Ngộ độc thực phẩm là nỗi ám ảnh khi biến những ngày vui Tết thành những ca cấp cứu nhập viện không đáng có. Đáng lo ngại hơn, nguyên nhân không đâu xa mà xuất phát từ chính những thói quen chế biến sai lầm trên mâm cỗ truyền thống của nhiều gia đình.
Điểm mặt ngay 5 sai lầm dinh dưỡng nguy hiểm dưới đây để bảo vệ an toàn cho cả nhà trong dịp đầu năm mới. Việc chủ quan trong gian bếp làm mất đi trọn vẹn niềm vui sum vầy của những ngày đầu xuân.
1. Thói quen hâm đi hâm lại thức ăn thừa gây đau bụng và ngộ độc thực phẩm
Thức ăn hâm nhiều lần dễ nhiễm khuẩn cũng có thể gây ngộ độc thực phẩm.
Trong văn hóa Việt, việc nấu nhiều món để cúng kiếng và tiếp khách là điều khó tránh. Tuy nhiên, sai lầm lớn nhất là thói quen đun đi đun lại thức ăn thừa.
Mỗi lần hâm nóng, các vitamin nhạy cảm với nhiệt sẽ mất đi, trong khi vi khuẩn (đặc biệt là nhóm độc tố chịu nhiệt) có cơ hội sinh sôi. Nguy hiểm hơn, việc bảo quản thức ăn thừa không đúng cách trong tủ lạnh quá tải sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn lây nhiễm chéo.
Lời khuyên: Chỉ nên hâm lại thức ăn tối đa 1 lần. Nếu thức ăn quá nhiều, hãy chia nhỏ vào từng hộp trước khi trữ đông.
2. Dùng chung thớt cho đồ sống và chín
Ngày Tết bếp núc bận rộn, nhiều người thường tiện tay dùng chung một chiếc thớt để thái thịt gà luộc ngay sau khi vừa sơ chế cá sống hoặc thịt bò làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella và E.coli. Dù bạn có rửa thớt bằng nước lã, các vi sinh vật từ đồ sống vẫn bám lại trong các kẽ thớt và xâm nhập vào đồ chín, gây ra các triệu chứng đau bụng dữ dội, nôn mửa và tiêu chảy ngay sau bữa ăn.
3. Cố ăn thực phẩm chớm mốc
Một số người có thói quen gọt bỏ phần lá bánh chưng bị mốc hoặc phần góc bánh bị chua rồi tiếp tục chiên lên để ăn. Đây là sai lầm cực kỳ nguy hiểm.
Khi nấm mốc đã xuất hiện trên bề mặt, các sợi nấm (mycelium) thực chất đã đâm sâu vào bên trong toàn bộ thực phẩm. Các độc tố vi nấm, điển hình là aflatoxin, không bị tiêu diệt ở nhiệt độ chiên rán thông thường. Về lâu dài, đây là tác nhân gây ung thư gan hàng đầu, còn trước mắt sẽ gây ngộ độc cấp tính.
4. Rã đông thực phẩm sai cách
Để kịp làm mâm cỗ cúng, nhiều người lấy tảng thịt từ ngăn đá và để mặc ngoài trời hoặc ngâm vào chậu nước ấm hàng giờ đồng hồ.
Vùng nhiệt độ từ 5°C đến 60°C được gọi là "vùng nguy hiểm". Ở môi trường này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ sau mỗi 20 phút. Cách rã đông chuẩn nhất là chuyển từ ngăn đá xuống ngăn mát từ tối hôm trước hoặc sử dụng lò vi sóng.
5. Kết hợp món ăn kỵ nhau gây rối loạn tiêu hóa, đau bụng và ngộ độc thực phẩm
Mâm cỗ Tết thường quá tải chất đạm và chất béo. Việc kết hợp quá nhiều món đại kỵ (ví dụ: uống sữa ngay sau khi ăn cam quýt, hoặc ăn hải sản cùng trái cây giàu vitamin C) khiến hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, sự kết hợp giữa rượu bia và thực phẩm nhiều dầu mỡ (đồ chiên, giò chả) tạo áp lực lớn lên tuyến tụy và gan. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến viêm tụy cấp - một căn bệnh cấp cứu ngoại khoa cực kỳ nguy hiểm trong ngày Tết.
Bí quyết để mâm cỗ Tết an toàn:
Nguyên tắc 2 giờ: Không để thức ăn đã nấu chín ở nhiệt độ phòng quá 2 tiếng.
Ăn chín uống sôi: Hạn chế các món gỏi, nem chua, tiết canh không rõ nguồn gốc.
Tăng cường rau xanh: Bổ sung chất xơ để hỗ trợ hệ tiêu hóa đào thải độc tố.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến và trước khi ăn.
