5 loại trà thảo dược tốt cho người bệnh dạ dày

ThS.BS. Nguyễn Đình Thục, Phó Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam cho biết, một số thảo dược chứa các hợp chất có đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa. Khi sử dụng phù hợp, một số loại trà thảo dược có thể giúp giảm các triệu chứng khó chịu ở người mắc bệnh dạ dày như đầy bụng, khó tiêu hoặc rối loạn tiêu hóa.

Theo y học cổ truyền, bệnh dạ dày thuộc phạm vi các chứng "Vị quản thống", "Vị thống". Nguyên nhân thường liên quan đến tỳ vị hư yếu, can khí phạm vị, ăn uống thất thường. Việc lựa chọn trà thảo dược phù hợp có thể giúp kiện tỳ, hòa vị, lý khí, tán hàn, chỉ thống và hỗ trợ phục hồi chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, trà thảo dược chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị, đặc biệt đối với người bị viêm loét dạ dày, tá tràng, nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori) hoặc xuất huyết đường tiêu hóa.

1. Người bệnh dạ dày nên chọn loại trà thảo dược nào?

Theo Đông y, gừng là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, có vị cay, tính ấm, quy kinh tỳ, vị và phế. 

ThS.BS. Nguyễn Đình Thục cho biết, gừng giúp ôn trung, tán hàn, chỉ nôn, hỗ trợ cải thiện đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn và đau bụng do lạnh. Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể hỗ trợ quá trình làm rỗng dạ dày và góp phần giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu ở một số người.

Cách dùng: 3-5 lát gừng tươi, hãm với 200-250 ml nước nóng trong khoảng 10 phút; uống 1-2 lần/ngày, có thể thêm vài giọt mật ong nếu không có chống chỉ định. Loại trà này có thể phù hợp với người thường bị đau vùng thượng vị do tỳ vị hư yếu. 

1.2. Trà hoa cúc

Stress và căng thẳng kéo dài là những yếu tố có thể làm nặng thêm các triệu chứng ở người mắc bệnh dạ dày, như đau thượng vị, đầy bụng, khó tiêu hoặc rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, kiểm soát căng thẳng cũng là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh.

Theo y học cổ truyền, hoa cúc có vị ngọt, đắng, tính bình, quy kinh can và phế, có tác dụng thanh nhiệt, bình can và hỗ trợ thư giãn. Một số nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy trà hoa cúc có thể giúp tạo cảm giác thư giãn và hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ ở một số người. Trà hoa cúc phù hợp với người đau dạ dày do căng thẳng, mất ngủ hoặc rối loạn chức năng tiêu hóa.

Nguyên liệu: Hoa cúc khô 5-7 g (khoảng 8-10 bông cúc vàng hoặc cúc trắng khô), 250-300 ml nước sôi.

Cách dùng: Hãm trong khoảng 10 phút, uống 1-2 cốc/ngày, có thể dùng sau bữa ăn khoảng 30-60 phút hoặc vào buổi tối trước khi ngủ khoảng 1 giờ, có thể thêm một lượng nhỏ mật ong nếu không có chống chỉ định.

Theo Đông y, cam thảo có vị ngọt, tính bình, vào 12 kinh, tác dụng kiện tỳ, ích khí, nhuận phế, chỉ thống, điều hòa các vị thuốc. Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất trong cam thảo có thể góp phần bảo vệ lớp nhầy niêm mạc dạ dày và hỗ trợ quá trình liền ổ viêm loét. Tuy nhiên, người tăng huyết áp, suy tim, phù hoặc bệnh thận không nên tự ý dùng cam thảo kéo dài vì glycyrrhizin trong cam thảo có thể gây giữ nước, tăng huyết áp và hạ kali máu.

Nguyên liệu: Cam thảo khô: 2-5 g, 250-300 ml nước sôi.

Cách dùng: Cam thảo khô rửa nhanh với nước sạch, sau đó cho vào ấm cùng 300–500 ml nước. Đun nhỏ lửa khoảng 5–10 phút, sau đó lọc lấy nước uống khi còn ấm; có thể chia thành 1–2 lần uống trong ngày. Nếu dùng cam thảo để hỗ trợ người có triệu chứng khó chịu ở dạ dày, nên uống với lượng vừa phải và không nên sử dụng kéo dài. 

