4 bài tập dưỡng sinh giúp phục hồi sức khỏe sau cúm A

Sau mắc cúm A, một số người có thể còn cảm thấy mệt mỏi, suy nhược trong thời gian phục hồi. Trong giai đoạn này, việc áp dụng các phương pháp y học cổ truyền, đặc biệt là tập luyện dưỡng sinh giúp người bệnh nhanh hồi phục.

1. Vì sao cần tập luyện nhẹ nhàng sau khi mắc cúm A?

Sau khi trải qua giai đoạn tấn công của virus cúm A, người bệnh có thể còn cảm thấy mệt mỏi, đặc biệt khi hệ hô hấp chưa hồi phục hoàn toàn, người bệnh có thể có các triệu chứng kéo dài như hụt hơi, ho khan, tức ngực, cơ bắp nhức mỏi và tinh thần uể oải. Trong giai đoạn này, nếu quay trở lại ngay với các bài tập cường độ cao, cơ thể sẽ không kịp thích nghi dẫn đến quá tải hệ tim mạch và hô hấp.

Theo y học cổ truyền (YHCT), cúm A thuộc chứng "thời hành cảm mạo" hoặc "ôn bệnh", với đặc tính lây lan nhanh và diễn biến cấp tính. Bệnh khởi phát do chính khí hư nhược (phế vệ bất cố), kết hợp cảm nhiễm "lệ khí" (dịch độc) cùng các tà khí lục dâm trong tự nhiên xâm nhập vào cơ thể qua đường tỵ hầu (mũi họng) hoặc bì mao gây uẩn kết làm mất chức năng tuyên giáng của phế khí.

Vì vậy, phương pháp tập luyện dưỡng sinh YHCT phục hồi sức khỏe sau cúm A, tập trung vào ích khí dưỡng âm, thanh giải dư tà nhằm khắc phục trạng thái khí âm lưỡng hư (hậu quả do chính tà giao tranh khiến phế khí, tỳ vị suy yếu và tân dịch bị nhiệt tà thiêu đốt). 

Đặc điểm nổi bật của dưỡng sinh là sự kết hợp hài hòa giữa phần tâm và phần thể, bên trong và bên ngoài, tập tĩnh kết hợp động, gắn kết chặt chẽ ý - khí - lực, mang lại những lợi ích thiết thực:

- Giúp điều hòa nhịp tim, thúc đẩy tuần hoàn tĩnh mạch.

- Tăng cường sự thông khí của phổi, phục hồi chức năng thở vốn bị ảnh hưởng bởi cúm A.

- Điều hòa quá trình hưng phấn và ức chế của não, làm dịu sự căng thẳng thần kinh.

2. Các bài tập dưỡng sinh giúp phục hồi sau cúm A

Tập luyện dưỡng sinh có 3 nội dung chính: Luyện thở khí công, luyện cơ khớp kết hợp tự xoa bóp, và luyện tinh thần - tập thư giãn.

2.1. Bài tập luyện thở khí công (phục hồi chức năng phổi)

Đây là bài tập giúp phục hồi chức năng hô hấp, tăng cường oxy cho cơ thể và làm giảm đáng kể các triệu chứng như khó thở, hụt hơi, cũng như các rối loạn tâm lý sau đợt nhiễm trùng cấp tính. Nguyên tắc thở khí công là phải tập trung tư tưởng theo dõi và điều khiển sự thở; thở chậm đều, êm, sâu; thở bằng cơ bụng là chủ yếu; không khí hít vào phải qua mũi.

- Tư thế: Tư thế luyện thở có thể là nằm ngửa (chân tay duỗi thẳng tự nhiên), hoặc ngồi trên ghế (hai chân bám đất, lưng thẳng) hay ngồi xếp bằng.

- Khởi động: Sau khi ổn định tư thế, thở ra một vài nhịp bình thường, khép mắt lại, tập trung tư tưởng theo dõi và điều khiển hơi thở.

- Thì hít vào: Từ từ để bụng phình ra, nhẹ nhàng đưa không khí vào trong mũi, không được hít không khí vào trong miệng. Khi bụng đã phình to hết mức, ngừng giây lát sau đó tiếp tục thì thở ra.

- Thì thở ra: Từ từ thót bụng lại đẩy không khí qua mũi hoặc miệng, đẩy khí cặn ra khỏi cơ thể. Khi bụng đã thót lại hết mức, người tập ngừng lại giây lát tùy theo sức của mình rồi quay lại thì hít vào.

Thực hiện bài tập trên 10-20 nhịp thở, tùy theo khả năng của mỗi người.

2.2. Bài tập tự xoa bóp (kích thích tuần hoàn và hô hấp)

Thường thực hiện vào các buổi sáng, trước hoặc sau khi vận động, hoặc vào các buổi tối, trước khi đi ngủ. Người sau cúm A nên chú trọng xoa bóp vùng mũi và ngực:

- Vùng mũi: Dùng ngón tay cái hoặc ngón trỏ miết dọc hai bên sống mũi làm mũi nóng lên; day đỉnh mũi và hai cánh mũi, làm 10 lần. Động tác này giúp làm ấm đường thở, giảm nghẹt mũi, sổ mũi.

