Đôi chân của chúng ta là biểu tượng cho sức mạnh và sự linh hoạt trong cuộc sống hàng ngày. Khi còn trẻ, những hoạt động như đứng lên, ngồi xuống hay leo cầu thang rất dễ dàng, nhưng theo thời gian, khả năng của đôi chân lại phản ánh sức mạnh cơ bắp và hệ thần kinh của cơ thể.
1. Đôi chân khỏe mạnh là tấm gương phản chiếu sức khỏe toàn thân
Dù không thể nhìn đôi chân để khẳng định một người hoàn toàn sạch bóng bệnh tật, nhưng nếu đôi chân vẫn giữ được 5 dấu hiệu dưới đây thì đó thực sự là tín hiệu rất đáng mừng cho sức khỏe.
1.1. Tự đứng dậy khỏi ghế dễ dàng mà không cần dùng tay trợ lực
Một bài kiểm tra thể lực tại chỗ rất đơn giản là ngồi vững trên một chiếc ghế tựa rồi thử đứng thẳng người lên. Nếu bạn hoặc người thân lớn tuổi có thể đứng dậy một cách nhẹ nhàng, không cần dùng hai tay tì mạnh lên thành ghế hay mặt bàn, không phải gồng mình lấy đà nhiều lần và không cần người khác kéo tay thì đây là minh chứng rõ nét cho một hệ vận động còn rất linh hoạt.
Động tác này tưởng chừng rất tự nhiên nhưng lại đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của một chuỗi cơ bắp lớn, đặc biệt là nhóm cơ đùi, cơ mông và toàn bộ khối cơ lõi thân mình. Ở người lớn tuổi, sức mạnh của đôi chân gắn liền với khả năng tự lập. Muốn tự mình đi lại vệ sinh, tự tắm rửa, bước lên bậc thềm hay đơn giản là bước ra khỏi giường mỗi sáng, đôi chân trước hết phải đủ lực để nâng đỡ trọn vẹn trọng lượng cơ thể.
Khả năng tự đứng thẳng dậy khỏi ghế một cách nhẹ nhàng mà không cần chống tay hay lấy đà là minh chứng rõ nét cho một hệ vận động còn rất khỏe mạnh và linh hoạt. Ảnh minh họa AI.
1.2. Dáng đi vững vàng, không chao đảo hay vấp ngã
Khả năng sải bước dứt khoát, không loạng choạng, không kéo lê gót chân và không cần bám víu vào tường hay các vật dụng xung quanh là tín hiệu phản chiếu một cơ chế điều hòa vận động tuyệt vời. Để hoàn thành một bước chân bình thường, cơ thể phải huy động sự ăn khớp nhịp nhàng giữa não bộ, các dây thần kinh vận động, thị giác, cơ quan tiền đình ốc tai cùng hệ thống gân cơ và khớp xương.
Nếu nhận thấy bản thân hoặc người trong gia đình gần đây bắt đầu đi chậm hẳn, sải bước ngắn lại, bàn chân kéo lê trên mặt sàn hay thường xuyên mất thăng bằng thì tuyệt đối không nên xem nhẹ và tặc lưỡi cho rằng tuổi già tự khắc phải như vậy. Sự sa sút dáng đi có thể là hồi chuông cảnh báo sớm của tình trạng teo cơ, các tổn thương thần kinh, suy giảm thị lực, dao động huyết áp thất thường hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc đang sử dụng.
1.3. Đi bộ không bị co thắt bắp chân
Một đôi chân sở hữu hệ mạch máu thông suốt là khi bạn có thể đi dạo một quãng đường vừa sức mà hai cẳng chân không xuất hiện cảm giác đau nhức, nặng nề hay co cứng cơ bất thường. Hiện tượng đi được một đoạn ngắn bắp chân lại đau nhói, phải dừng lại nghỉ vài phút mới dịu đi rồi bước tiếp lại tái phát chính là dấu hiệu điển hình của chứng "đau cách hồi".
Biểu hiện này cảnh báo nguy cơ mắc bệnh động mạch ngoại biên, tình trạng xảy ra khi các mạch máu dẫn máu nuôi chi dưới bị chít hẹp hoặc xơ vữa, khiến cơ bắp bị thiếu oxy cục bộ khi vận động. Những người có thói quen hút thuốc lá lâu năm, mắc bệnh đái tháo đường, huyết áp cao hoặc rối loạn lipid máu càng cần cảnh giác cao độ với dấu hiệu co thắt này ở bắp chân.
