Táo bón là vấn đề tiêu hóa hay gặp ở trẻ nhỏ, có thể khiến trẻ đau bụng, đầy hơi, khó đi ngoài và sợ đi vệ sinh. Bên cạnh việc hình thành thói quen đại tiện đều đặn, lựa chọn những món ăn phù hợp góp phần cải thiện tình trạng này.
ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, theo quan niệm y học cổ truyền (YHCT) chế độ ăn uống có vai trò quan trọng trong việc điều hòa hoạt động của tỳ vị, hỗ trợ vận hóa thức ăn và duy trì sự thông suốt của đại tiện.
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào lý luận YHCT để tự xác định nguyên nhân táo bón ở trẻ. Trên thực tế, tình trạng này có thể liên quan đến chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc trẻ cố nhịn đi ngoài do từng bị đau khi đại tiện.
Dưới đây là 5 món ăn dưỡng sinh dễ chế biến, có thể đưa vào thực đơn của trẻ đã ăn dặm nhằm hỗ trợ cải thiện táo bón.
1. Cháo khoai lang hỗ trợ ngừa và trị táo bón
Khoai lang là thực phẩm quen thuộc, cung cấp tinh bột, chất xơ và một số vitamin, khoáng chất. Chất xơ trong khoai lang góp phần làm tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và giúp phân mềm hơn khi trẻ được cung cấp đủ nước.
Nguyên liệu: Gạo, khoai lang tươi, nước sạch.
Cách chế biến:
- Khoai lang: Rửa sạch dưới vòi nước chảy, gọt vỏ, hấp hoặc luộc chín mềm rồi nghiền nhuyễn.
- Gạo: Vo sạch, nấu với nước đến khi thành cháo mềm, nhừ.
- Kết hợp: Cho khoai lang đã nghiền vào cháo, khuấy đều và đun thêm vài phút để các nguyên liệu hòa quyện.
- Độ đặc và kết cấu: Điều chỉnh phù hợp với khả năng ăn, nhai và nuốt của trẻ. Với trẻ mới ăn dặm, cần nghiền mịn hoặc làm nhuyễn; trẻ lớn hơn có thể ăn cháo có độ thô tăng dần theo khả năng.
Lưu ý: Không nên chỉ cho trẻ ăn cháo khoai lang kéo dài hoặc thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác khi trẻ bị táo bón. Bữa ăn của trẻ vẫn cần cân đối các nhóm thực phẩm để hạn chế nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc thiếu chất; bổ sung rau củ và các nguồn dinh dưỡng cần thiết khác phù hợp với độ tuổi.
Cháo khoai lang hỗ trợ cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ. Ảnh: AI.
2. Cháo yến mạch nấu rau củ
Yến mạch chứa chất xơ hòa tan, trong đó có beta-glucan; rau củ cung cấp thêm chất xơ và các vi chất dinh dưỡng. Kết hợp yến mạch với rau củ giúp đa dạng nguồn chất xơ trong khẩu phần, góp phần duy trì chế độ ăn cân đối cho trẻ bị táo bón.
Nguyên liệu: Yến mạch, bí đỏ hoặc rau cải phù hợp với độ tuổi của trẻ, nước sạch.
Cách chế biến:
- Rau củ rửa sạch, thái nhỏ, nấu chín mềm.
- Cho yến mạch vào nấu cùng, khuấy đều đến khi đạt độ mềm thích hợp.
- Với trẻ nhỏ, có thể nghiền hoặc làm nhuyễn theo kỹ năng ăn của trẻ; trẻ lớn hơn có thể ăn nguyên liệu mềm với độ thô phù hợp.
Lưu ý: Tăng chất xơ từ từ để trẻ thích nghi, tránh tăng quá nhanh khiến trẻ đầy hơi; cần cho trẻ uống đủ nước theo độ tuổi, đặc biệt khi tăng lượng chất xơ trong khẩu phần.
