1. Vai trò của dinh dưỡng đối với người mắc cúm A
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus Influenza type A gây ra, có khả năng lây lan nhanh và dễ bùng phát thành dịch. Khi nhiễm bệnh, người mắc thường xuất hiện các triệu chứng đột ngột như sốt cao, ớn lạnh, ho, đau họng, nghẹt mũi, đau mỏi toàn thân và cơ thể mệt mỏi, chán ăn. Bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm ở đường hô hấp như viêm phế quản, viêm phổi, đặc biệt ở trẻ em, người già và người có bệnh nền.
Dưới góc độ Y học cổ truyền, cúm A thuộc phạm vi chứng "Ngoại cảm ôn bệnh". Bệnh phát sinh khi chính khí suy giảm, vệ khí kém, khiến phong hàn hoặc phong nhiệt tà thừa cơ xâm nhập vào cơ thể, làm hao tổn âm khí và rối loạn chức năng tạng phủ. Nguyên tắc điều trị quan trọng của Y học cổ truyền là giải biểu phát tán phong tà, tuyên thông phế khí, thanh nhiệt kết hợp bồi bổ chính khí.
Chế độ ăn uống đóng vai trò hỗ trợ đắc lực giúp cơ thể 'chiến đấu' với virus:
Cung cấp năng lượng và đạm dễ hấp thu: Khi bị sốt và nhiễm trùng, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng hơn. Việc bổ sung dinh dưỡng giúp duy trì thể lực và phục hồi các tế bào niêm mạc bị tổn thương.
Bù nước và điện giải: Sốt cao và vã mồ hôi khiến cơ thể mất nước nặng. Đồ ăn lỏng, ấm cùng nước trái cây giúp bù đắp lượng dịch mất đi, làm dịu niêm mạc họng bị đau rát.
Tăng cường miễn dịch tự nhiên: Các thực phẩm giàu vitamin C, kẽm, chất chống oxy hóa cùng các gia vị chứa tinh dầu kháng khuẩn (tỏi, gừng, hành, tía tô) giúp củng cố hàng rào miễn dịch, ức chế sự nhân lên của virus và giảm thiểu nguy cơ biến chứng.
Giảm áp lực cho hệ tiêu hóa: Ưu tiên món ăn lỏng, ấm nóng giúp dạ dày dễ co bóp, cải thiện cảm giác đắng miệng, chán ăn.
2. Một số món ăn - bài thuốc giúp người mắc cúm A nhanh khỏi
2.1. Cháo thịt nạc hành tía tô (kèm gừng và trứng gà)
Cháo thịt nạc hành tía tô giúp người mắc cúm A nhanh khỏi. ( Ảnh AI)
Cháo hành tía tô là món ăn bài thuốc dân gian kinh điển có tác dụng giải cảm, khu phong tán hàn vô cùng hiệu quả.
Thành phần: Gạo tẻ 100g (thêm một nắm gạo nếp cho cháo sánh mượt), thịt lợn nạc băm nhỏ 100g, lá tía tô 1 nắm lớn, hành lá 5 nhánh, gừng tươi 1 nhánh nhỏ, trứng gà ta 1 quả (tùy chọn), gia vị (nước mắm, hạt nêm, hạt tiêu đen).
Cách chế biến:
- Gạo vo sạch, ngâm 30 phút rồi cho vào nồi cùng lượng nước gấp 5 - 6 lần, ninh liu riu đến khi gạo nở bung nhừ.
- Thịt nạc băm ướp gia vị, cho vào nồi cháo khuấy đều, đun 5 - 10 phút cho thịt chín kỹ.
- Tía tô, hành lá rửa sạch thái nhỏ; gừng gọt vỏ thái sợi chỉ.
- Đập trứng gà vào bát tô, múc cháo đang sôi đổ lên trên để làm chín lòng đào; cho tía tô, hành lá, gừng thái sợi vào bát, rắc thêm hạt tiêu đen và trộn đều.
