Bệnh nấm da có khả năng lây truyền từ người sang người, từ động vật sang người hoặc qua môi trường nhiễm nấm. Giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế nguồn lây và điều trị đúng cách khi có dấu hiệu bệnh là những nguyên tắc quan trọng giúp phòng ngừa nấm da.
Những vị trí thường bị nấm da và dấu hiệu nhận biết
Nấm da do các loại nấm gây ra, có thể ảnh hưởng đến nhiều vùng trên cơ thể như thân mình, bẹn, kẽ ngón chân, ngón tay, nách, cổ, da đầu và móng. Những khu vực ẩm, nóng, thường xuyên đổ mồ hôi là môi trường thuận lợi để nấm phát triển.
Các bệnh nấm da thường gặp gồm nấm thân, nấm kẽ chân, nấm móng, nấm tóc và lang ben. Tùy loại nấm và vị trí nhiễm bệnh, biểu hiện có thể khác nhau.
Nấm da thân thường gây các đám tổn thương hình tròn hoặc hình vòng, có màu đỏ, ranh giới tương đối rõ, bờ có thể nổi gồ và xuất hiện vảy hoặc mụn nước nhỏ. Người bệnh thường có cảm giác ngứa, nhất là khi đổ mồ hôi hoặc thời tiết nóng ẩm.
Nấm da chân thường gặp ở người đi giày kín trong thời gian dài, khiến mồ hôi và hơi ẩm tích tụ, đặc biệt tại các kẽ ngón chân. Da có thể bong tróc, đỏ, nứt nẻ, ngứa hoặc xuất hiện mụn nước gây đau rát, khó chịu. Đi chân trần tại khu vực ẩm ướt dùng chung như phòng tắm, phòng thay đồ cũng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với nấm.
Nấm vùng bẹn thường gây phát ban có vảy, ngứa và có bờ đỏ rõ ở mặt trong đùi. Bệnh dễ xuất hiện ở người thường xuyên mặc quần áo bó sát, quần áo ẩm hoặc có tình trạng tích tụ mồ hôi tại vùng bẹn. Người thừa cân, béo phì cũng có thể có nguy cơ cao hơn do các nếp gấp da dễ giữ ẩm.
Tuy nhiên, không phải mọi tổn thương đỏ, ngứa hoặc bong vảy đều là nấm da. Một số bệnh da liễu khác có biểu hiện tương tự. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào hình dạng tổn thương.
Những khu vực ẩm, nóng, thường xuyên đổ mồ hôi là môi trường thuận lợi để nấm phát triển. Ảnh: BV
Nguyên tắc quan trọng để phòng ngừa nấm da
1. Không dùng chung đồ dùng cá nhân
Nấm da có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với người hoặc động vật nhiễm nấm, cũng như qua các vật dụng bị nhiễm tác nhân gây bệnh. Vì vậy, không dùng chung khăn mặt, khăn tắm, quần áo, mũ, giày dép, dụng cụ cắt móng và những vật dụng cá nhân khác.
Nếu vật nuôi như chó, mèo có dấu hiệu rụng lông thành mảng, da bong vảy hoặc tổn thương nghi ngờ nhiễm nấm, cần đưa vật nuôi đến cơ sở thú y để kiểm tra, đồng thời hạn chế tiếp xúc trực tiếp cho đến khi được xử lý phù hợp.
2. Giữ da sạch và khô thoáng
Tắm rửa thường xuyên, thay quần áo sau khi đổ nhiều mồ hôi và giặt giũ khăn tắm, chăn màn, quần áo định kỳ là những biện pháp cần thiết. Sau khi tắm, cần lau khô cơ thể, đặc biệt là kẽ ngón chân, vùng bẹn, nách và các nếp gấp da.
Nên ưu tiên quần áo rộng rãi, thoáng khí, thấm hút mồ hôi tốt. Đồ lót và tất cần được thay thường xuyên, tránh mặc lại khi còn ẩm. Giày dép nên có độ thông thoáng phù hợp; cần để giày khô trước khi sử dụng lại và hạn chế đi giày chật trong thời gian dài.
3. Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây
Không đi chân trần tại phòng tắm công cộng, phòng thay đồ hoặc khu vực ẩm ướt dùng chung. Khi đến những nơi này, nên sử dụng dép riêng. Đồng thời, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với vùng da đang có tổn thương nghi nhiễm nấm của người khác.
Giữ nhà cửa sạch sẽ, vệ sinh các vật dụng thường xuyên tiếp xúc với da và tránh để quần áo, khăn tắm ẩm lâu ngày cũng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
4. Duy trì môi trường sống và sinh hoạt phù hợp
Nên giữ nơi ở, nơi làm việc thông thoáng, hạn chế tình trạng nóng ẩm kéo dài. Khi làm việc trong môi trường dễ đổ mồ hôi, cần chú ý thay quần áo và làm khô da sau khi kết thúc công việc.
Chế độ ăn uống cân đối, vận động thường xuyên và chăm sóc sức khỏe tổng thể góp phần duy trì sức khỏe. Tuy nhiên, uống nhiều nước hoặc bổ sung rau củ, trái cây không thể thay thế các biện pháp vệ sinh và phòng tránh nguồn lây nấm.
5. Khám và điều trị sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ
Khi xuất hiện các đám da đỏ, ngứa, bong vảy, tổn thương dạng vòng hoặc bất thường ở tóc, móng, người dân nên đến khám chuyên khoa Da liễu. Bác sĩ sẽ đánh giá tổn thương và chỉ định xét nghiệm khi cần thiết để xác định nguyên nhân, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, đủ thời gian và không tự ý ngừng điều trị khi triệu chứng vừa giảm. Đặc biệt, không nên tự mua thuốc bôi phối hợp có chứa corticoid khi chưa xác định nguyên nhân, bởi thuốc có thể làm thay đổi biểu hiện bệnh, khiến nhiễm nấm khó nhận biết và điều trị hơn.
Nấm da là bệnh có thể điều trị, nhưng nguy cơ tái phát vẫn tồn tại nếu nguồn lây không được kiểm soát hoặc các thói quen sinh hoạt chưa phù hợp. Chủ động giữ vệ sinh cá nhân, duy trì da khô thoáng, không dùng chung đồ dùng và thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế lây lan trong gia đình và cộng đồng.
