Chăm sóc đường hô hấp đúng cách giúp trẻ hạn chế nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt trong thời điểm giao mùa.
Tuy nhiên, không ít thói quen tưởng chừng có lợi của cha mẹ lại có thể gây kích ứng niêm mạc, làm tăng nguy cơ tổn thương đường thở. Vậy chăm sóc đường hô hấp cho trẻ như thế nào để bảo đảm an toàn và hiệu quả?
Đường hô hấp là cơ quan tiếp xúc trực tiếp với không khí, bụi bẩn và các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Niêm mạc đường hô hấp có lớp chất nhầy và hệ thống lông chuyển, giúp giữ lại và vận chuyển bụi bẩn, vi sinh vật ra ngoài, góp phần bảo vệ cơ thể.
Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch và các cơ chế bảo vệ đường hô hấp vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, nhất là khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm hoặc người đang mắc bệnh.
Chăm sóc đường hô hấp không chỉ dừng lại ở việc vệ sinh mũi họng mà còn bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý, giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, tránh tiếp xúc với khói thuốc và hình thành những thói quen sinh hoạt lành mạnh.
1. Những sai lầm cha mẹ thường mắc khi chăm sóc đường hô hấp cho trẻ
- Dùng miệng hút dịch mũi cho trẻ
Đây là thói quen cần tránh vì có thể làm tăng nguy cơ lây truyền vi sinh vật từ người chăm sóc sang trẻ. Khi trẻ bị nghẹt mũi, cha mẹ nên sử dụng dụng cụ hút mũi phù hợp với độ tuổi, thao tác nhẹ nhàng và vệ sinh dụng cụ sau mỗi lần sử dụng.
- Lạm dụng nước muối sinh lý
Nước muối sinh lý 0,9% có thể giúp làm sạch và làm mềm dịch tiết trong mũi. Tuy nhiên, việc nhỏ hoặc rửa mũi quá thường xuyên, không đúng cách có thể gây kích ứng, khó chịu và tổn thương niêm mạc mũi.
Cha mẹ chỉ nên sử dụng khi cần thiết, theo hướng dẫn phù hợp với tình trạng của trẻ, tránh lạm dụng.
- Tự ý nhỏ nước ép tỏi, hành hoặc nước lá vào mũi
Một số người cho rằng các nguyên liệu tự nhiên có khả năng kháng khuẩn nên sử dụng để vệ sinh mũi cho trẻ. Tuy nhiên, những dung dịch này chưa được kiểm chứng về độ an toàn khi đưa trực tiếp vào niêm mạc mũi.
Việc sử dụng có thể gây kích ứng, bỏng rát, tổn thương niêm mạc, thậm chí khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
- Ủ ấm trẻ quá mức
Mặc quá nhiều quần áo hoặc quấn trẻ bằng những lớp chăn dày có thể khiến trẻ bị nóng, ra nhiều mồ hôi, khó chịu và mất nước. Việc ủ ấm quá mức không trực tiếp gây viêm phổi nhưng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ.
Vì vậy, cha mẹ cần lựa chọn quần áo phù hợp với thời tiết, giữ cơ thể trẻ khô thoáng và tránh để trẻ quá nóng.
- Kiêng tắm khi trẻ bị ốm
Trẻ mắc bệnh đường hô hấp không cần kiêng tắm tuyệt đối. Nếu trẻ không sốt cao, vẫn tỉnh táo và có thể trạng ổn định, cha mẹ có thể vệ sinh cơ thể cho trẻ bằng nước ấm, trong phòng kín gió, tránh để trẻ bị lạnh.
Việc giữ vệ sinh cơ thể giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn, hạn chế ngứa ngáy và sự tích tụ chất bẩn trên da.

Chăm sóc đường hô hấp đúng cách giúp trẻ hạn chế nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng. Ảnh Minh Hiếu.
2. Dinh dưỡng hợp lý giúp hỗ trợ sức khỏe đường hô hấp
Một chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối góp phần duy trì hoạt động của hệ miễn dịch, giúp cơ thể trẻ tăng khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh.
Duy trì bú mẹ: Khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục cho trẻ bú đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu có thể. Khi trẻ bị ốm, cần duy trì cho trẻ bú mẹ theo nhu cầu.
Bổ sung dinh dưỡng đa dạng: Với trẻ đã bước vào giai đoạn ăn dặm, cha mẹ cần cung cấp đầy đủ các nhóm thực phẩm, đặc biệt là những thực phẩm giàu protein, vitamin A, vitamin C, kẽm và sắt, phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Đảm bảo đủ nước: Cho trẻ uống nước theo nhu cầu, phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Với trẻ nhỏ, cần tiếp tục duy trì bú mẹ hoặc uống sữa theo nhu cầu; không nên ép trẻ uống quá nhiều nước.
Chế biến thức ăn phù hợp: Khi trẻ bị ho, đau họng hoặc mệt mỏi, cha mẹ có thể chia nhỏ bữa ăn, lựa chọn những món ăn mềm, dễ nuốt, dễ tiêu hóa và có nhiệt độ phù hợp để trẻ ăn uống thuận lợi hơn.
Cần lưu ý, không có một loại thực phẩm riêng lẻ nào có thể giúp trẻ miễn nhiễm với các bệnh đường hô hấp. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn cân đối, bảo đảm đủ năng lượng và các vi chất cần thiết.
3. Các bước chăm sóc đường hô hấp đúng cách
Vệ sinh mũi khi cần thiết: Khi trẻ bị nghẹt mũi hoặc dịch tiết đặc gây khó chịu, cha mẹ có thể sử dụng nước muối sinh lý 0,9% để làm mềm dịch tiết. Sau đó, hướng dẫn trẻ xì mũi nhẹ nhàng từng bên hoặc sử dụng dụng cụ chuyên dụng để hút dịch mũi cho trẻ nhỏ. Không hút quá mạnh hoặc quá nhiều lần vì có thể gây tổn thương niêm mạc.
Bảo vệ đường thở khi ra ngoài: Hạn chế đưa trẻ đến những nơi đông người, đặc biệt trong thời điểm có dịch bệnh. Trẻ đủ độ tuổi và có khả năng sử dụng an toàn có thể đeo khẩu trang phù hợp khi đến nơi đông người. Không sử dụng khẩu trang cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ gây khó thở.
Giữ ấm phù hợp: Mặc quần áo phù hợp với thời tiết, tránh để trẻ quá nóng hoặc bị lạnh. Khi sử dụng điều hòa, cần điều chỉnh nhiệt độ thích hợp, tránh để luồng gió thổi trực tiếp vào trẻ.
Rửa tay và hạn chế tiếp xúc với nguồn gây bệnh: Cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng trước khi cho trẻ ăn, vệ sinh mũi hoặc tiếp xúc gần với trẻ. Đồng thời, hạn chế để trẻ tiếp xúc với người đang ho, sốt, chảy nước mũi hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp.
Chăm sóc đường hô hấp cho trẻ cần được thực hiện bằng những biện pháp an toàn, khoa học và phù hợp với độ tuổi. Khi trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh, tím tái, bú kém, lơ mơ hoặc sốt kéo dài, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà.
Phòng bệnh đúng cách và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe đường hô hấp, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh.

