Bên cạnh điều trị theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống, vận động và theo dõi sức khỏe lâu dài để kiểm soát cholesterol, triglyceride.
1. Duy trì chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh
Rối loạn mỡ máu không phải tình trạng chỉ cần điều chỉnh trong một thời gian ngắn là có thể kiểm soát ổn định. Với nhiều người, đây là vấn đề sức khỏe cần được theo dõi và quản lý lâu dài, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm.
Một trong những biện pháp quan trọng người bệnh có thể thực hiện tại nhà là duy trì chế độ ăn uống hợp lý. Nên tăng cường rau xanh, trái cây phù hợp, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá và nguồn chất béo không bão hòa; đồng thời hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán và thực phẩm, đồ uống chứa nhiều đường.
Người có triglyceride tăng cần đặc biệt chú ý đến lượng đường và carbohydrate tinh chế trong khẩu phần, hạn chế rượu bia và kiểm soát tổng năng lượng đưa vào cơ thể.
Bên cạnh chế độ ăn, cần duy trì hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc, không hút thuốc và kiểm soát cân nặng. Những thay đổi này không chỉ hỗ trợ cải thiện các chỉ số mỡ máu mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và các bệnh chuyển hóa.
Điều quan trọng là những thói quen có lợi cần được duy trì lâu dài thay vì chỉ thực hiện trong thời gian ngắn rồi trở lại lối sống cũ.
2. Định kỳ kiểm tra chỉ số mỡ máu
Theo dõi định kỳ các chỉ số lipid máu giúp đánh giá hiệu quả của việc điều chỉnh chế độ ăn, vận động và điều trị bằng thuốc khi có chỉ định.
Người bệnh cũng cần hiểu rằng mục tiêu điều trị không chỉ là đưa một chỉ số xét nghiệm về mức bình thường, mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ biến cố tim mạch trong tương lai.
Xét nghiệm mỡ máu thường đánh giá cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol (LDL-C), HDL-cholesterol (HDL-C) và triglyceride. Trong đó, LDL-C thường được gọi là cholesterol "xấu" vì nồng độ cao có liên quan đến quá trình hình thành và tiến triển của mảng xơ vữa động mạch.
Không nên chỉ dựa vào một lần xét nghiệm để kết luận tình trạng mỡ máu đã được kiểm soát hay chưa. Mục tiêu điều trị và thời điểm xét nghiệm lại phụ thuộc vào mức độ rối loạn lipid máu, tuổi, bệnh lý đi kèm và nguy cơ tim mạch của từng người.
Vì vậy, người bệnh nên thực hiện xét nghiệm theo lịch hẹn của bác sĩ. Nếu kết quả chưa đạt mục tiêu, bác sĩ có thể đánh giá lại chế độ ăn, mức độ vận động, khả năng tuân thủ điều trị và cân nhắc điều chỉnh thuốc nếu cần.
3. Tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ
Một sai lầm thường gặp là cho rằng chỉ cần thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng thực phẩm chức năng là có thể kiểm soát mỡ máu. Trên thực tế, một số người có nguy cơ tim mạch cao cần sử dụng thuốc hạ lipid máu bên cạnh việc thay đổi lối sống.
Nếu được kê thuốc, người bệnh cần dùng đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm theo hướng dẫn. Không tự ý giảm liều, ngừng thuốc hoặc thay thuốc bằng các sản phẩm không được bác sĩ khuyến nghị.
Việc ngừng thuốc khi thấy chỉ số cholesterol giảm cũng không phải lúc nào là phù hợp. Kết quả xét nghiệm cải thiện có thể là do thuốc đang phát huy tác dụng. Khi ngừng thuốc, chỉ số lipid có thể tăng trở lại ở một số người.
Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường hoặc nghi ngờ tác dụng phụ của thuốc, cần trao đổi với bác sĩ thay vì tự ý ngừng điều trị. Bác sĩ có thể đánh giá mức độ ảnh hưởng và điều chỉnh loại thuốc hoặc liều dùng khi cần thiết.
4. Không tự điều trị bằng thực phẩm chức năng
Hiện nay có nhiều sản phẩm được quảng bá với công dụng "hạ mỡ máu", "giảm cholesterol" hoặc "làm sạch mạch máu". Tuy nhiên, thực phẩm chức năng không phải thuốc điều trị và không nên được sử dụng để thay thế thuốc hạ lipid máu khi bác sĩ đã chỉ định.
Một số hoạt chất, thảo dược hoặc sản phẩm bổ sung còn có thể tương tác với thuốc đang sử dụng hoặc không phù hợp với người mắc bệnh gan, thận và các bệnh mạn tính khác. Vì vậy, trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Đặc biệt, không nên tin vào các phương pháp "thải độc", "đào thải cholesterol" hoặc các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.
5. Kiểm soát mỡ máu là quá trình lâu dài
Kiểm soát mỡ máu hiệu quả cần kết hợp nhiều yếu tố: chế độ ăn hợp lý, vận động thường xuyên, duy trì cân nặng phù hợp, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm và tuân thủ điều trị.
Người bệnh cũng cần hiểu rằng mục tiêu điều trị không chỉ là đưa một chỉ số xét nghiệm về mức bình thường, mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ biến cố tim mạch trong tương lai. Mức LDL-C mục tiêu có thể khác nhau tùy nguy cơ tim mạch của từng người.
Do đó, người bệnh không nên tự tìm cách điều trị mỡ máu tại nhà khi chưa được đánh giá đầy đủ. Việc thăm khám, xét nghiệm định kỳ và tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát rối loạn lipid máu an toàn, hiệu quả và bền vững hơn.