- Vùng ngực: Bàn tay phải áp sát ngực bên phải xát chéo sang bên trái, sau đó đổi tay, mỗi bên làm 5 lần. Động tác này giúp long đờm, lưu thông khí huyết tại phế.

- Bàn tay: Xát hai lòng bàn tay vào nhau cho nóng rồi lần lượt xát mu tay hai bên; vận động cổ tay và các ngón tay (kích thích lưu thông kinh phế).

2.3. Bài tập Bát đoạn cẩm (bài tập truyền thống của Trung Quốc)

Bài tập bao gồm 8 động tác, bắt đầu bằng tư thế chuẩn bị giúp căn chỉnh cơ thể và nhịp thở trước khi chuyển sang một chuỗi các chuyển động nhẹ nhàng, đối xứng. Những chuyển động này nhịp nhàng và uyển chuyển, phối hợp và cân bằng giúp điều hòa kinh lạc, khí huyết và âm dương, nuôi dưỡng sự hài hòa cả về thể chất lẫn tinh thần.

Theo nghiên cứu, Bát đoạn cẩm có tác động tích cực đến chức năng tim mạch và hô hấp, giúp cải thiện phục hồi sức khỏe sau các bệnh nhiễm trùng hô hấp, trong đó những người tập luyện lâu năm cho thấy sự phục hồi tim mạch và chức năng tổng thể tốt hơn đáng kể.

2.4. Luyện tinh thần - thư tâm (giảm căng thẳng, mệt mỏi)

Hoạt động tinh thần và cơ khớp có mối quan hệ mật thiết. Khi tinh thần căng thẳng thì cơ bắp căng cứng, ngược lại nếu cơ bắp giãn mềm thì tinh thần thư thái.

Luyện tinh thần - tập thư giãn là chủ động làm giãn mềm cơ bắp giúp cho tinh thần thư thái. Người bệnh nhắm mắt, tự nhủ "Tay tôi mềm nặng" mỗi khi thở ra, đồng thời tuần tự chùng giãn các cơ từ đầu đến chân để đưa cơ thể vào trạng thái thăng bằng.

3. Người sau cúm A nên tập luyện bao lâu và với cường độ nào?

Nguyên tắc cốt lõi của tập luyện dưỡng sinh là phải "tập đều đặn kiên trì, mức độ từ thấp đến cao" và bài tập phải phù hợp với tình trạng sức khỏe, tuổi tác.

- Thời gian tập: Thời gian đầu mới tập thở người bệnh không nên kéo dài. Người vừa khỏi cúm A chỉ nên bắt đầu với 5 - 10 phút mỗi lần tập. Một ngày có thể chia làm 2-3 lần (sáng, chiều, tối). Sau mỗi lần tập nếu thấy khoan khoái là tốt, nếu thấy choáng váng là tập quá sức.

- Cường độ: Cường độ nhẹ nhàng, không gắng sức ép bản thân phải hít quá sâu hay nín thở quá lâu gây căng thẳng lồng ngực. Lắng nghe cơ thể là chìa khóa; khi sức khỏe dần hồi phục, thể lực tốt hơn, có thể từ từ tăng thời gian và độ sâu của các nhịp thở.

Những ai không nên tự ý tập dưỡng sinh sau cúm A?

Mặc dù dưỡng sinh tương đối an toàn và mang lại nhiều lợi ích, nhưng không phải ai cũng nên tự ý thực hiện tại nhà mà không có sự hướng dẫn, giám sát của nhân viên y tế, các trường hợp sau cần đặc biệt lưu ý:

- Người có biến chứng nặng sau cúm: Những bệnh nhân bị biến chứng viêm phổi nặng, viêm cơ tim, hoặc suy hô hấp trong đợt cấp của bệnh cần tuân thủ tuyệt đối phác đồ phục hồi chức năng của bác sĩ chuyên khoa.

- Người vẫn còn triệu chứng cấp tính: Nếu bạn vẫn đang sốt cao, ho ra máu, khó thở dữ dội, hoặc có nhịp tim nhanh bất thường lúc nghỉ ngơi, tuyệt đối không được tự ý tập luyện.

- Người có bệnh lý nền phức tạp: Bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) giai đoạn nặng, hen suyễn chưa kiểm soát, suy tim, hoặc tăng huyết áp chưa ổn định cần tham khảo ý kiến bác sĩ YHCT hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước khi áp dụng các bài tập thở ép bụng hay nín thở.

3 món ăn bài thuốc bồi bổ cơ thể sau mắc cúm A

SKĐS - Sau mắc cúm A, người bệnh thường mệt mỏi, ăn uống kém, ho dai dẳng… có thể lựa chọn một số món ăn bài thuốc giúp nhanh hồi phục.

Xem thêm bài đang được quan tâm:

Cách chăm sóc người cao tuổi tại nhà sau khi mắc cúm A

SKĐS - Hết sốt sau cúm A nhưng vẫn mệt mỏi, đi lại khó khăn, người cao tuổi cần cảnh giác với những dấu hiệu bất thường.