Sau viêm gan cấp, cơ thể thường chưa thể trở lại trạng thái khỏe mạnh ngay lập tức. Người bệnh có thể vẫn còn mệt, ăn kém, đầy bụng, ngủ không ngon hoặc dễ hụt hơi khi làm việc.
Theo Đông y, việc ăn uống lúc này nên được chú trọng phù hợp. Y học hiện đại cũng nhấn mạnh vai trò của dinh dưỡng đầy đủ, cân đối trong quá trình phục hồi, thay vì kiêng khem quá mức hoặc tự ý dùng các sản phẩm "bổ gan".
1. Sau viêm gan cấp, ăn uống thế nào để hỗ trợ phục hồi?
Sau khi bị viêm gan cấp, cảm giác chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi khá thường gặp. Nếu ăn uống không đủ trong thời gian dài có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng và protein, sụt cân, giảm sức cơ và kéo dài thời gian hồi phục. Vì vậy, giai đoạn sau bệnh không nên hiểu đơn giản là "kiêng để gan nghỉ". Ngược lại, người bệnh cần được cung cấp đủ chất nhưng theo cách nhẹ nhàng hơn: thức ăn mềm, dễ tiêu; hạn chế món quá nhiều dầu mỡ, quá cay, quá mặn; tăng rau xanh, trái cây phù hợp và lựa chọn nguồn đạm dễ tiêu.
Theo Đông y, đây cũng là lúc có thể ưu tiên những món ăn mang tính kiện tỳ, ích khí, dưỡng âm ở mức độ vừa phải, giúp cơ thể ăn ngon và phục hồi thể lực.
Cháo hạt sen bí đỏ phù hợp với người mới ốm dậy sau đợt viêm gan cấp. Ảnh: AI.
2. Các món ăn bài thuốc hỗ trợ phục hồi sau viêm gan
2.1. Cháo hạt sen – bí đỏ
Hạt sen và bí đỏ đều là những nguyên liệu quen thuộc trong các món ăn dưỡng sinh, có kết cấu mềm, dễ ăn, phù hợp với người vừa ốm dậy.
Cách làm:
- Chuẩn bị khoảng 50 - 60 g gạo tẻ, 30 g hạt sen đã bỏ tâm và 80 - 100 g bí đỏ.
- Hạt sen rửa sạch, có thể ngâm trước rồi nấu cùng gạo cho đến khi mềm; bí đỏ gọt vỏ, cắt nhỏ, cho vào khi cháo gần chín, ninh đến khi các nguyên liệu nhừ, nêm rất nhạt.
Theo Đông y, hạt sen thường được sử dụng trong các món dưỡng sinh với mục đích hỗ trợ tỳ vị, trong khi bí đỏ tạo vị ngọt tự nhiên, giúp món cháo dễ ăn.
2.2. Cháo cá gừng
Khi người bệnh không còn buồn nôn và khả năng tiêu hóa ổn định hơn, cháo cá có thể là một lựa chọn tốt để bổ sung protein.
Cách làm:
- Chuẩn bị 50 - 70 g cá nạc, có thể chọn cá quả hoặc loại cá phù hợp với khẩu vị.
- Cá hấp hoặc luộc chín, gỡ bỏ xương.
- Gạo tẻ nấu thành cháo loãng.
- Khi cháo chín, cho cá vào, thêm vài lát gừng mỏng và một ít hành hoặc rau xanh nếu người bệnh ăn được. Chỉ nêm lượng muối vừa phải.
Gừng ở đây chủ yếu được sử dụng như một gia vị truyền thống, giúp món cá thơm và dễ ăn hơn, chứ không có tác dụng "giải độc gan" như nhiều người nghĩ. Với người đang có triệu chứng nóng rát dạ dày hoặc không hợp với gừng, có thể bỏ qua nguyên liệu này.
2.3. Canh bí xanh thịt nạc
Một bát canh bí xanh nấu thịt nạc có ưu điểm là nhiều nước, mềm, dễ ăn và không cần sử dụng nhiều dầu mỡ.
Cách làm:
- Chuẩn bị 100 g bí xanh, 40-50 g thịt nạc băm và một ít hành.
- Bí xanh gọt vỏ, bỏ ruột, thái miếng vừa ăn.
- Thịt nạc ướp rất nhẹ với một chút muối.
- Đun nước sôi, cho thịt băm vào, khuấy tơi, sau đó thêm bí xanh và nấu đến khi bí vừa mềm; nêm nhạt, cho hành rồi tắt bếp.
Món này có vị thanh, không quá nhiều dầu mỡ, có thể ăn cùng cơm mềm và rau luộc để tạo thành một bữa ăn đầy đủ hơn.
2.4. Cháo ý dĩ – đậu xanh
Cách làm:
- Chuẩn bị 30 g ý dĩ đã sao vàng, 30 g đậu xanh đã đãi vỏ và 40-50 g gạo tẻ.
- Rửa sạch, ngâm các nguyên liệu trước khi nấu.
- Cho tất cả vào nồi, thêm lượng nước thích hợp và ninh đến khi nhừ, có thể ăn nguyên vị hoặc thêm một chút muối.
3. Một số lưu ý trong ăn uống
- Ăn vừa đủ và đa dạng: Ưu tiên cơm, cháo, khoai, rau xanh, trái cây, cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ và các loại đậu tùy khả năng tiêu hóa.
- Chọn cách chế biến: Nên luộc, hấp, nấu canh, kho nhạt; hạn chế chiên rán, thịt nhiều mỡ, nội tạng, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn quá ngọt hoặc quá mặn.
- Chia thành nhiều bữa nhỏ thay vì cố ăn thật nhiều trong một bữa.
- Tránh rượu bia: Rượu bia cần được tránh trong thời gian gan hồi phục. Không nên nghĩ rằng uống một chút rượu thuốc, rượu ngâm thảo dược sẽ "bổ gan". Rượu và các sản phẩm có cồn có thể tạo thêm gánh nặng cho gan.
- Không vội ‘bổ gan’ bằng thuốc và thảo dược: Đây là điều người vừa khỏi viêm gan cần đặc biệt lưu ý. Tâm lý gan vừa bị bệnh thì phải bồi bổ có thể khiến nhiều người tự mua thuốc "bổ gan", thuốc y học cổ truyền hoặc các sản phẩm quảng cáo có tác dụng "giải độc, mát gan". Thực tế, không phải thuốc hay thảo dược nào cũng vô hại với gan. Một số sản phẩm thảo dược, thực phẩm bổ sung hoặc thuốc dùng không đúng cách có thể gây tổn thương gan hoặc tương tác với thuốc khác.
Vì vậy, nếu muốn sử dụng một vị thuốc Đông y hoặc bài thuốc dân gian, người bệnh nên hỏi bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền, đặc biệt khi men gan vẫn còn cao hoặc đang sử dụng thuốc điều trị.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
