Tủ lạnh là thiết bị hữu ích để kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn, giúp bảo quản thực phẩm tươi lâu hơn. Tuy nhiên, quan niệm "cứ cho đồ ăn vào tủ lạnh là an toàn" đã khiến nhiều gia đình mắc phải những sai lầm tai hại trong quy trình bảo quản, biến thức ăn chín thành nguồn gây ngộ độc và rối loạn tiêu hóa.
Dưới đây là những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại vi phạm nguyên tắc an toàn thực phẩm mà nhiều người vô tình mắc phải trong sinh hoạt hàng ngày.
1. Để thức ăn ở ngoài quá lâu trước khi cất tủ lạnh
Nhiều gia đình vẫn giữ thói quen chờ thức ăn nguội hẳn mới cất, hoặc tiện tay để món ăn thừa trên bàn từ trưa đến tối muộn. Đây là sai lầm tai hại vì nhiệt độ phòng là môi trường lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi. Chỉ cần để bên ngoài quá 2 giờ, lượng vi khuẩn trong thức ăn đã có thể nhân lên gấp nhiều lần, biến món ngon thành nguồn gây ngộ độc.
Lời khuyên: Không để thực phẩm chín ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ đồng hồ. Nếu nhiệt độ ngoài trời cao (trên 32°C), thời gian này rút ngắn chỉ còn 1 giờ. Hãy cất thức ăn vào tủ lạnh ngay khi sờ tay vào thấy ấm hoặc đã nguội bớt.
2. Cất thức ăn khi còn đang nóng
Ngược lại với sai lầm trên, việc cho ngay nồi canh hay đĩa thức ăn vừa nấu xong còn bốc khói vào tủ lạnh cũng gây hại không kém. Thức ăn nóng sẽ làm tăng nhiệt độ đột ngột bên trong ngăn mát. Điều này khiến tủ lạnh phải hoạt động quá tải để cân bằng nhiệt, đồng thời làm nhiệt độ của các thực phẩm xung quanh tăng lên, tạo điều kiện cho vi khuẩn ở các món ăn khác sinh sôi (hiện tượng sốc nhiệt). Ngoài ra, hơi nước ngưng tụ ở nắp hộp sẽ rơi ngược lại thức ăn, thúc đẩy nấm mốc phát triển nhanh hơn.
Lời khuyên: Hãy làm nguội thức ăn nhanh bằng cách ngâm nồi vào chậu nước lạnh hoặc chia nhỏ thức ăn ra các hộp nông (để tăng diện tích tiếp xúc với không khí) trước khi đưa vào tủ.
3. Bảo quản sai vị trí gây nguy cơ nhiễm khuẩn chéo
Thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh nên để vào các hộp có nắp đậy kín và chia từng khu vực sống - chín riêng biệt để đảm bảo an toàn. (Ảnh minh họa AI)
Việc sắp xếp tủ lạnh lộn xộn, để lẫn lộn thực phẩm sống và chín là nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm do nhiễm khuẩn chéo. Thực phẩm tươi sống (thịt, cá, hải sản) thường chứa các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella hay E.coli. Nếu bạn để đĩa thịt gà luộc cạnh khay thịt lợn sống, hoặc để thịt sống ở ngăn trên, nước từ thịt sống có thể rỉ xuống và nhiễm khuẩn vào thức ăn chín. Ngay cả trong môi trường lạnh, vi khuẩn vẫn có thể di chuyển và tồn tại.
Lời khuyên: Hãy nhớ quy tắc: "Chín trên - Sống dưới". Luôn để thực phẩm chín ở ngăn trên cùng hoặc ngăn riêng biệt. Thực phẩm sống phải được bọc kín và để ở ngăn thấp nhất.
4. Dùng hộp đựng không kín hoặc để nguyên trong nồi
Nhiều gia đình ngại lỉnh kỉnh lấy hộp và đặt nguyên cả nồi kho, bát canh vào tủ lạnh mà không đậy nắp, hoặc chỉ úp đĩa lên trên. Thói quen này khiến thức ăn mau hỏng và dễ bị nhiễm khuẩn.
Do không khí trong tủ lạnh thường rất khô và lưu thông liên tục để làm lạnh, thức ăn không được đậy kín sẽ bị mất nước, khô cứng. Đồ ăn sẽ bị ám mùi của các loại thực phẩm khác gây biến chất và dễ bị vi khuẩn trong không khí xâm nhập.
Lời khuyên: Sử dụng hộp thủy tinh hoặc nhựa an toàn (BPA-free) có nắp đậy kín gioăng cao su. Nếu dùng bát đĩa, bắt buộc phải bọc kín bằng màng bọc thực phẩm và nên chọn mua loại màng bọc đảm bảo an toàn.
5. Lưu trữ thức ăn quá lâu và hâm đi hâm lại nhiều lần
Thức ăn chín bảo quản trong tủ lạnh không có nghĩa là vô hạn. Nhiều người có thói quen nấu một nồi thịt lớn ăn cả tuần, mỗi lần ăn lại mang cả nồi ra đun lại khiến món ăn mất hương vị thơm ngon, thậm chí còn gây rối loạn tiêu hóa.
Tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn chứ không tiêu diệt chúng. Một số vi khuẩn chịu lạnh (như Listeria monocytogenes) vẫn có thể sinh trưởng ở nhiệt độ tủ lạnh. Việc hâm đi hâm lại nhiều lần sẽ làm biến chất dinh dưỡng và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập trong quá trình chờ nguội.
Lời khuyên: Thức ăn chín chỉ nên lưu trữ tối đa 3-4 ngày. Khi muốn ăn, hãy múc riêng một lượng vừa đủ ra để hâm nóng. Phần còn lại vẫn giữ trong tủ lạnh và tuyệt đối không đổ phần thức ăn thừa đã hâm nóng ngược lại vào hộp bảo quản.
Theo Cục An toàn Thực phẩm, Bộ Y tế, thức ăn bị nhiễm vi khuẩn, để lâu trong tủ lạnh vẫn sinh ra độc tố. Khi đun lại thức ăn ở 100 độ C thì vi khuẩn sẽ bị tiêu diệt nhưng độc tố do vi sinh khuẩn sinh ra vẫn còn nguyên độc tính gây ngộ độc cho người sử dụng. Chúng ta nên chế biến lượng thức ăn vừa đủ, đừng quá dư thừa. Khi đun đi đun lại thức ăn sẽ bị hao hụt chất dinh dưỡng, kém ngon, dễ hỏng gây lãng phí và ảnh hưởng đến sức khỏe.
