Cholesterol cao là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Hàng chục triệu người trưởng thành đang sống chung với tình trạng rối loạn lipid máu mà không được kiểm soát hiệu quả.
- 1. Điểm mới người dân cần lưu ý trong quản lý Cholesterol
- 1.1 Sàng lọc cholesterol nên bắt đầu từ sớm, ngay từ tuổi thiếu niên
- 1.2 Áp dụng công cụ mới để đánh giá nguy cơ tim mạch dài hạn
- 1.3 Mục tiêu LDL được đặt thấp hơn, tùy theo mức độ nguy cơ
- 1.4 Khuyến nghị xét nghiệm Lp(a) ít nhất một lần trong đời
- 1.5 Không khuyến khích dùng thực phẩm chức năng để hạ cholesterol
- 2. Người dân cần làm gì để kiểm soát cholesterol hiệu quả?
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, cùng với 10 nhóm y tế hàng đầu khác, gần đây đã ban hành các hướng dẫn mới về quản lý cholesterol, với nhiều thay đổi đáng chú ý. Các khuyến nghị này không chỉ tập trung vào điều trị mà còn nhấn mạnh vai trò của phát hiện sớm, đánh giá nguy cơ dài hạn và cá thể hóa mục tiêu điều trị.
1. Điểm mới người dân cần lưu ý trong quản lý Cholesterol
Dưới đây là 5 điểm quan trọng người dân cần lưu ý:
1.1 Sàng lọc cholesterol nên bắt đầu từ sớm, ngay từ tuổi thiếu niên
Một trong những thay đổi đáng chú ý là khuyến nghị xét nghiệm cholesterol sớm hơn. Theo đó, trẻ em nên được kiểm tra lipid máu lần đầu vào khoảng 10 tuổi. Mục tiêu chính của việc sàng lọc sớm là phát hiện tăng cholesterol máu gia đình – một bệnh lý di truyền khiến nồng độ LDL cholesterol (cholesterol "xấu") tăng cao ngay từ khi sinh ra. Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch sớm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Sau giai đoạn thiếu niên, việc xét nghiệm nên được thực hiện lại từ khoảng 19 tuổi và duy trì định kỳ mỗi 5 năm ở người trưởng thành. Những người có LDL cao (≥160 mg/dL) hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm cần được theo dõi chặt chẽ hơn và cân nhắc điều trị sớm.
Thông điệp quan trọng là: Kiểm soát cholesterol càng sớm và duy trì lâu dài càng giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch về sau.
Kiểm soát cholesterol sớm và duy trì lâu dài giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
1.2 Áp dụng công cụ mới để đánh giá nguy cơ tim mạch dài hạn
Hướng dẫn mới đưa vào sử dụng công cụ đánh giá nguy cơ tim mạch cập nhật, giúp ước tính khả năng mắc bệnh trong cả 10 năm và 30 năm. Công cụ này tính toán nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch dựa trên nhiều yếu tố như tuổi, giới, huyết áp, cholesterol, tình trạng hút thuốc và bệnh nền. Điểm mới là việc đánh giá nguy cơ dài hạn (30 năm) giúp phát hiện sớm những người trẻ có nguy cơ tích lũy cao nhưng chưa biểu hiện rõ trong ngắn hạn.
Theo khuyến nghị, nếu nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong 10 năm đạt từ 5% trở lên, người bệnh có thể được cân nhắc điều trị bằng thuốc hạ lipid như statin. Việc sử dụng công cụ đánh giá nguy cơ không chỉ giúp bác sĩ ra quyết định điều trị chính xác hơn mà còn giúp người bệnh hiểu rõ nguy cơ của mình để thay đổi lối sống kịp thời.
1.3 Mục tiêu LDL được đặt thấp hơn, tùy theo mức độ nguy cơ
LDL cholesterol là mục tiêu chính trong điều trị rối loạn lipid máu. Hướng dẫn mới nhấn mạnh việc hạ LDL xuống mức thấp hơn trước đây, tùy theo nguy cơ tim mạch của từng cá nhân.
