Nhiều người rơi vào trạng thái hoảng loạn khi nhận kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ với chỉ số men gan tăng cao hoặc sự xuất hiện của các mảng mỡ bám trong gan.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Pradnya Mitroo, chuyên gia tiêu hóa và gan mật tại Mỹ, khẳng định chứng gan nhiễm mỡ hoàn toàn có thể chữa khỏi và đảo ngược. Điều đáng chú ý là việc giảm dù chỉ một lượng cân nặng rất nhỏ cũng có thể mở ra cánh cửa phục hồi toàn diện cho cơ quan quan trọng này.
Gần 2 thập kỷ qua, tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (gọi tắt là NAFLD) đã gia tăng nhanh chóng, trở thành nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và suy gan phải ghép ở phụ nữ. Thế nhưng, giới y khoa vừa có bước tiến quan trọng, khi chính thức đổi tên căn bệnh này thành bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (gọi tắt là MASLD).
Sự điều chỉnh tên gọi này phản ánh đúng bản chất căn bệnh xuất phát từ rối loạn chuyển hóa của cơ thể, thay vì chỉ là tổn thương đơn thuần tại gan. Đây là tin vui bởi các rối loạn chuyển hóa hoàn toàn có thể được khắc phục thông qua những điều chỉnh lối sống hàng ngày.
Việc giảm dù chỉ một lượng cân nặng rất nhỏ cũng có thể mở ra cánh cửa phục hồi toàn diện cho gan. Ảnh minh họa: Getty Images
Việc bảo vệ gan có ý nghĩa sống còn, khi công trình nghiên cứu từ Đại học Johns Hopkins (Mỹ) cho thấy cơ quan này đảm nhận tới hơn 500 chức năng sinh lý thiết yếu.
Nhiều người thường lầm tưởng gan nhiễm mỡ do uống nhiều rượu bia hay ăn quá nhiều chất béo. Thực tế, sự suy giảm nội tiết tố ở giai đoạn trung niên khiến mỡ thừa dễ tích tụ tại vùng bụng và lan sang gan.
Tiến sĩ Robert Lustig, chuyên gia nghiên cứu về dinh dưỡng và là tác giả cuốn sách Metabolical, nhấn mạnh chỉ cần khoảng 225 g mỡ tích tụ trong gan là đủ để kích hoạt các nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Đáng lo ngại hơn, Căn bệnh này ảnh hưởng tới khoảng 34% phụ nữ sau mãn kinh và hầu như không có triệu chứng cảnh báo rõ ràng.
Dù âm thầm tiến triển, MASLD lại có thể bị đánh bại dễ dàng thông qua việc giảm cân. Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh chỉ cần giảm 3-5% trọng lượng cơ thể, lượng mỡ thừa tích tụ trong gan sẽ bắt đầu tan biến.
Đối với một người nặng khoảng 90 kg, mức giảm này tương đương khoảng 3-4 kg cân nặng. Nếu giảm từ 10% trọng lượng cơ thể trở lên, người bệnh có thể dập tắt tình trạng viêm và ngăn chặn nguy cơ hình thành sẹo gan.
Để bắt đầu quá trình chữa lành ngay hôm nay, các chuyên gia y tế khuyên mọi người nên thực hiện 4 thói quen sinh hoạt cốt lõi.
Loại bỏ thực phẩm chế biến sẵn và đường ẩn
Tiến sĩ Pradnya Mitroo chỉ ra rằng, một trong những thủ phạm chính gây ra MASLD là việc tiêu thụ quá nhiều đường đã qua chế biến.
Do đó, thói quen đầu tiên và quan trọng nhất là cắt giảm tối đa các loại thực phẩm siêu chế biến cùng những thức uống chứa đường ẩn. Nước ngọt có ga hay các món cà phê được pha chế ngọt là những nguồn cung cấp đường chế biến cực kỳ nguy hiểm cho gan.
