5 dấu hiệu đục thủy tinh thể dễ nhầm với lão hóa mắt sau tuổi 40

Đeo kính từ năm 21 tuổi, ông Christopher Peterson vốn đã quen với những biến động của thị lực. Tuy nhiên vào cuối độ tuổi 40, ông bắt đầu nhận thấy đôi mắt kém đi trông thấy kèm theo cảm giác như có một lớp màng mờ đục che phủ tầm nhìn. 

Thời điểm đó rơi vào năm 2020, khi đại dịch Covid-19 đang diễn ra căng thẳng nên ông Peterson ngại đi bệnh viện kiểm tra thị lực. Đến khi không thể chần chừ thêm, kết quả thăm khám khiến ông ngỡ ngàng khi bác sĩ kết luận ông bị đục thủy tinh thể ở cả hai mắt. 

“Tôi mới gần 50 tuổi, tôi không phải người già”, ông Peterson tự nhủ một cách hoang mang, vì ông luôn nghĩ đây là căn bệnh của người cao tuổi, đến cả cha của ông chỉ mắc phải khi tuổi đã ngoài 70. Song ông vẫn tiến hành phẫu thuật mắt phải sau đó 1 năm, trong khi mắt trái phải chờ đợi thêm một thời gian nữa mới có thể can thiệp.

Đục thủy tinh thể, hay còn gọi là cườm khô, là tình trạng phần thể thủy tinh của mắt vốn trong suốt dần mờ đục khiến hình ảnh trở nên nhòe nhoẹt, nhạt màu hoặc ngả vàng. Từng được xem là bệnh chỉ có ở người già, song theo các chuyên gia nhãn khoa, những triệu chứng của đục thủy tinh thể diễn ra sớm hơn suy nghĩ thông thường của nhiều người. 

Ngay từ khoảng 40 đến 50 tuổi, các protein bên trong mắt đã bắt đầu thoái hóa và làm mờ dần thể thủy tinh. Dù bệnh thường khởi phát ở giai đoạn này, nhưng phải đến khi bước qua tuổi 60 thì ảnh hưởng đến thị lực mới thực sự rõ rệt.

Chính vì tiến triển vô cùng chậm chạp, những thay đổi ban đầu rất dễ bị người bệnh xem nhẹ như một phần tất yếu của quá trình lão hóa tự nhiên. Theo giới chuyên môn, đa số người bị đục thủy tinh thể chưa cần điều trị cho đến khi lớn tuổi hoặc thậm chí không bao giờ cần can thiệp. 

Dù vậy, việc nhận diện sớm các biểu hiện thường bị bỏ qua đóng vai trò rất quan trọng để chủ động chăm sóc sức khỏe thị giác. Dưới đây là 5 biểu hiện của đục thủy tinh thể dễ bị bỏ qua nhất theo đánh giá của các chuyên gia.

Gặp khó khăn khi lái xe vào buổi tối

Biểu hiện đầu tiên thường xuất hiện trong những chuyến đi vào ban đêm. Khó quan sát khi lái xe lúc trời tối là lời phàn nàn quen thuộc của những người gặp vấn đề về thể thủy tinh. 

Đó là khi nguồn sáng từ đèn xe ngược chiều bỗng trở nên chói lóa bất thường hoặc xuất hiện các quầng sáng bao quanh. Nguyên nhân là do thể thủy tinh bị mờ, khiến ánh sáng bị tán xạ thay vì hội tụ thành hình ảnh sắc nét. 

Tình trạng này từng khiến một bệnh nhân như ông Peterson cảm thấy hoảng sợ khi nhìn thấy đèn của một chiếc xe đối diện bỗng nhân lên thành nhiều chiếc, buộc ông phải tìm mọi cách tránh lái xe ban đêm. Tuy nhiên, nhiều người khác vẫn vô tình bỏ qua dấu hiệu này mà lầm tưởng do đèn giao thông ngày nay sáng hơn hoặc do tuổi tác.

Tầm nhìn bị mờ hoặc kém sắc nét hơn

Dấu hiệu thứ hai nằm ở độ sắc nét của thị lực. Không ít người dù vẫn đọc được các dòng tiêu chuẩn trên bảng thử, nhưng lại cảm nhận thế giới xung quanh như chuyển từ chế độ sắc nét sang mờ ảo. 

Tuy nhiên, hiện tượng mờ mắt không chỉ bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất. Khô mắt do sự suy giảm lượng nước mắt ở tuổi trung niên hay thay đổi nội tiết tố cũng gây ra tình trạng tương tự.

