Để giúp cộng đồng hiểu rõ hơn, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ đã tổng hợp và giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất:
Câu hỏi 1: Bệnh giang mai thực sự lây truyền qua con đường nào?
Nhiều người vẫn lo sợ rằng việc ngồi chung bồn cầu, dùng chung khăn tắm hay tay nắm cửa có thể khiến họ mắc bệnh giang mai (Syphilis). Tuy nhiên, CDC Hoa Kỳ khẳng định điều này là không chính xác. Xoắn khuẩn giang mai (Treponema pallidum) không thể tồn tại lâu bên ngoài cơ thể con người.
Căn bệnh này lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với các vết loét giang mai (gọi là "săng"). Quá trình lây nhiễm thường xảy ra trong khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng. Đáng chú ý, các vết loét không chỉ nằm ở bộ phận sinh dục mà còn có thể xuất hiện ở môi, lưỡi hoặc trong khoang miệng.
Ngoài ra, một con đường lây truyền nguy hiểm khác là từ mẹ sang con trong quá trình mang thai, dẫn đến giang mai bẩm sinh với nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho trẻ.
Cách duy nhất để biết chắc chắn bạn có bị giang mai hay không là xét nghiệm. Ảnh minh họa.
Câu hỏi 2: Tại sao các triệu chứng của giang mai lại khó nhận biết đến vậy?
Lý do giang mai được gọi là "kẻ bắt chước" hay " kẻ mạo danh" nằm ở sự tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn của nó. Theo CDC Hoa Kỳ, mỗi giai đoạn lại có những biểu hiện khác nhau:
Giai đoạn nguyên phát: Xuất hiện một vết loét nhỏ, tròn và cứng. Điểm đặc biệt là nó không gây đau, khiến người bệnh dễ dàng bỏ qua. Sau vài tuần, vết loét tự biến mất dù không điều trị, tạo ra ảo giác rằng bệnh đã tự khỏi.
Giai đoạn thứ phát: Người bệnh có thể bị phát ban, thường là ở lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân. Các vết ban này không ngứa và có thể đi kèm sốt, sưng hạch, mệt mỏi. Những dấu hiệu này rất giống với dị ứng hoặc cảm sốt thông thường.
Giai đoạn tiềm ẩn: Đây là giai đoạn đáng sợ nhất vì không có bất kỳ triệu chứng nào. Vi khuẩn vẫn tồn tại trong cơ thể hàng năm trời, âm thầm tấn công các cơ quan nội tạng.
Giai đoạn muộn: Nếu không điều trị, sau 10 - 30 năm, bệnh sẽ tàn phá tim, não, hệ thần kinh, dẫn đến mù lòa, mất trí nhớ và tử vong.
Câu hỏi 3: Làm thế nào để xác định chính xác một người có bị giang mai hay không?
Vì các triệu chứng dễ gây nhầm lẫn hoặc thậm chí không xuất hiện, CDC Hoa Kỳ khuyến cáo cách duy nhất để xác định là xét nghiệm. Hiện nay, xét nghiệm máu tìm kháng thể là phương pháp phổ biến, nhanh chóng và chính xác nhất.
Đối với những người có hoạt động tình dục không an toàn, nam giới có quan hệ đồng giới, hoặc phụ nữ đang mang thai, việc xét nghiệm định kỳ là vô cùng cần thiết. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của bản thân mà còn ngăn chặn sự lây lan âm thầm trong cộng đồng.
Câu hỏi 4: Bệnh giang mai có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng thuốc không?
Câu trả lời là có, nếu được phát hiện và điều trị đúng cách. CDC Hoa Kỳ cho biết thuốc kháng sinh phù hợp (thường là Penicillin tiêm) có thể tiêu diệt hoàn toàn xoắn khuẩn giang mai ở bất kỳ giai đoạn nào của bệnh.
Tuy nhiên, cần ghi nhớ: Thuốc kháng sinh có thể diệt khuẩn nhưng nó không thể phục hồi những tổn thương vĩnh viễn mà bệnh đã gây ra cho cơ thể trước đó. Ví dụ, nếu bệnh đã phá hủy các dây thần kinh hoặc làm tổn thương tim ở giai đoạn muộn, thuốc sẽ ngăn bệnh nặng thêm nhưng không thể làm các cơ quan này trở lại bình thường. Do đó, thời điểm bắt đầu điều trị là yếu tố quyết định chất lượng sống sau này.
Câu hỏi 5: Làm thế nào để bảo vệ bản thân khỏi "kẻ bắt chước" này?
Kiến thức cộng đồng về phòng bệnh là hàng rào bảo vệ vững chắc nhất. CDC Hoa Kỳ đưa ra 3 lời khuyên cốt lõi:
Chung thủy: Duy trì mối quan hệ một vợ một chồng từ cả hai phía đã được xét nghiệm âm tính với các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Sử dụng bao cao su: Đây là phương pháp giảm thiểu rủi ro rất hiệu quả. Tuy nhiên, cần lưu ý bao cao su chỉ che chắn được một phần cơ thể; nếu vết loét nằm ở vùng da không được che phủ, sự lây nhiễm vẫn có thể xảy ra.
Giao tiếp và xét nghiệm: Hãy thẳng thắn thảo luận với đối tác về tình trạng sức khỏe và cùng nhau đi kiểm tra định kỳ. Sự trung thực trong tình cảm và y tế là liều thuốc phòng bệnh tốt nhất.
Giang mai không đáng sợ nếu chúng ta có đầy đủ kiến thức và sự tỉnh táo. Đừng để sự e ngại hay kỳ thị ngăn cản bạn tìm kiếm sự giúp đỡ từ y tế. Theo các khuyến nghị của CDC Hoa Kỳ, việc nắm vững 5 câu hỏi này giúp bạn hiểu hơn về bệnh và chủ động phòng tránh.
