1. Tỳ vị giữ vai trò gì trong cơ thể?
Khi tỳ vị suy yếu, cơ thể dễ xuất hiện các biểu hiện như ăn kém, đầy bụng, chướng hơi, phân lỏng, mệt mỏi hoặc da dẻ nhợt nhạt. Một số món ăn - bài thuốc giúp kiện tỳ, cải thiện tiêu hóa.
Theo BSNT Nguyễn Thanh Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, tỳ giữ vai trò quan trọng trong tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, giúp chuyển hóa thức ăn thành khí huyết nuôi cơ thể.
Đồng thời, tỳ còn có chức năng giữ huyết trong mạch và góp phần vận hành khí huyết. Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, có tác dụng kiện tỳ và cải thiện tiêu hóa sẽ giúp giảm các triệu chứng này.
Táo đỏ bổ tỳ vị, giúp kiện tỳ.
2. Món ăn – bài thuốc giúp kiện tỳ, dễ làm tại nhà
2.1. Cháo gạo tẻ nấu táo đỏ
Đây là món ăn đơn giản nhưng có tác dụng dưỡng tỳ vị. Gạo tẻ có vị ngọt, tính bình, giúp bổ trung, ích khí, hòa vị. Táo đỏ (đại táo) có tác dụng bổ tỳ vị, dưỡng huyết, tăng cường sức khỏe.
Nguyên liệu: Gạo tẻ 50 – 70 g, táo đỏ 5 – 7 quả.
Cách nấu: Vo sạch gạo, nấu cháo cùng táo đỏ đến khi nhừ; nên dùng khi còn ấm.
Phù hợp với: Người ăn uống kém, cơ thể suy nhược, tiêu hóa yếu.
Đậu xanh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, giúp điều hòa tỳ vị.
2.2. Canh bí đỏ nấu đậu xanh
Bí đỏ và đậu xanh là những thực phẩm quen thuộc, dễ chế biến và có lợi cho tỳ vị. Bí đỏ có vị ngọt, tính ấm, giúp bổ tỳ, ích khí. Đậu xanh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, đồng thời giúp điều hòa tỳ vị.
Nguyên liệu: Bí đỏ 150 – 200 g, đậu xanh đã bỏ vỏ 30 – 40 g.
Cách nấu: Ngâm mềm đậu xanh, nấu trước. Khi đậu gần nhừ, cho bí đỏ vào nấu đến khi chín mềm, nêm gia vị vừa ăn.
Phù hợp với: Người đầy bụng, chậm tiêu, ăn nhiều dầu mỡ.
Ý dĩ kiện tỳ, lợi thấp.
2.3. Cháo ý dĩ (bo bo)
Ý dĩ là vị thuốc – thực phẩm quen thuộc trong y học cổ truyền, có tác dụng kiện tỳ, lợi thấp. Ý dĩ có vị ngọt, tính mát, giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng, lợi tiểu.
Nguyên liệu: Ý dĩ 30 – 40 g, gạo tẻ 40 – 50 g.
Cách nấu: Vo sạch nguyên liệu, nấu cháo đến khi nhừ; có thể dùng vào bữa sáng hoặc bữa tối nhẹ.
Phù hợp với: Người hay đầy bụng, tiêu hóa kém, nặng người, phù nhẹ.
Canh khoai mỡ nấu thịt nạc phù hợp với người ăn uống kém.
2.4. Canh khoai mỡ nấu thịt nạc
Khoai mỡ là thực phẩm có tác dụng bổ tỳ vị trong Đông y. Khoai mỡ vị ngọt, tính bình, giúp kiện tỳ, ích khí, cải thiện tình trạng ăn kém.
Nguyên liệu: Khoai m: khoảng 150 g, thịt nạc 80 – 100 g.
Cách nấu: Thịt nạc băm nhỏ, cho khoai mỡ cắt miếng vừa ăn vào nấu đến khi khoai mềm, nêm gia vị vừa ăn.
Phù hợp với: Người suy nhược, ăn uống kém, tiêu hóa yếu kéo dài.
3. Khi nào cần đi khám?
Mặc dù các món ăn kiện tỳ có thể hỗ trợ cải thiện tiêu hóa, nhưng người bệnh nên đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Ăn kém, đầy bụng, chậm tiêu kéo dài trên 1–2 tuần không cải thiện;
- Đau bụng thường xuyên hoặc đau tăng dần;
- Sụt cân không rõ nguyên nhân;
- Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài;
- Phân sống, phân lỏng nhiều lần trong ngày;
- Cơ thể mệt mỏi, suy nhược rõ rệt.
Trong những trường hợp này, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân cụ thể và có hướng điều trị phù hợp, tránh chủ quan chỉ điều chỉnh bằng chế độ ăn.
4. Lưu ý để tỳ vị luôn khỏe mạnh
Theo y học cổ truyền, tỳ vị "ưa ấm, ghét lạnh", vì vậy cần tránh ăn uống thất thường, hạn chế đồ lạnh và không ăn quá no.
Ngoài ra:
- Ăn chậm, nhai kỹ để giảm gánh nặng tiêu hóa;
- Hạn chế đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ;
- Duy trì vận động nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