Tác dụng: Lá tía tô giúp giải độc, trị ho, làm ra mồ hôi; hành lá chứa chất kháng sinh tự nhiên giúp thông mũi; gừng làm ấm đường hô hấp; hạt tiêu tăng vị cay nồng hỗ trợ phát tán phong hàn. Món cháo lỏng ấm giúp hạ sốt, giảm nghẹt mũi và dễ tiêu hóa.
Lưu ý: Thưởng thức khi cháo còn nóng. Sau khi ăn, người bệnh nên ngồi nghỉ ngơi trong phòng kín gió để mồ hôi vã ra, dùng khăn khô lau sạch rồi thay quần áo mới. Tuyệt đối không tắm hay ngồi trước quạt ngay sau khi ăn vì lỗ chân lông đang giãn nở, rất dễ bị nhiễm lạnh ngược trở lại.
2.2. Canh dâu tằm nấu thịt nạc/tôm
Lá dâu tằm (tang diệp) là vị thuốc nam thanh nhiệt, giải cảm nhiệt rất tốt trong Đông y.
Thành phần: Lá dâu tằm non 100g, thịt lợn nạc (hoặc thịt bò, tôm tươi) 100g, gia vị (dầu ăn, muối, hạt nêm).
Cách chế biến:
- Lá dâu tằm chọn đọt non không sâu, rửa sạch, vò sơ qua để khi nấu lá mềm bùi và thơm hơn, sau đó thái vừa ăn.
- Thịt nạc (hoặc tôm) băm nhỏ, xào sơ với chút dầu ăn và gia vị.
- Đổ nước vừa đủ vào đun sôi, cho lá dâu tằm vào đun chín tới, nêm nếm gia vị thanh đạm rồi tắt bếp.
Tác dụng: Lá dâu tằm có tác dụng giải cảm nhiệt, trị sốt cao, làm dịu họng, trị ho khan, giảm đau đầu và bớt cảm giác khô miệng khát nước khi nhiễm cúm.
Lưu ý: Chọn lá dâu tươi sạch, nấu chín tới; tránh đun quá lâu làm mất vi chất dinh dưỡng và màu xanh tươi của lá dâu. Món ăn thích hợp dùng ấm trong bữa ăn hằng ngày.
2.3. Cháo thịt lợn lá cúc tần
Cúc tần là cây thuốc nam chứa hàm lượng tinh dầu dồi dào, giúp kích thích toát mồ hôi và giảm đau mỏi cơ thể.
Thành phần: Lá cúc tần (loại bánh tẻ) 1 nắm, gạo tẻ 50 - 100g, thịt heo nạc băm nhuyễn 100g, gừng tươi vài lát, gia vị vừa đủ.
Cách chế biến:
- Lá cúc tần rửa sạch, thái nhỏ.
- Cho gạo, thịt nạc băm, lá cúc tần và gừng thái sợi vào nồi ninh nhỏ lửa đến khi cháo nhừ sánh.
- Nêm gia vị vừa miệng, múc ra bát dùng nóng.
Tác dụng: Tinh dầu cúc tần có tác dụng phát tán phong nhiệt, trị cảm sốt, làm ra mồ hôi và giảm đau nhức xương khớp. Cháo dễ ăn, dễ tiêu hóa, rất thích hợp bổ sung dinh dưỡng cho người bệnh giai đoạn phục hồi cơ thể mệt mỏi, chán ăn.
Lưu ý: Dùng khi cháo còn ấm nóng, thích hợp cho người già, trẻ nhỏ hoặc người có thể trạng suy nhược sau sốt.
2.4. Súp gà nấm hương
Súp gà nấm hương là món ăn dinh dưỡng giúp làm dịu niêm mạc họng và tăng cường sức đề kháng mạnh mẽ.
