1. Đường tinh luyện và các loại carbohydrate tinh chế
Đứng đầu danh sách chính là đường. Dưới góc độ sinh hóa, khi bạn nạp quá nhiều đường, sẽ gây glycation (đường hóa). Phân tử đường trong máu gắn kết với các sợi protein (collagen và eastin) tạo ra các phân tử mới có hại gọi là AGEs.
AGEs làm cho các sợi collagen vốn dẻo dai trở nên giòn, cứng và dễ đứt gãy. Hãy tưởng tượng sợi collagen như một sợi dây cao su đàn hồi, quá trình đường hóa biến nó thành một thanh nhựa giòn, chỉ cần một tác động nhỏ hoặc cử động cơ mặt cũng khiến đứt gãy. Kết quả là da mất khả năng tự phục hồi, xuất hiện các nếp nhăn sâu và hiện tượng sạm màu.
Ăn quá nhiều đồ ngọt khiến các sợi collagen dễ đứt gãy.
2. Thực phẩm chế biến sẵn và thịt xông khói
Các loại thịt nguội, xúc xích, hay thịt xông khói là nguồn cung cấp muối (natri) và nitrat. Natri quá cao gây ra hiện tượng tích nước, nhưng lại rút độ ẩm từ tế bào da ra ngoài để cân bằng áp suất thẩm thấu. Một làn da thiếu nước tế bào sẽ khiến các sợi collagen bị co rút và trở nên lỏng lẻo.
Hơn nữa, quá trình chế biến thịt ở nhiệt độ cao (rán, nướng) tạo ra các hợp chất gây viêm mạnh mẽ. Viêm mạn tính ở cấp độ tế bào là "kẻ thù" của collagen, sẽ kích hoạt các enzyme MMPs – loại enzyme có nhiệm vụ tiêu hủy collagen cũ nhưng lại hoạt động quá mức để phá hủy cả những sợi collagen khỏe mạnh nhất.
3. Đồ uống có cồn (rượu, bia)
Nhiều người lầm tưởng rượu vang tốt cho tim mạch thì cũng tốt cho da. Thực tế, dưới góc độ da liễu, rượu là chất lợi tiểu làm cạn kiệt nguồn nước và vitamin trong cơ thể, đặc biệt là vitamin A, một chất chống oxy hóa thiết yếu cho việc sản sinh collagen.
Khi gan phải giải độc rượu, cơ thể sẽ sản sinh ra các gốc tự do. Các gốc tự do này tấn công trực tiếp vào cấu trúc xoắn ba của phân tử collagen, làm hỏng mã gene tái tạo da. Chỉ sau một đêm mất ngủ kết hợp với cồn, độ ẩm và độ đàn hồi của da có thể giảm đi rõ rệt, để lại vẻ mệt mỏi và xỉn màu kéo dài.
Chất béo chuyển hóa thường có trong đồ chiên rán nhanh.
4. Chất béo chuyển hóa (trans-fat)
Chất béo chuyển hóa thường ẩn mình trong các loại bánh quy, đồ chiên rán nhanh và các loại bơ thực vật rẻ tiền. Không chỉ gây tắc nghẽn mạch máu, trans-fat còn làm cho làn da trở nên nhạy cảm hơn với tia cực tím (UV).
Tia UV vốn đã là tác nhân gây đứt gãy collagen hàng đầu từ môi trường bên ngoài. Khi bạn tiêu thụ thực phẩm chứa trans-fat, hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, khiến quá trình oxy hóa dưới tác động của ánh nắng diễn ra khốc liệt hơn. Điều này dẫn đến tình trạng lão hóa do ánh sáng diễn ra nhanh gấp 2-3 lần so với người có chế độ ăn giàu chất béo lành mạnh.
5. Thực phẩm chứa quá nhiều omega-6
Đây là điều mà ít người để ý. Cơ thể chúng ta cần sự cân bằng giữa omega-3 (chống viêm) và omega-6 (gây viêm ở mức độ nhất định). Tuy nhiên, chế độ ăn hiện đại với quá nhiều dầu thực vật (dầu đậu nành, dầu hướng dương) khiến tỉ lệ omega-6 vọt lên quá cao.
Sự mất cân bằng này đẩy cơ thể vào trạng thái viêm nhiễm hệ thống. Phản ứng viêm là ngòi nổ kích hoạt sự phân hủy protein cấu trúc. Thay vì xây dựng, cơ thể phải dùng năng lượng để giảm viêm, khiến việc tổng hợp collagen mới bị đình trệ.
6. Giải pháp đảo ngược quy trình lão hóa
Tăng cường vitamin C kích hoạt collagen: Vitamin C đóng vai trò thiết yếu trong quá trình tổng hợp collagen. Thiếu vitamin C, cơ thể không thể liên kết các acid amin để hình thành sợi collagen hoàn chỉnh. Việc bổ sung vitamin C thông qua trái cây tươi như cam, kiwi, ổi, dâu tây không chỉ giúp da tươi sáng hơn mà còn tăng khả năng tự phục hồi của mô liên kết.
Ưu tiên thực phẩm giàu chất chống oxy hóa: Các loại quả mọng như việt quất, mâm xôi, dâu tây cùng rau xanh đậm giàu polyphenol, flavonoid có khả năng trung hòa gốc tự do, từ đó bảo vệ cấu trúc collagen và elastin.
Bổ sung nước và điện giải tự nhiên: Nước chiếm phần lớn cấu trúc tế bào da, quyết định độ ẩm và độ đàn hồi. Việc bổ sung đủ nước mỗi ngày, kết hợp với các nguồn điện giải tự nhiên như nước dừa, nước ép rau củ (cần tây, dưa leo, cà rốt) giúp duy trì sự cân bằng nội môi, hỗ trợ tế bào da luôn căng mọng, tươi mới. Khi cơ thể đủ nước, các dưỡng chất cũng được vận chuyển hiệu quả hơn, góp phần làm chậm các dấu hiệu lão hóa từ bên trong.
Mời xem thêm video được quan tâm:
Lão hóa da: Những dấu hiệu cảnh báo sớm.
