Dù ở bất kỳ giai đoạn nào, đặc biệt là giai đoạn sau tuổi 70, việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh luôn là yếu tố quan trọng giúp duy trì thể trạng, phòng ngừa bệnh mạn tính và kéo dài tuổi thọ.
Khi tuổi tác tăng lên, nhu cầu năng lượng và khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể có sự thay đổi rõ rệt. Dù chế độ ăn cân bằng vẫn là nguyên tắc chung cho mọi lứa tuổi, người cao tuổi và người chăm sóc cần lưu ý thêm một số điểm đặc thù để đảm bảo dinh dưỡng tối ưu.
1. Phối hợp thực phẩm hợp lý trong từng bữa ăn
Bước sang độ tuổi 70, việc chú trọng đến cách phối hợp thực phẩm trong mỗi bữa ăn là điều cần thiết để duy trì sức khỏe. Một thực đơn lý tưởng nên có sự cân bằng, hài hòa giữa nguồn thực phẩm từ động vật và thực vật, bởi sự kết hợp này không chỉ đảm bảo cung cấp đầy đủ chất đạm, vitamin, khoáng chất, chất xơ cùng các acid béo thiết yếu mà còn giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng hay nạp thừa chất gây rối loạn chuyển hóa.
Hơn nữa, việc phối hợp đa dạng thực phẩm còn giúp các món ăn trở nên thanh nhẹ, dễ tiêu hóa và dễ hấp thu, vừa vặn với thể trạng cũng như chức năng đường ruột đã phần nào suy giảm theo tuổi tác, từ đó hỗ trợ phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý mạn tính thường gặp ở tuổi xế chiều.
2. Bổ sung các vi chất thiết yếu dễ thiếu hụt sau tuổi 70
Hầu hết người lớn tuổi không tiêu thụ đủ lượng chất xơ, kali, canxi và vitamin D cần thiết:
- Chất xơ: Có nhiều trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và rau quả tươi, giúp giảm cholesterol máu, ổn định đường huyết, nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột và ngăn ngừa táo bón.
- Bổ sung kali kết hợp giảm muối: Giúp kiểm soát và hạ huyết áp hiệu quả; khoáng chất này có nhiều trong rau xanh, trái cây tươi và các sản phẩm từ sữa.
- Canxi và vitamin D: Đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo vệ mật độ xương, phòng ngừa loãng xương và gãy xương.
- Vitamin B12: Rất quan trọng cho hệ thần kinh và tạo máu, có nhiều trong thịt nạc và ngũ cốc tăng cường. Do khả năng hấp thu B12 qua đường ruột ở người cao tuổi suy giảm, người bệnh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung thêm qua thực phẩm tăng cường hoặc dạng viên uống khi cần thiết.
3. Khắc phục tình trạng giảm cảm giác thèm ăn và cảm giác khát
Nhiều người cao tuổi thường ăn kém ngon miệng do nhu cầu calo tự nhiên giảm sút, mắc chứng trào ngược acid dạ dày, khó khăn khi nấu nướng hoặc do tâm lý cô đơn. Để duy trì chế độ dinh dưỡng tốt, người sau tuổi 70 nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa ăn nhẹ trong ngày thay vì ăn các bữa lớn, tránh ăn quá muộn sát giờ đi ngủ và cố gắng duy trì những bữa ăn quây quần cùng gia đình để tạo không khí vui vẻ, kích thích vị giác.
Người sau tuổi 70 nên phối hợp đa dạng các loại thực phẩm. Ảnh: Bích Hà.
Ở người lớn tuổi, cảm giác khát thường suy giảm khiến nhiều người quên uống nước đều đặn, dễ dẫn đến tình trạng mất nước nghiêm trọng mà không tự nhận biết được. Để bảo vệ sức khỏe, người cao tuổi nên chủ động theo dõi lượng nước uống hàng ngày và duy trì thói quen uống khoảng 8 ly nước (tương đương 1,5 - 2 lít) mỗi ngày.
Các thành viên trong gia đình và người chăm sóc đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người cao tuổi duy trì đủ nước. Khuyến khích người cao tuổi uống nước thường xuyên, rải rác suốt cả ngày. Mặc dù trà, cà phê hay các loại thức uống khác vẫn có thể đóng góp vào tổng lượng nước nạp vào nhưng nước lọc vẫn là nguồn cung cấp chất lỏng chính và an toàn nhất cho cơ thể.
4. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và lưu ý tương tác thuốc
Người cao tuổi dễ bị ngộ độc thực phẩm hơn, vì vậy việc chú trọng đến an toàn thực phẩm là rất quan trọng. Rửa tay đúng cách là bước đầu tiên để tránh các bệnh do thực phẩm gây ra, cũng như giảm nguy cơ cảm lạnh và cúm. Rửa tay bằng nước ấm và xà phòng trong ít nhất 20 giây trước khi ăn và sau khi chế biến thực phẩm.
Cần bảo quản thức ăn thừa trong tủ lạnh trong từng hộp riêng và vứt bỏ các món ăn đã để quá 3 - 4 ngày. Hãy nhớ kiểm tra hạn sử dụng trên sữa cũng như các thực phẩm dễ hỏng khác và vứt bỏ những sản phẩm này sau khi hết hạn. Không rã đông thịt đông lạnh trên quầy bếp, sử dụng dao và thớt riêng cho thịt sống.
Người lớn tuổi cần lưu ý tương tác giữa thực phẩm và thuốc. Một số loại thực phẩm có thể tương tác với thuốc điều trị các bệnh mạn tính thường gặp. Ví dụ, nước ép bưởi chùm có thể làm thay đổi hiệu quả của thuốc tim mạch, thuốc chống đông máu hoặc thuốc hạ huyết áp. Người lớn tuổi hoặc người thân, người chăm sóc nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về những thực phẩm cần kiêng khi sử dụng đơn thuốc hàng ngày.