1.4. Đôi chân không xuất hiện tình trạng sưng phù bất thường
Sau một ngày dài phải đứng hoặc đi lại liên tục, đôi chân có thể hơi nặng nề do ứ trệ dịch sinh lý. Tuy nhiên, nếu hai cẳng chân thường xuyên sưng to rõ rệt, mang giày dép bỗng chật ních, hoặc khi dùng ngón tay ấn vào mặt trước xương cẳng chân để lại vết lõm lâu đàn hồi thì đó là dấu hiệu bệnh lý không thể ngó lơ.
Hiện tượng phù chân thường là tấm gương phản chiếu các trục trặc nghiêm trọng từ hệ tuần hoàn và các tạng lọc trong cơ thể, chẳng hạn như suy van tĩnh mạch chi dưới, suy tim ứ huyết, suy thận hay suy giảm chức năng gan. Đáng lưu ý hơn, nếu đột nhiên chỉ có một bên chân bị sưng to, căng tức, kèm theo cảm giác nóng đỏ và đau đớn, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để tầm soát chứng huyết khối tĩnh mạch sâu nguy hiểm. Trường hợp phù chân xuất hiện đồng thời với cơn khó thở hay tức ngực dữ dội thì phải gọi cấp cứu ngay lập tức.
Để đôi chân luôn dẻo dai theo năm tháng, hãy duy trì thói quen đi bộ hàng ngày kết hợp tập luyện cơ chân và rèn thăng bằng. Ảnh HĐ.
1.5. Lòng bàn chân nhạy bén, không bị tê rát hay mất cảm giác
Một đôi chân thực sự khỏe mạnh không chỉ cần cơ bắp dẻo dai mà còn phụ thuộc vào sự trọn vẹn của hệ thống thần kinh cảm giác. Nếu lòng bàn chân và các đầu ngón chân vẫn cảm nhận rõ rệt sự tiếp xúc nóng lạnh, không bị châm chích, bỏng rát hay rơi vào trạng thái bồng bềnh như đang "bước đi trên bông" thì đó là điều vô cùng đáng mừng.
Ngược lại, tình trạng tê bì kéo dài ở bàn chân thường là chỉ dấu của các bệnh lý thần kinh ngoại biên, phổ biến nhất là biến chứng thần kinh ở người bệnh đái tháo đường hoặc tình trạng thiếu hụt vitamin B12 kéo dài. Đối với người mắc đái tháo đường, việc suy giảm cảm giác ở bàn chân là mối nguy cực lớn, bởi một vết xước nhỏ hay nốt phồng rộp do cọ xát giày dép cũng có thể không được phát hiện kịp thời, rất dễ dẫn đến nhiễm trùng sâu và loét bàn chân khó lành.
2. Bảo vệ đôi chân để sống tự lập khi về già
Mặc dù việc sở hữu trọn vẹn các đặc điểm trên là điều rất đáng phấn khởi, nhưng chúng ta không thể dùng một đôi chân dẻo dai để thay thế cho việc thăm khám sức khỏe định kỳ. Nhiều bệnh lý mạn tính nguy hiểm như tăng huyết áp giai đoạn sớm, rối loạn mỡ máu hay mầm mống ung thư ở giai đoạn đầu vẫn có thể tiến triển âm thầm mà chưa hề làm ảnh hưởng đến bước chân đi lại.
Để giữ gìn sức mạnh cho đôi chân theo năm tháng, mỗi người hãy chủ động xây dựng thói quen đi bộ điều độ mỗi ngày, kết hợp các bài tập kháng lực rèn luyện nhóm cơ chân và tập giữ thăng bằng. Bên cạnh đó, một chế độ ăn uống giàu protein chất lượng cao, kiểm soát tốt cân nặng và quản lý chặt chẽ các bệnh lý nền sẽ là nền tảng vững chắc nhất.
Bởi lẽ khi bước vào những năm tháng xế chiều, khả năng tự mình đứng dậy, tự sải bước đi dạo và tự bước lên từng bậc cầu thang chính là tài sản quý giá nhất giúp mỗi người sống tự lập, khỏe khoắn và an vui bên gia đình.