3. Cháo đậu xanh nấu bí đỏ
Đậu xanh cung cấp chất xơ thực vật và protein; bí đỏ bổ sung chất xơ, carotenoid và một số vitamin. Trong YHCT, đậu xanh thường được nhắc đến với đặc tính thanh nhiệt; bí đỏ là thực phẩm được sử dụng phổ biến trong các món ăn bồi bổ. Khi được nấu chín mềm, hai nguyên liệu này có thể kết hợp thành món cháo dễ ăn, giúp đa dạng hóa thực đơn và bổ sung chất xơ cho trẻ.
Nguyên liệu: Một lượng nhỏ đậu xanh, bí đỏ và gạo.
Cách chế biến:
- Đậu xanh ngâm trước, nấu chín mềm;
- Bí đỏ hấp hoặc luộc chín rồi nghiền.
- Nấu gạo thành cháo, thêm đậu xanh và bí đỏ, đun đến khi các nguyên liệu hòa quyện. Điều chỉnh độ đặc, độ thô và khẩu phần theo độ tuổi, nhu cầu của trẻ.
Lưu ý: Đậu xanh cần được nấu chín kỹ. Nếu trẻ dễ đầy bụng hoặc tăng sinh hơi khi ăn các loại đậu, nên bắt đầu với lượng nhỏ và theo dõi khả năng dung nạp, không nên dùng đậu xanh lâu dài cho trẻ vì có thể ảnh hưởng đến tỳ vị.
4. Ăn quả lê tươi hoặc lê hấp nghiền
Lê chứa nước và chất xơ, có thể góp phần hỗ trợ làm mềm phân trong chế độ ăn phù hợp. Với trẻ đã ăn dặm, lê chín mềm có thể được nghiền nhuyễn hoặc hấp chín rồi nghiền để dễ ăn.
Trong các món ăn dưỡng sinh, trái cây chín, chế biến đơn giản thường là lựa chọn thuận tiện để bổ sung nước và chất xơ.
Cách làm: Lê chín, rửa sạch; gọt vỏ nếu cần, bỏ hạt và phần lõi cứng. Hấp chín rồi nghiền nhuyễn đối với trẻ nhỏ; trẻ lớn hơn có thể ăn lê chín mềm, cắt miếng phù hợp với khả năng nhai.
5. Sữa chua kết hợp trái cây mềm
Sữa chua cung cấp protein, canxi và lợi khuẩn. Khi kết hợp với trái cây chín phù hợp, món ăn giúp bổ sung chất xơ, góp phần làm phong phú thực đơn của trẻ. Tuy nhiên, hiệu quả của lợi khuẩn đối với táo bón ở trẻ còn phụ thuộc vào chủng lợi khuẩn và từng trường hợp cụ thể.
Nguyên liệu: Sữa chua không thêm đường, trái cây chín phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Cách làm: Rửa sạch trái cây, bỏ hạt, nghiền nhuyễn hoặc cắt nhỏ phù hợp với khả năng nhai nuốt của trẻ. Trộn trái cây với sữa chua ngay trước khi ăn. Cho trẻ ăn lượng phù hợp với độ tuổi và khẩu phần hằng ngày.
ThS. BS. Nguyễn Quang Dương lưu ý, để cải thiện táo bón, cha mẹ nên lưu ý:
Bổ sung chất xơ phù hợp với tuổi: Cho trẻ ăn đa dạng rau, quả, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu chất xơ khác theo khả năng ăn; tăng dần lượng chất xơ, không ép trẻ ăn quá nhiều trong một lần.
Đảm bảo đủ nước: Cho trẻ uống nước phù hợp với độ tuổi và nhu cầu.
Tạo thói quen đi vệ sinh: Khuyến khích trẻ ngồi bô hoặc bồn cầu sau bữa ăn, có chỗ để chân vững chắc, không thúc ép hay trách phạt khi trẻ chưa đi được.
Tăng vận động: Khuyến khích trẻ vui chơi, đi lại và vận động phù hợp với thể trạng.
Không tự ý dùng thuốc: Không cho trẻ uống thuốc nhuận tràng, thuốc xổ, thụt tháo hoặc các bài thuốc YHCT khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.
Khi trẻ bị táo bón kéo dài, đi ngoài đau hoặc thường xuyên nhịn đại tiện,ngoài thay đổi món ăn, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
