5 lợi ích sức khỏe bất ngờ từ quả bí xanh

Vị thuốc quanh ta
SKĐS - Bí xanh giàu nước, ít năng lượng, phù hợp trong chế độ ăn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, bổ sung nước và đa dạng hóa thực đơn hằng ngày.

Bí xanh, còn gọi là bí đao, đông qua (tên khoa học: Benincasa hispida (Thunb.) Cogn., thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae); là cây dây leo hằng năm được trồng phổ biến tại Việt Nam và các nước châu Á.

Trong văn hóa y dược phương Đông, bí xanh không chỉ là món ăn giải nhiệt quen thuộc mà còn là vị thuốc quý có lịch sử ứng dụng lâu đời. Theo Y học cổ truyền, quả và vỏ bí xanh có vị ngọt, tính lạnh (hàn), không độc, quy vào các kinh Phế, Vị, Bàng quang và Tiểu tràng. Bí xanh có tác dụng kiện tỳ, ích khí, thanh nhiệt, giải khát, lợi thủy, tiêu phù nề, lương huyết và giải độc. Hạt bí xanh có tác dụng kháng sinh, tiêu độc, trừ giun và thanh phế.

Nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận bí xanh chứa kho tàng hợp chất sinh học phong phú. Thành phần hóa học của bí xanh bao gồm các triterpenoid (multiflorenol, alnusenol, cucurbitacin), flavonoid (isovitexin, astilbin, catechin), axit phenolic (gallic acid), polysaccharide, vitamin (C, B1, B2, PP, carotene) cùng các khoáng chất như canxi, phốt pho, sắt và kali.

Bí xanh.

Dưới đây là lợi ích của bí xanh:

1. Bí xanh giúp thanh nhiệt, lợi tiểu hỗ trợ chức năng thận

Công dụng nổi bật nhất của bí xanh là lợi tiểu và tiêu phù thũng. Dịch chiết từ vỏ và ruột bí xanh kích thích hệ tiết niệu, làm tăng lượng nước tiểu mà không gây mất cân bằng điện giải nặng. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất bí xanh làm giảm chỉ số MDA (dấu hiệu tổn thương oxy hóa), đồng thời nâng cao hoạt động các enzym chống oxy hóa như SOD, CAT và GSH ở mô thận.

Đối với hội chứng sỏi thận, chiết xuất hạt bí xanh giúp điều hòa nồng độ oxalate và canxi trong nước tiểu, hạn chế sự lắng đọng tinh thể canxi oxalate và bảo vệ cấu trúc thận.

2. Kiểm soát đường huyết và chống béo phì

Bí xanh là thực phẩm lý tưởng cho bệnh nhân đái tháo đường và người bị rối loạn chuyển hóa nhờ lượng calo cực thấp (100g bí tươi chỉ cung cấp 12 calo) và không chứa chất béo. Chiết xuất từ bí xanh có khả năng ức chế enzym alpha-amylase và alpha-glucosidase, làm chậm quá trình hấp thu glucose vào máu.

Đối với nguy cơ béo phì, bí xanh chứa hợp chất hyterin-caporic giúp khống chế đường chuyển hóa thành mỡ tích tụ. Các phân đoạn chiết xuất bí xanh ức chế sự biệt hóa tế bào mỡ (adipogenesis) thông qua việc suy giảm các yếu tố phiên mã PPARγ và C/EBPα, làm tăng giải phóng glycerol và kích thích phân giải mỡ.

3. Bảo vệ niêm mạc dạ dày và cải thiện tiêu hóa

Nước ép và chiết xuất bí xanh thể hiện tác dụng bảo vệ dạ dày (gastroprotective) đối với tổn thương loét do axit hoặc tác dụng phụ của thuốc chống viêm NSAIDs. Các flavonoid và polysaccharide trong bí xanh giúp kích thích sản xuất chất nhầy mucin, giảm tiết axit dư thừa và trung hòa các gốc tự do tại niêm mạc.

4. Kháng viêm, kháng khuẩn và hỗ trợ hô hấp

Bí xanh sở hữu đặc tính kháng viêm nhờ các triterpene như multiflorenol và alnusenol. Các hợp chất này ức chế giải phóng histamine từ đại tế bào, giúp giảm sưng phù và dị ứng. Chiết xuất bí xanh giúp bảo vệ cơ thể trước phản ứng co thắt phế quản do histamine gây ra, hỗ trợ giảm ho, viêm phế quản và ho gà. Ngoài ra, các peptide sinh học trong hạt bí xanh (như hispin, alpha/beta-benincasins) có khả năng kháng khuẩn đối với Staphylococcus aureus, Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae.

5. An thần, hỗ trợ trí nhớ

Trong Y học cổ truyền Ayurveda, bí xanh (kushmanda) là vị thuốc bổ thần kinh quan trọng. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất bí xanh tác động lên hệ GABAergic và monoaminergic giúp giảm lo âu, chống trầm cảm và xoa dịu căng thẳng.

Bí xanh còn thể hiện tác dụng chống co giật, giảm triệu chứng cai thuốc morphin và bảo vệ tế bào não trong mô hình bệnh Alzheimer thông qua việc giảm căng thẳng oxy hóa qua trục Keap1/Nrf2.

5 lợi ích sức khỏe bất ngờ từ quả bí xanh - Ảnh 3.4 lợi ích sức khỏe của trà bí đao

SKĐS - Trà bí đao không chỉ là thức uống giải khát thanh mát mà còn mang lại lợi ích sức khỏe từ việc hỗ trợ giảm cân, thanh lọc gan đến làm đẹp da. Tìm hiểu lý do trà bí đao lại là thức uống tốt cho mọi lứa tuổi.

Hội Đông Y Hưng Yên
Ý kiến của bạn
Tags: