1. Lây nhiễm chéo thực phẩm là gì?
Trong chế biến và bảo quản thực phẩm hằng ngày, lây nhiễm chéo là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua đường tiêu hóa.
Hiểu một cách đơn giản, lây nhiễm chéo xảy ra khi vi khuẩn, virus hoặc chất độc hại bị truyền từ nguồn ô nhiễm sang thực phẩm lành mạnh, thường qua thực phẩm sống, dụng cụ, bề mặt bẩn hoặc tay người.
Ví dụ: Đặt một miếng thịt gà tươi sống cạnh đĩa đựng thịt gà đã luộc chín, dịch nước từ thịt sống chứa vi khuẩn Salmonella có thể lây nhiễm sang thực phẩm chín.
Hoặc trường hợp dùng chung một con dao và cái thớt để vừa thái thịt bò sống vừa thái rau sống làm salad mà không rửa sạch, vi khuẩn từ thịt bò sẽ bám vào rau và gây ngộ độc cho người ăn.
2. Nguyên tắc vệ sinh phòng lây nhiễm chéo thực phẩm
Phân loại rõ ràng thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo.
Phân loại rõ ràng thực phẩm sống và chín từ khâu mua sắm
Bước đầu tiên để ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào bữa ăn chính là kiểm soát ngay từ khi chọn mua thực phẩm. Thịt sống, hải sản tươi và gia cầm thường có thể chứa vi khuẩn có thể gây ngộ độc như Salmonella, E.coli hay Campylobacter.
Vì vậy, khi đi chợ hoặc siêu thị cần chú ý luôn để thịt sống, cá sống vào các túi riêng biệt. Tuyệt đối không để chung hoặc để cạnh với rau xanh, trái cây hoặc các loại thực phẩm ăn ngay.
Khi cất trữ trong tủ lạnh cần sắp xếp thực phẩm chín hoặc thức ăn thừa ở các ngăn phía trên, trong khi thực phẩm sống phải được đặt ở ngăn dưới cùng. Việc này giúp ngăn chặn nước rỉ từ thịt sống rơi xuống làm ô nhiễm các loại thực phẩm khác.
Sử dụng riêng biệt dụng cụ chế biến
Một thói quen phổ biến nhưng vô cùng tai hại trong các gian bếp là dùng chung thớt và dao để cắt thái cả đồ sống lẫn đồ chín. Vi khuẩn từ miếng thịt gà sống vừa cắt có thể bám lại trên mặt thớt và lập tức truyền sang món rau củ hoặc thịt đã luộc được thái ngay sau đó.
Tốt nhất mỗi gia đình nên có ít nhất hai chiếc thớt: một chiếc dùng riêng cho thực phẩm sống (thịt, cá) và một chiếc dùng riêng cho rau củ, trái cây hoặc đồ chín.
Tương tự như thớt, dao, kéo, các dụng cụ như bát, đĩa đựng thức ăn sống cũng cần được phân loại rõ ràng trong quá trình nấu nướng.
Vệ sinh bàn tay và bề mặt nhà bếp đúng cách
Tay người và các bề mặt tiếp xúc trong nhà bếp là trung gian truyền vi khuẩn nhanh nhất nếu không được làm sạch thường xuyên.
Phải rửa tay bằng xà phòng và nước sạch đúng cách trước khi chế biến thức ăn, sau khi chạm vào thịt sống, sau khi đi vệ sinh hoặc chạm vào vật nuôi.
Các bề mặt như bàn bếp, bồn rửa và các dụng cụ nấu nướng cần được rửa sạch bằng nước nóng và nước rửa bát ngay sau khi chế biến thực phẩm sống. Tránh dùng chung khăn lau bàn bếp để lau khô bát đĩa hoặc tay sạch.
Kiểm soát nhiệt độ và quy trình rã đông an toàn
Nhiệt độ đóng vai trò quyết định trong việc kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn. Việc rã đông không đúng cách tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi và lây truyền nhanh chóng.
Rã đông đúng cách: Nên rã đông thực phẩm trong ngăn mát tủ lạnh thay vì để ở nhiệt độ phòng. Nếu cần rã đông nhanh bằng lò vi sóng cần chế biến ngay lập tức.
Nấu chín kỹ: Đảm bảo thức ăn được nấu chín ở nhiệt độ đủ cao để tiêu diệt mầm bệnh. Khi cất thức ăn thừa, cần để nguội nhanh và cho vào hộp kín trữ trong tủ lạnh, khi ăn lại phải đun sôi hoặc hâm nóng lại thức ăn đúng cách.