Thành phần: Thịt gà bỏ da 300g, nấm hương tươi 100g, ngô ngọt ½ bắp, cà rốt ½ củ, trứng gà 1 - 2 quả, bột năng 2 thìa, gừng tươi thái sợi, hành tím, hành lá, rau mùi, hạt tiêu, gia vị.
Cách chế biến:
- Luộc chín thịt gà với chút gừng đập dập và hành tím, vớt ra xé sợi nhỏ.
- Đun sôi nước luộc gà, cho ngô ngọt, cà rốt thái hạt lựu và nấm hương thái sợi vào đun 10 phút.
- Cho thịt gà xé vào nồi, nêm gia vị vừa ăn.
- Hòa tan bột năng với nước lọc, từ từ đổ vào nồi súp khuấy đều tạo độ sánh. Đánh tan trứng gà, đổ qua rây vào nồi súp đang sôi khuấy nhẹ tạo vân.
- Cho gừng thái sợi vào đun thêm 1 - 2 phút rồi tắt bếp, múc ra bát rắc hành lá, rau mùi và hạt tiêu.
Tác dụng: Cung cấp nguồn đạm chất lượng cao, kẽm và sắt dễ hấp thu. Hơi nóng từ súp cùng vị cay ấm của gừng và tiêu giúp thông mũi, long đờm, giảm đau họng tức thì và chống viêm đường hô hấp.
Lưu ý: Nên lọc bỏ da gà để giảm chất béo gây đầy bụng, thưởng thức khi súp còn ấm nóng.
2.5. Hoàng kỳ kê nhục thang
Hoàng kỳ kê nhục thang là món ăn bài thuốc Đông y dành riêng cho người bệnh cúm A có thể trạng suy nhược.
Thành phần: Hoàng kỳ 30g, thịt gà nạc 250g, nấm hương 150g, gừng tươi 15g, hành 20g, gia vị, chút rượu trắng, bông cải hoặc cải bẹ.
Cách chế biến:
- Nấm hương ngâm mềm, rửa sạch.
- Đun nóng dầu ăn, cho thịt gà, gừng, hành vào xào sơ.
- Cho thêm chút rượu, muối, hoàng kỳ, nấm hương và nước vừa đủ, ninh đun lửa nhỏ từ 30 phút đến 1 giờ.
- Múc thịt gà và nấm hương ra tô, rắc hạt tiêu, cho thêm rau cải vào phần nước canh đun sôi tiếp cho chín rồi thưởng thức.
Tác dụng: Hoàng kỳ có tác dụng ích khí cố biểu (bồi bổ phế khí, củng cố hàng rào miễn dịch của cơ thể). Gừng và hành chứa tinh dầu làm ra mồ hôi, đẩy tà khí ra ngoài. Món ăn giúp kháng khuẩn, tăng cường miễn dịch vượt trội, đặc biệt thích hợp cho người lớn tuổi, người có sức đề kháng yếu hoặc người mệt mỏi lâu ngày sau cúm.
Lưu ý: Dùng đúng liều lượng hoàng kỳ. Đối với trường hợp đang sốt quá cao kèm triệu chứng tạng nhiệt nặng, nên tham khảo ý kiến thầy thuốc Đông y trước khi sử dụng.
Chế độ dinh dưỡng khoa học kết hợp các món ăn - bài thuốc Y học cổ truyền lỏng ấm, bổ dưỡng chính là "chìa khóa" giúp người mắc cúm A nhanh chóng hạ sốt, dịu đau họng và phục hồi sức khỏe. Bên cạnh việc ăn uống đúng cách, người bệnh cần chú ý nghỉ ngơi trong phòng thông thoáng, uống đủ nước, súc họng bằng nước muối sinh lý và theo dõi sát các dấu hiệu sốt cao để can thiệp y tế kịp thời.
Mời bạn xem thêm video:
Cúm A - Những đối tượng nào có nguy cơ trở nặng khi nhiễm bệnh? | SKĐS
