Sắt là khoáng chất thiết yếu cho cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc cấu tạo hemoglobin, giúp vận chuyển oxy. Việc bổ sung sắt đầy đủ không chỉ cải thiện sức khỏe của hệ miễn dịch mà còn hỗ trợ hoạt động của cơ bắp.
Thiếu sắt có thể dẫn đến tình trạng mệt mỏi, suy nhược, và các vấn đề nghiêm trọng như thiếu máu. Tuy nhiên, bổ sung sắt không đúng cách có thể làm giảm khả năng hấp thu. Một trong những sai lầm thường gặp là uống viên sắt cùng trà hoặc cà phê - những thức uống quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày.
1. Vì sao không nên uống viên sắt cùng trà, cà phê?
Trà và cà phê chứa các hợp chất polyphenol, trong đó có tannin. Những hợp chất này có khả năng liên kết với sắt không heme trong đường tiêu hóa, tạo thành các phức hợp khó hấp thu. Sắt không heme chủ yếu có trong thực phẩm thực vật và nhiều chế phẩm bổ sung sắt.
Khi uống trà hoặc cà phê cùng viên sắt, các polyphenol có thể làm giảm lượng sắt được hấp thu vào cơ thể. Tác động này cũng có thể xảy ra khi dùng những thức uống trên cùng bữa ăn giàu sắt, đặc biệt là các nguồn sắt có nguồn gốc thực vật.
Một nghiên cứu về ảnh hưởng của trà và cà phê đến hấp thu sắt cho thấy, các thức uống này có thể làm giảm đáng kể lượng sắt được cơ thể hấp thu. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại đồ uống, lượng sử dụng, thành phần bữa ăn và tình trạng dự trữ sắt của mỗi người.
Vì vậy, người đang được chỉ định bổ sung sắt, đặc biệt là người có dự trữ sắt thấp hoặc thiếu máu thiếu sắt, nên tránh uống viên sắt cùng trà và cà phê để hạn chế ảnh hưởng đến hấp thu.
Cần uống viên sắt cách thời gian uống trà hoặc cà phê ít nhất 2 giờ. Ảnh: AI.
2. Cách uống viên sắt giúp cơ thể hấp thu tốt
2.1. Không uống sắt cùng trà hoặc cà phê
Không cần từ bỏ hoàn toàn những thức uống yêu thích này khi đang bổ sung sắt. Điều quan trọng là bố trí thời gian sử dụng hợp lý. Người dùng nên uống trà hoặc cà phê cách khoảng 2 giờ khi uống sắt. Đây cũng là khoảng cách được khuyến cáo với một số thực phẩm như sữa, sản phẩm từ sữa và trứng khi sử dụng sắt sulfat. Việc duy trì khoảng cách này giúp hạn chế ảnh hưởng của các thành phần trong thức ăn, đồ uống đến khả năng hấp thu sắt.
2.2. Ưu tiên uống sắt khi bụng đói nếu dung nạp được
Sắt đường uống thường được hấp thu tốt hơn khi bụng đói. Với sắt sulfat, khuyến cáo uống khoảng 30 phút trước bữa ăn hoặc 2 giờ sau ăn. Tuy nhiên, một số người có thể gặp tác dụng không mong muốn như buồn nôn, đau bụng, khó chịu vùng thượng vị hoặc táo bón.
Nếu tình trạng này xảy ra, có thể uống sắt cùng hoặc sau một lượng thức ăn nhỏ theo hướng dẫn của bác sĩ, dù khả năng hấp thu có thể giảm phần nào. Không nên tự ý tăng liều để bù lại lượng sắt có thể bị giảm hấp thu.
2.3. Có thể kết hợp thực phẩm giàu vitamin C
Vitamin C giúp tăng khả năng hấp thu sắt không heme bằng cách duy trì sắt ở dạng dễ hòa tan và dễ hấp thu hơn trong đường tiêu hóa. Một số thực phẩm giàu vitamin C có thể kết hợp trong bữa ăn như cam, quýt, ổi, kiwi, dâu tây, ớt chuông và rau xanh. Tuy nhiên, không nhất thiết phải uống thêm viên vitamin C cùng viên sắt.
2.4. Xây dựng thời điểm uống sắt phù hợp
Nếu thường xuyên uống cà phê vào buổi sáng, có thể chuyển thời điểm uống sắt sang buổi trưa hoặc buổi tối, miễn là bảo đảm khoảng cách với trà, cà phê và bữa ăn theo hướng dẫn. Bạn nên duy trì một khung giờ tương đối ổn định để tránh quên liều. Không tự ý thay đổi liều lượng hoặc lịch dùng thuốc đã được bác sĩ chỉ định.
Mệt mỏi, chóng mặt, giảm tập trung không phải lúc nào cũng do thiếu sắt. Để xác định tình trạng thiếu sắt, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm công thức máu, ferritin và một số chỉ số chuyển hóa sắt tùy trường hợp.
Đặc biệt, phụ nữ sau mãn kinh thường có nhu cầu sắt thấp hơn phụ nữ còn kinh nguyệt. Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nhu cầu sắt khuyến nghị ở phụ nữ từ 51 tuổi trở lên là 8 mg/ngày, so với 18 mg/ngày ở phụ nữ từ 19-50 tuổi.
Nếu phụ nữ sau mãn kinh được chẩn đoán thiếu máu thiếu sắt, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ tập trung bổ sung viên sắt. Mất máu đường tiêu hóa, rối loạn hấp thu và một số bệnh lý khác có thể là nguyên nhân tiềm ẩn cần được kiểm tra.
Bài viết mang tính chất tham khảo.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