Thói quen đầu tiên và quan trọng nhất là cắt giảm tối đa các loại thực phẩm siêu chế biến cùng những thức uống chứa đường ẩn. Ảnh minh họa: Dr.Vegan
Khi lượng đường này nạp vào cơ thể quá tải, gan sẽ chuyển hóa chúng thành chất béo dự trữ. Việc kiên quyết nói không với các sản phẩm đóng gói chế biến sẵn giúp giảm tải áp lực chuyển hóa, tạo điều kiện cho gan giải phóng lượng mỡ tích tụ lâu ngày.
Thực hiện chế độ ăn Địa Trung Hải giàu xơ
Bên cạnh việc loại bỏ đường, việc chuyển sang chế độ ăn Địa Trung Hải được Tiến sĩ Mitroo đánh giá là giải pháp dinh dưỡng có bằng chứng khoa học mạnh mẽ nhất giúp cải thiện sức khỏe gan.
Khẩu phần ăn này ưu tiên các nguồn đạm nạp vào cùng chất béo lành mạnh như cá, thịt gà, trứng, các loại hạt, dầu ô liu và quả bơ. Đồng thời, việc tăng cường chất xơ từ trái cây, rau xanh, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch hay hạt diêm mạch giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả.
Chuyên gia dinh dưỡng, Tiến sĩ Ann Louise Gittleman bổ sung rằng việc tăng cường khoảng 500 mg choline trong mỗi bữa ăn cũng mang lại hiệu quả vượt trội trong quá trình đảo ngược gan nhiễm mỡ.
Tăng cường bài tập sức mạnh và vận động
Song song với chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể chất đóng vai trò là động cơ đốt cháy mỡ thừa trong gan. Việc tập luyện giúp xây dựng khối cơ nạc, biến cơ bắp thành một cơ quan chuyển hóa hoạt động tích cực để tiêu hao mỡ thừa.
Tiến sĩ Mitroo khuyến nghị mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút vận động vừa sức mỗi tuần. Trong đó, 2 phương pháp mang lại hiệu quả cao nhất là các bài tập kháng lực phát triển cơ bắp và thói quen đi bộ nhẹ sau các bữa ăn hàng ngày.
Ưu tiên giấc ngủ chất lượng và kiểm soát căng thẳng
Yếu tố cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là thiết lập nhịp sinh học lành mạnh thông qua giấc ngủ. Một giấc ngủ sâu vào ban đêm kết hợp với khả năng kiểm soát căng thẳng trong ngày sẽ giúp giảm mức độ viêm toàn thân, kích hoạt cơ chế tự sửa chữa tế bào của gan.
Dù mốc thời gian hồi phục phụ thuộc vào thể trạng của từng người, các chuyên gia khẳng định lá gan có thể cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần và đạt được sự phục hồi kỳ diệu trong khoảng 6-12 tháng.
Một giấc ngủ sâu vào ban đêm kết hợp với khả năng kiểm soát căng thẳng trong ngày sẽ giúp giảm mức độ viêm toàn thân, kích hoạt cơ chế tự sửa chữa tế bào của gan. Ảnh minh họa: Low T Center
Thực tế đã chứng minh nhiều trường hợp phục hồi thần kỳ, điển hình như cô Fallon Crane từ bang Massachusetts (Mỹ) đã đảo ngược hoàn toàn chứng MASLD sau 2 năm nhờ giảm tới 57 kg.
Tiến sĩ Mitroo cũng chia sẻ rằng bà đã chứng kiến nhiều bệnh nhân nữ bình thường hóa chỉ số men gan và đảo ngược tình trạng xơ hóa nhờ kiên trì thay đổi lối sống. Do đó, việc áp dụng ngay 4 thói quen trên không chỉ bảo vệ lá gan mà còn mang lại vóc dáng thon gọn và sức khỏe bền vững.
Ngoài ra, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như béo bụng, tiền đái tháo đường, đái tháo đường loại 2, cao huyết áp hoặc mỡ máu cao nên chủ động thăm khám và thực hiện các xét nghiệm máu hoặc siêu âm gan.