Sau sinh, cơ thể người mẹ cần thời gian phục hồi, đồng thời phải đáp ứng nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng cho quá trình sản xuất sữa. Vì vậy, chế độ ăn trong thời gian cho con bú cần được chú trọng, không chỉ để duy trì sức khỏe của mẹ mà còn góp phần cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho trẻ.
Theo ThS.BS. Trịnh Hồng Sơn - Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mẹ sau sinh muốn có nguồn sữa dồi dào cho con, điều quan trọng nhất là một chế độ ăn uống khoa học, uống nước đầy đủ, tâm lý thoải mái và cho trẻ bú đúng cách, bú thường xuyên, lấy sữa hiệu quả.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phụ nữ cho con bú thường cần thêm khoảng 330 - 400 kcal mỗi ngày so với nhu cầu trước khi mang thai. Để đáp ứng nhu cầu này, mẹ nên duy trì chế độ ăn đa dạng, chú trọng những nhóm thực phẩm sau.
1. Thực phẩm giàu protein giúp phục hồi sau sinh
Protein là thành phần quan trọng tham gia xây dựng và sửa chữa các mô, hỗ trợ duy trì khối cơ và sản xuất nhiều thành phần trong sữa mẹ. Chế độ ăn của bà mẹ sau sinh cần đảm bảo tiêu thụ đủ protein từ thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu để hỗ trợ quá trình chữa lành vết thương, tái tạo cơ và sản xuất sữa.
Các thực phẩm giàu protein nên đưa vào thực đơn của người mẹ sau sinh gồm thịt nạc, thịt gà, cá, trứng, sữa, tôm, đậu phụ và các loại đậu. Đây đều là những nguồn cung cấp protein cùng nhiều dưỡng chất khác như sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
2. Chất béo lành mạnh hỗ trợ sức khỏe của mẹ và trẻ
Chất béo cung cấp năng lượng, hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo như A, D, E, K và tham gia cấu tạo tế bào. Đặc biệt, các acid béo omega-3 như DHA đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển não bộ và thị lực của trẻ.
Mẹ có thể bổ sung chất béo lành mạnh từ cá hồi, cá mòi, cá trích, quả bơ, dầu ô liu, quả óc chó và các loại hạt. Khi ăn cá, mẹ nên lựa chọn các loại ít thủy ngân để bảo đảm an toàn cho cả mẹ và trẻ.
3. Rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp chất xơ
Sau sinh, một số phụ nữ gặp tình trạng táo bón do thay đổi nội tiết tố, ít vận động hoặc chế độ ăn chưa hợp lý. Bổ sung chất xơ từ thực phẩm giúp cải thiện hoạt động tiêu hóa, hỗ trợ nhu động ruột và duy trì sức khỏe đường ruột.

Chế độ ăn đủ chất dinh dưỡng không chỉ giúp sản xuất đủ sữa cho con bú mà còn đảm bảo bà mẹ sau sinh và em bé luôn khỏe mạnh. Ảnh minh họa.
Các nguồn chất xơ tốt gồm rau xanh, bông cải xanh, cà rốt, bí đỏ, táo, lê, chuối, yến mạch, gạo lứt và các loại đậu.
Ngoài chất xơ, những thực phẩm này còn cung cấp vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa cần thiết cho cơ thể. Mẹ nên ăn đa dạng rau củ, trái cây mỗi ngày, thay đổi cách chế biến để bữa ăn phong phú và dễ duy trì.
4. Thực phẩm giàu tinh bột cung cấp năng lượng
Quá trình sản xuất sữa đòi hỏi cơ thể tiêu hao năng lượng, do đó mẹ không nên kiêng hoàn toàn tinh bột hoặc áp dụng chế độ ăn giảm cân quá khắt khe ngay sau sinh.
Các thực phẩm như gạo, khoai lang, yến mạch, bánh mì nguyên cám và ngô cung cấp carbohydrate, nguồn năng lượng quan trọng cho hoạt động hằng ngày. Ngũ cốc nguyên hạt còn chứa chất xơ, vitamin nhóm B và một số khoáng chất.
Bà mẹ nên kết hợp tinh bột với protein, rau xanh và chất béo lành mạnh trong các bữa ăn để duy trì năng lượng, đồng thời giúp khẩu phần cân đối hơn.
5. Uống đủ nước để duy trì quá trình tạo sữa
Nước là thành phần quan trọng của sữa mẹ và tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa trong cơ thể. Khi cho con bú, mẹ cần chú ý bổ sung đủ chất lỏng để tránh mất nước, đặc biệt khi thời tiết nóng hoặc hoạt động nhiều.
Nước lọc là lựa chọn phù hợp nhất. Ngoài ra, mẹ có thể bổ sung chất lỏng từ sữa, canh, súp và các loại trái cây chứa nhiều nước.
Một cách đơn giản để duy trì thói quen uống nước là đặt sẵn một cốc nước bên cạnh khi cho trẻ bú. Mẹ nên uống theo nhu cầu và chú ý các dấu hiệu như khát, nước tiểu sẫm màu để điều chỉnh lượng nước phù hợp.
Bà mẹ sau sinh cần duy trì chế độ ăn đa dạng, không bỏ bữa hoặc kiêng khem quá mức vì lo ngại ảnh hưởng đến vóc dáng sau sinh. Nên ưu tiên thực phẩm tươi, chế biến hợp vệ sinh và hạn chế đồ uống có cồn, thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung.
Mẹ cũng không nên tự ý sử dụng nhiều loại thực phẩm bổ sung với mong muốn tăng lượng sữa. Nếu có chế độ ăn đặc biệt, nguy cơ thiếu chất hoặc gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn sữa, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.