Bệnh thận mạn có thể âm thầm trong nhiều năm
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và lượng dịch dư thừa ra khỏi máu, đồng thời tham gia điều hòa nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Bệnh thận mạn là tình trạng cấu trúc hoặc chức năng của thận bị bất thường kéo dài, có thể tiến triển từ tổn thương thận đến suy giảm chức năng thận, thậm chí suy thận.
Theo WHO, ước tính có khoảng 674 triệu người trên thế giới mắc bệnh thận mạn. Bệnh thường tiến triển từ từ và có thể không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi bệnh chuyển sang suy thận - giai đoạn nặng - người bệnh có thể cần lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
Việt Nam hiện có trên 10 triệu người mắc bệnh thận mạn, khoảng 26.000 bệnh nhân đã ở giai đoạn cuối, cần lọc máu định kỳ hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Đây là một trong những lý do bệnh thường được phát hiện muộn, khi chức năng thận đã suy giảm.
Thăm khám định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường liên quan đến chức năng thận.
Đáng chú ý, bệnh thận mạn không chỉ là vấn đề của người cao tuổi. Những bệnh lý phổ biến như tăng huyết áp và đái tháo đường có thể gây tổn thương thận nếu không được kiểm soát tốt. WHO xác định đái tháo đường là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến suy thận; tăng huyết áp cũng có thể gây tổn thương thận và dẫn đến suy thận.
Vì vậy, người đang mắc các bệnh mạn tính này không nên chỉ tập trung kiểm soát đường huyết hoặc huyết áp mà bỏ qua việc theo dõi sức khỏe thận.
5 dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Theo ThS.BS Phạm Văn Giao - Phó Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện K, suy thận hiện nay đang gặp ở cả người trẻ. Việc nhận biết các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng để người bệnh đi khám và xác định chính xác tình trạng sức khỏe của thận.
Thứ nhất, đau vùng thắt lưng và vùng hông: Nếu tình trạng đau kéo dài và âm ỉ, người dân cần cảnh giác. Theo chuyên gia, khi thận có vấn đề, vùng hố thận ở khu vực thắt lưng có thể xuất hiện cảm giác đau âm ỉ; ngồi cũng đau, đứng cũng đau và khi vận động mạnh có thể đau nhiều hơn.
Thứ hai, ngứa da, khô da: Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải các chất cặn trong máu bị ảnh hưởng, các chất này có thể tích tụ và gây ngứa da. Đây là một trong những biểu hiện cần được lưu ý khi đi kèm các dấu hiệu bất thường khác.
Thứ ba, bất thường về tiểu tiện: Lượng nước tiểu thông thường trong một ngày khoảng 1,5-2 lít. Nếu đột nhiên tiểu rất nhiều, khoảng 3-4 lít/ngày và đi tiểu nhiều lần, cần xem xét nguyên nhân. Ngược lại, tiểu quá ít, không đi tiểu được, mỗi lần tiểu rất ít, nước tiểu vàng kè, tiểu có bọt hoặc có máu cũng là những dấu hiệu cần được kiểm tra. Chuyên gia lưu ý, nước tiểu có nhiều bọt có thể liên quan đến sự hiện diện của protein trong nước tiểu và cần được đánh giá để xác định có bất thường về thận hay không.
Thứ tư, hoa mắt, chóng mặt, da nhợt nhạt: Theo ThS.BS Phạm Văn Giao, hoa mắt, chóng mặt, chân tay nhợt nhạt có thể là biểu hiện thiếu máu do suy thận và cần được lưu ý khi đánh giá sức khỏe.
Thứ năm, phù nề. Phù chân, phù tay, phù mặt là những dấu hiệu cần cảnh giác đối với bệnh thận. Đặc biệt, tình trạng phù có thể biểu hiện rõ ở vùng mi mắt sau khi ngủ dậy, khiến người bệnh có cảm giác mắt nặng hơn.
Kiểm soát tốt tăng huyết áp, đái tháo đường góp phần giảm nguy cơ tổn thương thận.
WHO cũng lưu ý, ở bệnh thận tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện mệt mỏi, khó thở, ngứa, phù chân, chuột rút, buồn nôn hoặc nôn. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu cho riêng bệnh thận, vì vậy người dân không nên tự chẩn đoán mà cần được thăm khám.
“Khi có những triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo trên, bạn cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám và xác định chính xác tình trạng sức khỏe của thận”, ThS.BS Phạm Văn Giao khuyến cáo.
Kiểm soát bệnh nền, bảo vệ chức năng thận
Đối với người mắc đái tháo đường, kiểm soát đường huyết có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng. WHO cho biết tăng đường huyết kéo dài có thể gây tổn thương nghiêm trọng nhiều cơ quan, trong đó có thận; đái tháo đường là nguyên nhân quan trọng của suy thận.
Tăng huyết áp cũng cần được kiểm soát chặt chẽ. WHO cảnh báo tăng huyết áp không được điều trị có thể gây tổn thương thận và dẫn đến suy thận. Vì vậy, người bệnh cần theo dõi huyết áp, tuân thủ điều trị và thực hiện các kiểm tra sức khỏe theo chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh đó, người dân nên duy trì chế độ ăn uống hợp lý, hoạt động thể lực thường xuyên, giữ cân nặng phù hợp, không hút thuốc và hạn chế tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt những thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận khi dùng không đúng cách hoặc kéo dài.
Bệnh thận mạn có thể bắt đầu từ những bệnh rất quen thuộc nhưng hậu quả khi tiến triển đến suy thận lại nghiêm trọng. Trong khi đó, phần lớn người bệnh có thể không nhận ra tình trạng của mình ở giai đoạn sớm.
Vì vậy, không nên chờ đến khi xuất hiện phù, tiểu bất thường, mệt mỏi hoặc các dấu hiệu rõ rệt mới quan tâm đến sức khỏe thận; chủ động kiểm soát tăng huyết áp, đái tháo đường, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và đi khám khi có bất thường là cách thiết thực để bảo vệ chức năng thận.