Bác sĩ Christine McGowan, Trưởng bộ phận phẫu thuật đục thủy tinh thể & chăm sóc mắt ban đầu tại Bệnh viện Mắt Wills (Mỹ), đã chỉ ra cách phân biệt khá dễ dàng. Theo bà, tình trạng mờ do khô mắt thường cải thiện sau vài nhịp chớp mắt và hay đi kèm cảm giác cộm rát hoặc đỏ mắt, trong khi mờ do đục thủy tinh thể có xu hướng ổn định hơn. 

Bên cạnh đó, lão thị cũng bắt đầu xuất hiện ở độ tuổi 40, khiến nhiều người ở độ tuổi này khi đọc sách hay xem điện thoại phải đưa chúng ra xa mới nhìn rõ và dễ gây mỏi mắt vào cuối ngày.

Cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc sách

Sự tiến triển của lão thị cũng gắn liền với dấu hiệu thứ ba là nhu cầu cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc sách. 

Việc phải bật thêm đèn bàn, phóng to chữ trên điện thoại hay chật vật nhìn thực đơn dưới ánh sáng mờ ảo đều có thể là tín hiệu cảnh báo. Thể thủy tinh càng đục thì lượng ánh sáng lọt đến đáy mắt càng ít đi. 

Theo giáo sư nhãn khoa Sonia Yoo ở Viện Mắt Bascom Palmer thuộc Đại học Miami (Mỹ), khác với lão thị vốn có thể khắc phục hiệu quả bằng kính thuốc, tầm nhìn kém đi do đục thủy tinh thể sẽ không cải thiện dù người bệnh có đeo kính hỗ trợ.

Liên tục thay kính mắt

Dấu hiệu thứ tư thể hiện qua việc độ kính phải thay đổi liên tục. Việc điều chỉnh kính ở độ tuổi trung niên là điều bình thường, nhưng nếu độ nhìn xa phải thay đổi liên tục thì đó lại là điều rất đáng lưu tâm.

Thậm chí, một số người còn trải qua hiện tượng nhìn gần tốt lên một cách bất ngờ, có thể đọc chữ dễ dàng mà không cần kính như trước. Giới chuyên môn gọi đây là "thị lực thứ hai" do sự thay đổi khúc xạ từ thể thủy tinh đang mờ đục. 

Tuy nhiên, các bác sĩ nhấn mạnh đây chỉ là sự cải thiện mang tính nhất thời trước khi thị lực cả hai chiều tiếp tục suy giảm trầm trọng.

Màu sắc trông nhạt hơn

Biểu hiện cuối cùng, theo lưu ý từ Bác sĩ Isa Mohammed - Giám đốc phẫu thuật khúc xạ tại Viện Mắt Wilmer thuộc Đại học Y Johns Hopkins (Mỹ), là sự phai nhạt của màu sắc xung quanh. 

Đục thủy tinh thể làm suy giảm khả năng nhận biết màu sắc và độ tương phản, khiến các vật thể hòa lẫn vào nền và vạn vật trở nên kém tươi tắn, ngả sang màu vàng hoặc nâu. Người bệnh thường chỉ nhận ra sự thay đổi này khi thị giác đã bị ảnh hưởng nặng nề.

Ông Peterson từng nhớ lại vào thời điểm trải qua ca phẫu thuật loại bỏ vết đục thủy tinh thể đã tiến triển nặng hơn ở mắt phải, thị lực của ông xuất hiện sắc thái màu hổ phách.

Trước những biểu hiện trên, việc thăm khám định kỳ đóng vai trò thiết yếu. Các chuyên gia khuyến nghị những người từ 40 tuổi trở lên nên kiểm tra nhãn khoa đều đặn, đặc biệt là những ai có tiền sử đái tháo đường, từng bị chấn thương mắt, sử dụng thuốc corticoid kéo dài, tiếp xúc nhiều với ánh nắng Mặt Trời, hút thuốc lá hoặc có người thân mắc bệnh từ sớm. 

Khi nhận thấy thị lực thay đổi kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan quy chụp cho tuổi già, mà cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Tùy theo mức độ nặng nhẹ, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ phù hợp từ việc đổi kính đơn thuần cho đến phương pháp phẫu thuật khi bệnh đã tiến triển nặng. 

Phẫu thuật thay thể thủy tinh nhân tạo hiện nay là một thủ thuật an toàn, nhanh chóng và giúp người bệnh hồi phục thị lực rất tốt. Dù vậy, không phải ai bị đục thủy tinh thể cũng cần phẫu thuật ngay lập tức vì nhiều người có thể chung sống hòa bình với tình trạng nhẹ suốt nhiều năm.

Điều quan trọng nhất, theo Bác sĩ Mohammed, là người bệnh phải luôn lắng nghe cơ thể, chú ý đến từng thay đổi nhỏ của đôi mắt và chủ động thăm khám kịp thời để bảo vệ ánh sáng cho chính mình.