ThS.BS Nguyễn Thu Huyền (Khoa Nội tim mạch, Bệnh viện 19-8) cho biết khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể sẽ tự động tăng tiết catecholamin trong máu để giữ nhiệt. Phản ứng này vô tình làm mạch máu co lại, đẩy áp lực trong lòng mạch lên cao, khiến huyết áp và nhịp tim tăng vọt. Thực tế cho thấy, vào mùa lạnh, huyết áp thường cao hơn mức bình thường khoảng 5mmHg, nhưng với những người có tiền sử bệnh lý, con số này có thể tăng đột biến lên tới 200mmHg, tiềm ẩn nguy cơ vỡ mạch máu não và tử vong.
Để sống chung an toàn với thời tiết lạnh, người bệnh cần đặc biệt lưu tâm 4 nguyên tắc vàng ngay sau khi thức dậy:
1. Đừng vội ngồi dậy ngay khi mở mắt
Thói quen bật dậy ngay lập tức khi chuông báo thức reo là điều tối kỵ với người cao huyết áp vào mùa lạnh. Sự thay đổi tư thế đột ngột cộng với chênh lệch nhiệt độ giữa trong chăn ấm và không khí lạnh bên ngoài dễ gây ra cơn co mạch cấp tính, dẫn đến chóng mặt, té ngã hoặc nghiêm trọng hơn là nhồi máu não.
Vào buổi sáng người bệnh cần để cơ thể có thời gian thích nghi với nhiệt độ môi trường, tránh thay đổi tư thế đột ngột.
Bác sĩ Huyền khuyến cáo người tăng huyết áp hãy dành vài phút nằm trên giường để cơ thể tỉnh táo hẳn, vận động nhẹ nhàng chân tay để máu huyết lưu thông rồi mới từ từ ngồi dậy. Khi ra khỏi phòng ngủ, cần mặc đủ ấm để cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ môi trường.
2. Đo huyết áp
Nhiều người thường bỏ qua bước này vì cảm thấy cơ thể vẫn ổn. Tuy nhiên, cơn tăng huyết áp đôi khi diễn biến âm thầm không có triệu chứng. Việc đo huyết áp ngay sau khi thức dậy và sau khi uống thuốc khoảng 1 giờ giúp bạn kiểm soát chặt chẽ chỉ số sức khỏe của mình. Nếu thấy các dấu hiệu bất thường như đau đầu, chóng mặt, nóng bừng mặt hay hồi hộp đánh trống ngực, hãy kiểm tra huyết áp ngay lập tức.
3. Tuyệt đối không bỏ bữa sáng
Bữa sáng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn giúp ổn định nhịp sinh học của cơ thể. Nhịn ăn sáng khiến đường huyết dao động, ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp.
Thực đơn lý tưởng cho người cao huyết áp nên ưu tiên các loại ngũ cốc, gạo lứt, rau xanh (cải bó xôi, súp lơ...) và thực phẩm giàu Omega-3 như cá hồi, cá thu. Đặc biệt, cần hạn chế tối đa muối, đường và các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá vì chúng làm giãn mạch máu, tăng nguy cơ đột quỵ khi gặp lạnh.
Người bệnh cần duy trì thói quen đo huyết áp mỗi ngày.
4. Uống đủ nước và tập luyện vừa sức
Mùa lạnh khiến chúng ta lười uống nước, nhưng việc để cơ thể thiếu nước sẽ làm máu cô đặc, gây khó khăn cho tuần hoàn. Hãy uống nước ấm chia làm nhiều lần trong ngày, đừng đợi khát mới uống.
Về vận động, người bệnh nên duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga khoảng 30 phút mỗi ngày. Tuy nhiên, cần lưu ý tuyệt đối không ra ngoài tập thể dục quá sớm khi trời còn sương lạnh hoặc gió lùa. Tập luyện trong nhà kín gió là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất trong những ngày rét đậm.
Xử trí thế nào khi huyết áp tăng đột ngột?
Theo bác sĩ Huyền nếu chẳng may gặp cơn tăng huyết áp kịch phát (đau đầu dữ dội, chóng mặt, nóng bừng mặt...), người bệnh cần bình tĩnh nằm nghỉ ở nơi thoáng khí. Nếu còn tỉnh táo, có thể dùng thuốc hạ áp được bác sĩ kê đơn (như nifedipine hoặc captopril) và đo lại sau 15 phút. Trong trường hợp tình trạng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu lơ mơ, yếu liệt, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức, tránh chần chừ gây hậu quả đáng tiếc.
Một mùa đông an toàn bắt đầu từ sự chủ động. Hãy lắng nghe cơ thể, tuân thủ phác đồ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ trái tim khỏe mạnh trước mọi thay đổi của thời tiết.
