Sự cố rò rỉ khí clo tại bãi phế liệu ở xã Thượng Phúc khiến 42 người phải nhập viện, đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý trong quản lý, lưu giữ bình chứa hóa chất nguy hiểm.
Cơ quan chức năng xác định khí clo rò rỉ từ bình chứa nằm trong đống phế liệu tại cơ sở của ông Nguyễn Hữu Đ., sinh năm 1979, trú tại thôn Mễ Sơn.
Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã đến hiện trường, triển khai các biện pháp xử lý, làm giảm nồng độ khí clo trong không khí.
Nguyên nhân cụ thể, quá trình tiếp nhận và lưu giữ bình chứa khí cũng như trách nhiệm của các bên liên quan cần được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh.
Bình đựng hóa chất mà các nạn nhân hít phải. Ảnh: BVCC
Dưới góc độ pháp lý, những vấn đề cần thiết xác minh không chỉ là nguồn gốc của bình khí này từ đâu, ai cung cấp để xác định rõ trách nhiệm trong việc quản lý, mà còn cần làm rõ tình trạng của bình khí khi chủ cơ sở thu mua, chủ cơ sở có biết rõ trong bình còn khí hay không?
Luật sư Nguyễn Thị Trang – Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, khí clo là hóa chất được xếp vào Danh mục hoá chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện (Phụ lục II) và Danh mục hóa chất phải xây dựng Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất (Phụ lục IV) của Nghị định 24/2026/NĐ-CP - Quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất 2025.
Việc xác định trách nhiệm phải căn cứ vào toàn bộ quá trình hình thành, tiếp nhận, vận chuyển, lưu giữ và xử lý bình chứa hóa chất, thay vì chỉ dựa vào địa điểm xảy ra sự cố. Theo hướng phân tích này, cơ quan chức năng sẽ làm rõ nguồn gốc bình khí từ đâu. Từ đó xác định chủ thể có trách nhiệm quản lý bình.
Đặc biệt, cần xác định rõ chủ cơ sở có biết hoặc phải biết bình chứa khí clo hay không; có nhận diện được nguy cơ từ bình chứa hóa chất nguy hiểm và thực hiện các biện pháp phòng ngừa tương ứng hay không (thông tin nhận diện hóa chất, tình trạng van và vỏ bình lúc tiếp nhận/thu mua, điều kiện lưu giữ, việc cảnh báo nguy hiểm cũng như các thao tác dẫn đến khí phát tán ra môi trường).
Trường hợp có người trực tiếp thao tác với bình, trách nhiệm của người này cũng cần được xem xét trên cơ sở hành vi cụ thể và nghĩa vụ được giao.
Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, là một trong những căn cứ pháp lý quan trọng để xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong hoạt động hóa chất. Việc áp dụng các quy định cụ thể phải căn cứ vào tính chất hoạt động, loại hóa chất và các văn bản hướng dẫn có liên quan.
Đối với sự cố tại xã Thượng Phúc, việc xác định trách nhiệm cần làm rõ bình khí được tiếp nhận, lưu giữ và xử lý trong điều kiện nào; chủ thể có nghĩa vụ bảo đảm an toàn đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm hay chưa; hành vi vi phạm, nếu có, đã dẫn đến hậu quả gì.
Luật sư Nguyễn Thị Trang phân tích, không thể chỉ căn cứ vào số người phải nhập viện để mặc nhiên kết luận chủ cơ sở phế liệu phạm tội. Muốn xem xét trách nhiệm hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định hành vi vi phạm cụ thể, lỗi của người thực hiện, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, đồng thời đối chiếu đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định pháp luật.
Một trong những quy định có thể được xem xét là Điều 295 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung, về tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người.
Tuy nhiên, việc áp dụng điều luật này đòi hỏi phải xác định được quy định an toàn bị vi phạm và hậu quả thuộc trường hợp luật định. Theo quy định tại Điều 295, trách nhiệm hình sự được đặt ra khi hành vi vi phạm gây ra những hậu quả nhất định về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản; điều kiện cụ thể phụ thuộc vào từng trường hợp.
Vì vậy, việc 42 người được đưa đến cơ sở y tế kiểm tra sức khỏe chưa đủ để khẳng định đã thỏa mãn dấu hiệu định tội. Cần có kết quả xác minh nguyên nhân, hồ sơ y tế, kết luận chuyên môn và các tài liệu liên quan để xác định mức độ tổn hại sức khỏe thực tế.
Tùy kết quả điều tra, cơ quan chức năng có thể xem xét các quy định hình sự khác nếu hành vi và hậu quả đáp ứng đầy đủ dấu hiệu của tội phạm tương ứng. Ngược lại, nếu chưa đủ căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi vi phạm vẫn có thể bị xử lý hành chính theo quy định chuyên ngành có liên quan.
