Có nhiều thông tin khiến một số người hiểu sai về tác động của carbohydrate (tinh bột) đối với lượng đường huyết ở người bệnh đái tháo đường.
Một số người mắc đái tháo đường muốn loại bỏ hoàn toàn tinh bột khỏi chế độ ăn nhưng cơ thể và não bộ lại cần carbohydrate để cung cấp năng lượng và thực hiện các chức năng thiết yếu khác.
Bài viết dưới đây nêu ra một vài quan niệm sai lầm cũng như giải mã sự thật về tinh bột và đường huyết:
Sai lầm 1: Người bệnh đái tháo đường cần kiêng hoàn toàn carbohydrate
Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất là người bệnh đái tháo đường cần kiêng hoàn toàn carbohydrate. Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng quan niệm sai lầm này cần phải được xóa bỏ.
Hiện không có nghiên cứu nào chứng minh rằng cần loại bỏ carbohydrate để kiểm soát bệnh đái tháo đường. Trên thực tế, các nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên ăn các loại carbohydrate giàu chất xơ, ít chế biến như trái cây nguyên chất, đậu và đậu lăng có thể cải thiện việc kiểm soát đường huyết lâu dài và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch nói chung.
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến nghị bệnh nhân đái tháo đường nên chọn các loại carbohydrate phức hợp như ngũ cốc nguyên hạt, giảm thiểu lựa chọn carbohydrate tinh chế để duy trì năng lượng và thúc đẩy sự cân bằng đường huyết tốt hơn.
Sai lầm 2: Loại carbohydrate không quan trọng miễn là hạn chế khẩu phần ăn
Mặc dù việc đếm lượng carbohydrate là một công cụ quan trọng đối với nhiều người đang muốn kiểm soát đường huyết nhưng loại carbohydrate quan trọng hơn tổng lượng carbohydrate đối với việc điều chỉnh lượng đường trong máu. Có 2 loại carbohydratechính là carbohydrate đơn giản (carb đơn) và carbohydrate phức hợp (carb phức hợp).
- Loại carbohydrate đơn giản, có trong các thực phẩm chế biến sẵn như đồ ăn vặt đóng gói và bánh kẹo, được tiêu hóa nhanh chóng và có thể gây tăng đường huyết đột biến.
- Loại carbohydrate phức hợp, như loại có trong ngũ cốc nguyên hạt, khoai lang, các loại đậu và một số loại trái cây cần nhiều thời gian hơn để cơ thể phân giải. Do đó, giúp giải phóng glucose vào máu chậm hơn, tạo ra phản ứng đường huyết ổn định hơn nhiều.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến khích nên tìm kiếm các nguồn carbohydrate cung cấp chất xơ cùng với chất béo lành mạnh và/hoặc nguồn protein để làm chậm quá trình tiêu hóa và cải thiện phản ứng đường huyết.
Gạo lứt đen là một loại carbohydrate phức hợp, nghĩa là nó sẽ giải phóng năng lượng từ từ và bền vững, giúp ổn định mức đường huyết. Ảnh: Hồng Vân.
Chuyên gia dinh dưỡng Erin Palinski-Wade - chuyên gia dinh dưỡng kiêm chuyên viên tư vấn chế độ ăn uống cho bệnh đái tháo đường được chứng nhận tại Hoa Kỳ khuyên nên áp dụng quy tắc 1/3: lấp đầy đĩa với 1/3 tinh bột phức hợp, 1/3 protein nạc và 1/3 chất béo lành mạnh để cân bằng lượng đường trong máu và tạo cảm giác no tốt nhất.
Sai lầm 3: Không nên ăn trái cây do chứa quá nhiều đường
Một số thông tin cũng cho rằng người bệnh đái tháo đường nên tránh ăn trái cây vì chúng chứa "quá nhiều đường". Trái cây chứa carbohydrate, bao gồm cả đường tự nhiên nhưng nó còn cung cấp chất xơ, nước, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi khác. Do cấu trúc nguyên vẹn và chất xơ, trái cây nguyên quả thường ảnh hưởng đến lượng đường trong máu khác với các sản phẩm từ trái cây khác.
Một phân tích tổng hợp 19 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy việc tiêu thụ nhiều trái cây nguyên quả có liên quan đến lượng đường huyết lúc đói thấp hơn, ngay cả khi tổng lượng năng lượng nạp vào vẫn không đổi.
Bổ sung trái cây vào thực đơn hàng ngày có khả năng giúp người bệnh ổn định các chỉ số đường huyết và ngăn ngừa biến chứng hiệu quả, đặc biệt khi kết hợp với protein và chất béo lành mạnh. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường cần cân nhắc khi tiêu thụ các loại trái cây quá ngọt như: xoài chín, chuối chín, đào chín, dưa hấu, dứa, mít, đu đủ, măng cụt,...
Sai lầm 4: Chế độ ăn ít tinh bột luôn tốt hơn cho việc kiểm soát đường huyết
Khi nói đến việc kiểm soát đường huyết, sự nhất quán và cân bằng thường quan trọng hơn việc tuân theo một chế độ ăn kiêng ngắn hạn, hạn chế. Người bệnh đái tháo đường không cần phải tuân theo chế độ ăn kiêng cực kỳ ít tinh bột để đạt được sự kiểm soát đường huyết tối ưu.
Mặc dù việc cắt giảm tinh bột triệt để có thể giảm cân ngay lập tức nhưng sự giảm cân ban đầu chủ yếu là do mất nước chứ không phải do giảm mỡ cơ thể. Nghiên cứu cho thấy rằng các kế hoạch ăn uống kết hợp với tinh bột giàu chất xơ, tiêu hóa chậm thường thành công hơn nhiều trong việc kiểm soát đường huyết lâu dài và tuân thủ chế độ ăn uống bền vững hơn.
Đối với một số người, các phương pháp hạn chế quá mức có thể khó duy trì và khiến họ cảm thấy đói hoặc thèm những thực phẩm đã bị loại bỏ, từ đó khiến việc tuân thủ kế hoạch ăn uống trở nên khó khăn hơn về lâu dài.
