết là biện pháp hiệu quả để phòng tránh bệnh nghề nghiệp.

Nguyên nhân do, bụi chì bám trên tay có thể đi vào cơ thể khi người lao động ăn hoặc hút thuốc mà không rửa tay. Bụi, hóa chất bám trên quần áo cũng có thể theo người lao động về nhà, khiến người thân vô tình bị phơi nhiễm. Chính vì vậy, một ca làm việc an toàn chỉ thực sự kết thúc khi nguy cơ nghề nghiệp không bị mang theo về nhà.

4. Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường của cơ thể

Ho kéo dài, khó thở, ù tai, nghe kém, tê bì tay chân, tổn thương da tái diễn hay mệt mỏi bất thường có thể là những tín hiệu cần được chú ý, đặc biệt nếu chúng liên quan đến công việc và chưa có các triệu chứng này trước khi vào làm việc.

Một người làm việc trong môi trường tiếng ồn thấy ù tai thường xuyên, hay cáu gắt với người xung quanh sau ca thì không nên nghĩ đơn giản rằng mình đã "quen tiếng máy", hoặc quá mệt mỏi vì công việc mà đấy là những biểu hiện sớm của bệnh điếc nghề nghiệp và hậu quả của việc tiếp xúc tiếng ồn trong lao động.

Người tiếp xúc bụi silic cũng không nên đợi đến khi khó thở mới đi kiểm tra, bởi bệnh bụi phổi có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Khi thấy sức khỏe thay đổi hoặc phát hiện hệ thống hút bụi, thông gió, thiết bị bảo vệ có vấn đề, hãy báo cáo sớm và đi kiểm tra khi cần thiết.

5. Đi khám khi còn khỏe, đừng đợi có triệu chứng mới khám

Nhiều bệnh nghề nghiệp chỉ biểu hiện rõ khi tổn thương đã tiến triển. Vì vậy, hãy tham gia đầy đủ khám sức khỏe và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp theo quy định, ngay cả khi bản thân vẫn cảm thấy khỏe.

Khi đi khám, cần nói rõ mình làm nghề gì, đã làm bao lâu và từng tiếp xúc với bụi, hóa chất, tiếng ồn hay các yếu tố có hại nào, kể cả ở công việc trước đây và nói với bác sĩ về những bất thường gặp phải về sức khỏe hoặc biểu hiện khác lạ xuất hiện kể từ khi vào làm việc. Những thông tin này rất quan trọng để bác sĩ phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe liên quan đến nghề nghiệp.

Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động và Thông tư 60/2025/TT-BYT, việc phòng ngừa, phát hiện và quản lý bệnh nghề nghiệp cần gắn với nhận diện yếu tố tiếp xúc nghề nghiệp và theo dõi sức khỏe người lao động.

Mời bạn xem thêm:

6 ngành nghề có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động cao hiện nay

SKĐS - Trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa và biến đổi khí hậu, một số ngành nghề tại Việt Nam đang có nguy cơ đặc biệt cao, đòi hỏi phải chuyển mạnh từ phát hiện bệnh sang quản lý nguy cơ và dự phòng từ nơi làm việc.