Lưu ý: Trong một số nghiên cứu, cam thảo khử glycyrrhizin (DGL - Deglycyrrhizinated Licorice) được sử dụng với mục đích hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm nguy cơ gặp các tác dụng không mong muốn liên quan đến glycyrrhizin như tăng huyết áp, hạ kali máu. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn của DGL vẫn cần được đánh giá theo từng trường hợp. Người bệnh không nên tự ý sử dụng các sản phẩm từ cam thảo để thay thế thuốc điều trị.

Theo Đông y, nghệ có vị đắng, cay, tính ôn, quy vào kinh can và tỳ, có tác dụng hành khí, phá huyết, thông kinh, chỉ thống. Nghệ chứa curcumin - hoạt chất được nghiên cứu về đặc tính chống viêm và chống oxy hóa. Curcumin có thể hỗ trợ giảm viêm và góp phần cải thiện một số triệu chứng khó tiêu, tuy nhiên không nên xem trà nghệ là phương pháp điều trị thay thế đối với các bệnh lý dạ dày.

Cách dùng: 1 thìa cà phê bột nghệ hoặc vài lát nghệ tươi, hãm với nước nóng khoảng 10 phút, có thể phối hợp một lượng nhỏ mật ong. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nghệ với lượng lớn hoặc dùng thường xuyên.

Theo Đông y, táo đỏ có vị ngọt, tính ấm, không độc, vào các kinh tỳ, vị, can, thận, tâm và phế; có tác dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết, kiện tỳ, hòa vị và an thần. Táo đỏ có thể được sử dụng trong một số trường hợp tỳ vị hư yếu, ăn kém, dễ đầy bụng; có thể kết hợp táo đỏ với vài lát gừng tươi để tăng tác dụng ôn vị.

Nguyên liệu: Táo đỏ khô 5-7 quả (khoảng 15-20 g), 300-500 ml nước; có thể thêm 2-3 lát gừng tươi nếu người bệnh có biểu hiện lạnh bụng, đầy bụng do tỳ vị hư hàn.

Cách dùng: Táo đỏ rửa sạch, có thể thái lát mỏng hoặc cắt đôi để các hoạt chất và hương vị dễ hòa vào nước. Cho táo đỏ vào ấm, thêm 300–500 ml nước, đun nhỏ lửa khoảng 10–15 phút. Tắt bếp, để trà nguội bớt và dùng khi còn ấm. Có thể uống trà táo đỏ 1–2 lần trong ngày, dùng trong hoặc sau bữa ăn. Không nên cho quá nhiều táo đỏ hoặc thêm đường nếu đang kiểm soát cân nặng, đường huyết. 

Lưu ý: Người mắc đái tháo đường, thừa cân hoặc đang kiểm soát đường huyết nên sử dụng táo đỏ với lượng phù hợp.

Người mắc bệnh dạ dày nên hạn chế:

• Uống trà xanh, trà đen đặc khi đói vì lượng tanin và caffeine có thể gây khó chịu ở một số người.
• Trà bạc hà nếu bị trào ngược dạ dày - thực quản vì bạc hà có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến tình trạng trào ngược nặng hơn ở một số người.
• Các loại trà giảm cân hoặc trà thảo dược không rõ nguồn gốc.
• Trà quá nóng có thể gây bỏng, kích ứng và tổn thương niêm mạc thực quản; vì vậy nên để trà nguội bớt trước khi uống. 
• Người có cơ địa nhạy cảm hoặc thường bị khó chịu ở dạ dày có thể hạn chế đồ uống quá lạnh nếu nhận thấy triệu chứng đầy bụng, đau bụng hoặc khó chịu tăng lên sau khi sử dụng.

Xem thêm bài đang được quan tâm:

Những thuốc cần thận trọng khi uống cùng trà thảo dược

SKĐS - Trà gừng, hoa cúc, atisô, tim sen hay lạc tiên khá quen thuộc và dễ sử dụng. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc điều trị không nên tự ý uống các loại trà thảo dược này vì có thể gây tương tác với thuốc.