- Người nguy cơ trung bình: LDL nên dưới 100 mg/dL
- Người có nguy cơ cao (≥10% trong 10 năm): LDL nên dưới 70 mg/dL
- Người đã mắc bệnh tim mạch: LDL nên dưới 55 mg/dL.
Các bằng chứng gần đây cho thấy việc giảm LDL sâu và kéo dài có thể làm chậm tiến triển, thậm chí góp phần ổn định mảng xơ vữa trong động mạch. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều bệnh nhân sẽ cần điều trị tích cực hơn, không chỉ bằng thay đổi lối sống mà còn kết hợp thuốc khi cần thiết.
1.4 Khuyến nghị xét nghiệm Lp(a) ít nhất một lần trong đời
Một điểm mới khác là khuyến nghị xét nghiệm lipoprotein(a) – Lp(a) cho tất cả người trưởng thành, ít nhất một lần. Lp(a) là một dạng lipoprotein tương tự LDL nhưng có thêm thành phần protein đặc biệt, làm tăng khả năng hình thành mảng xơ vữa. Nồng độ Lp(a) chủ yếu do di truyền và ít thay đổi theo thời gian.
Ước tính khoảng 20% dân số có mức Lp(a) cao, điều này làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu để giảm Lp(a) trong thực hành phổ biến. Tuy nhiên, việc biết chỉ số này giúp bác sĩ xác định nhóm nguy cơ cao hơn, từ đó điều chỉnh chiến lược điều trị, đặc biệt là kiểm soát LDL tích cực hơn.
1.5 Không khuyến khích dùng thực phẩm chức năng để hạ cholesterol
Hướng dẫn mới cũng đưa ra cảnh báo rõ ràng: không nên dựa vào thực phẩm chức năng để giảm cholesterol. Các nghiên cứu gần đây cho thấy nhiều sản phẩm phổ biến như dầu cá, tỏi, nghệ, quế, sterol thực vật hoặc gạo men đỏ không có hiệu quả đáng kể trong việc giảm LDL so với giả dược.
Trong khi đó, thuốc statin đã được chứng minh có thể giảm LDL khoảng 30–50% và làm giảm nguy cơ biến cố tim mạch. Ngoài ra, thực phẩm chức năng thường không được kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, hàm lượng hoạt chất và độ an toàn như thuốc kê đơn.
Vì vậy, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị bằng các sản phẩm bổ sung. Việc sử dụng bất kỳ sản phẩm nào cần có sự tư vấn của bác sĩ.
Không khuyến khích dùng thực phẩm chức năng để hạ cholesterol.
2. Người dân cần làm gì để kiểm soát cholesterol hiệu quả?
Bên cạnh các cập nhật về chuyên môn, hướng dẫn mới tiếp tục nhấn mạnh vai trò của lối sống trong kiểm soát cholesterol:
- Duy trì chế độ ăn ít chất béo bão hòa, tăng rau xanh và chất xơ.
- Tăng cường vận động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần.
- Kiểm soát cân nặng hợp lý Không hút thuốc lá.
- Tuân thủ điều trị nếu được bác sĩ kê đơn....
Việc kết hợp giữa thay đổi lối sống và điều trị y khoa khi cần thiết là chìa khóa để giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Các hướng dẫn mới về quản lý cholesterol cho thấy xu hướng tiếp cận chủ động và sớm hơn trong phòng ngừa bệnh tim mạch. Sàng lọc từ trẻ em, đánh giá nguy cơ dài hạn, hạ mục tiêu LDL và hạn chế phụ thuộc vào thực phẩm chức năng là những thay đổi quan trọng. Đối với người dân, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, hiểu rõ nguy cơ cá nhân và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát cholesterol hiệu quả, từ đó giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm trong tương lai.
Mời bạn xem thêm video:
5 thói quen xấu dễ tăng mỡ máu | SKĐS
