Khả năng sinh sản của nam giới chịu ảnh hưởng lớn bởi lối sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng vô sinh nam chủ yếu do tinh trùng ít hoặc yếu.
Chuẩn bị thể trạng tốt trước khi thụ thai không chỉ tăng cơ hội có con mà còn tạo nền tảng sức khỏe cho em bé về sau. Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học và tránh xa các tác nhân gây hại là giải pháp tối ưu giúp nam giới bảo vệ chất lượng tinh trùng và tăng cường khả năng sinh sản.
Dưới đây là những thay đổi lối sống đơn giản, hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản nam giới:
1. Tăng cường vận động và duy trì cân nặng hợp lý
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, đàn ông duy trì thói quen tập thể dục ở cường độ vừa phải (như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, tập tạ) có nồng độ và tổng số lượng tinh trùng cao hơn so với người ít vận động. Vận động giúp tăng sản sinh các chất chống oxy hóa, bảo vệ tế bào tinh trùng khỏi tác hại của các gốc tự do.
Tích tụ nhiều mỡ thừa, đặc biệt là mỡ bụng, làm rối loạn sự cân bằng hormone sinh dục và giảm chất lượng tinh dịch. Nam giới nên duy trì cân nặng hợp lý, tránh thừa cân, béo phì. Một số nghiên cứu cho thấy việc tăng chỉ số khối cơ thể (BMI) có liên quan đến việc giảm số lượng tinh trùng và khả năng di chuyển của tinh trùng.
Rèn luyện thể thao thường xuyên là giải pháp tự nhiên giúp thúc đẩy quá trình sản xuất tinh trùng. Ảnh minh họa AI.
Theo ThS. BSNT Nguyễn Hữu Thảo - Trung tâm Nam học, Bệnh viện Việt Đức, tập thể dục điều độ giúp nam giới tăng cường sức khỏe. Khi tập thể dục, cơ thể nam giới sẽ tăng cường sản xuất hormone testosterone, chịu trách nhiệm chính cho sự gia tăng sản xuất tinh trùng.
2. Xây dựng chế độ ăn giàu dinh dưỡng
Chất lượng tinh trùng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Các yếu tố đầu vào rất quan trọng, ví dụ như chế độ ăn uống sinh hoạt, nghỉ ngơi điều độ là một trong những yếu tố tiên quyết để duy trì chất lượng tinh trùng khỏe mạnh.
Chế độ ăn uống hằng ngày cung cấp các dưỡng chất thiết yếu để nuôi dưỡng và phát triển tinh trùng khỏe mạnh. Chế độ ăn lành mạnh nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3 và chất chống oxy hóa. Các loại cá giàu chất béo (cá mòi, cá trích, cá hồi, cá ngừ), rau xanh, trái cây tươi (táo, cam, quả mọng) và các loại hạt dinh dưỡng giúp cải thiện đáng kể khả năng di chuyển và hình thái của tinh trùng.
Nam giới cũng cần tránh tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa, đường tinh luyện và đồ ăn chế biến sẵn. Tiêu thụ nhiều thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói) hoặc đồ ăn nhiều mỡ động vật có thể làm giảm số lượng tinh trùng bình thường.
3. Giữ nhiệt độ 'vùng kín' luôn thoáng mát
Tinh hoàn cần nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể khoảng 1 - 2°C để sản xuất tinh trùng tối ưu. Nhiệt độ tăng cao kéo dài sẽ làm giảm số lượng và khả năng vận động của tinh trùng.
Nam giới cần tránh mặc đồ lót quá bó sát, nhất là khi vận động hay chơi thể thao. Nên mặc quần đùi hoặc đồ lót rộng rãi, chất liệu cotton thoáng khí giúp giảm nhiệt độ vùng bìu, tạo môi trường thuận lợi cho tinh hoàn sản xuất tinh trùng. Giữ máy tính và điện thoại tránh xa đùi, mặc đồ bảo hộ khi chơi thể thao.
Cần hạn chế xông hơi và tắm nước quá nóng. Thói quen xông hơi hoặc ngâm mình lâu trong bồn nước nóng có thể làm suy giảm chất lượng tinh trùng tạm thời. Nam giới đang có kế hoạch sinh con nên hạn chế các hoạt động này.
4. Loại bỏ các thói quen gây hại tinh trùng
Một số thói quen sinh hoạt không lành mạnh là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm khả năng sinh sản ở nam giới.
- Bỏ thuốc lá: Các chất độc hại trong khói thuốc làm tổn thương DNA của tinh trùng, giảm khả năng di chuyển và hạ thấp nồng độ tinh trùng trong tinh dịch.
- Hạn chế rượu bia và caffeine: Tiêu thụ quá nhiều đồ uống có cồn hoặc đồ uống chứa lượng lớn caffeine có thể làm giảm nồng độ testosterone và ảnh hưởng xấu đến quá trình tinh trùng trưởng thành.
- Giảm căng thẳng (stress): Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone cortisol, gây suy giảm testosterone. Hãy dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và duy trì tinh thần thoải mái.
BS. Nguyễn Hữu Thảo lưu ý, nam giới nếu mắc một số bệnh lý nam học có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng như giãn tĩnh mạch tinh, ẩn tinh hoàn... Với những bệnh lý này cần phải khám và can thiệp bởi bác sĩ chuyên khoa để giúp số lượng và chất lượng tinh trùng tăng lên.
Cải thiện chất lượng tinh trùng là một quá trình cần thời gian, bởi tế bào tinh trùng mới cần khoảng 2 - 3 tháng để phát triển hoàn chỉnh. Việc kiên trì áp dụng lối sống lành mạnh không chỉ nâng cao khả năng sinh sản mà còn giúp nam giới duy trì thể trạng dẻo dai và sức khỏe toàn diện.
