Trong y học cổ truyền, khí và huyết được xem là hai yếu tố cơ bản duy trì hoạt động của các tạng phủ và nuôi dưỡng toàn thân. Khí có vai trò thúc đẩy các hoạt động sinh lý, còn huyết đảm nhiệm chức năng nuôi dưỡng cơ thể. Khi khí huyết suy giảm, nhiều người có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, da xanh nhợt, ăn ngủ kém, giảm khả năng tập trung hoặc thường xuyên cảm thấy thiếu sức sống. Bên cạnh việc nghỉ ngơi hợp lý, vận động phù hợp và điều trị các bệnh lý nền nếu có, chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bổ khí huyết, phục hồi thể trạng.
1. Dược thiện bổ khí huyết
Dưới đây là 3 món ăn, thức uống quen thuộc có tác dụng bồi bổ khí huyết và tăng cường sức khỏe:
1.1 Cháo củ mài và gạo đen – món ăn hỗ trợ bồi bổ cơ thể
Củ mài (hoài sơn) là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được sử dụng để kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và nâng cao thể trạng. Về mặt dinh dưỡng, củ mài cung cấp carbohydrate, chất xơ, vitamin nhóm B cùng nhiều khoáng chất cần thiết. Một số nghiên cứu cho thấy củ mài chứa diosgenin - hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ chức năng miễn dịch.
Trong khi đó, gạo đen là loại ngũ cốc giàu dinh dưỡng, cung cấp protein, vitamin nhóm B, vitamin E cùng nhiều khoáng chất như sắt, magie, kẽm và phốt pho. Theo y học cổ truyền, gạo đen có tác dụng bổ can thận, dưỡng huyết và hỗ trợ phục hồi cơ thể sau suy nhược.
Nguyên liệu: 100g gạo đen, 200g củ mài, nước vừa đủ, một ít đường phèn (nếu cần).
Thực hiện: Gạo đen vo sạch, ngâm trước khoảng 2–3 giờ; củ mài gọt vỏ, cắt hạt lựu; cho tất cả nguyên liệu vào nồi cùng lượng nước phù hợp; đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, nấu khoảng 40 phút đến khi cháo mềm và sánh; có thể thêm ít đường phèn để dễ ăn hơn.
Lưu ý khi lựa chọn nguyên liệu: Nên chọn củ mài chắc tay, vỏ nguyên vẹn, không dập nát. Gạo đen nên có hạt đều, màu đen tím đặc trưng, không bị mốc hoặc có mùi lạ.
Cháo củ mài và gạo đen – món ăn hỗ trợ bổ khí huyết.
1.2 Nước long nhãn, bách hợp, dâu tằm và táo
Đây là thức uống được nhiều người sử dụng nhằm hỗ trợ bồi bổ cơ thể, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng, mệt mỏi hoặc mất ngủ.
Long nhãn chứa nhiều đường tự nhiên, vitamin và khoáng chất. Theo y học cổ truyền, long nhãn có tác dụng dưỡng tâm, kiện tỳ, hỗ trợ an thần. Bách hợp (củ huệ) là nguyên liệu thường xuất hiện trong các bài thuốc dưỡng âm, nhuận phế và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ. Dâu tằm là loại quả giàu anthocyanin, vitamin C và nhiều hợp chất chống oxy hóa. Theo y học cổ truyền, dâu tằm có tác dụng dưỡng huyết, bổ can thận. Táo bổ sung chất xơ hòa tan, vitamin C cùng nhiều hoạt chất thực vật có lợi cho sức khỏe đường ruột.
Nguyên liệu: 20g long nhãn, 15g bách hợp khô, 20g dâu tằm khô, 1 quả táo, 800ml nước.
Thực hiện: Rửa sạch các nguyên liệu; táo gọt vỏ, cắt miếng nhỏ; cho tất cả vào nồi, đun khoảng 20 phút; có thể thêm một lượng nhỏ mật ong sau khi nước nguội bớt.
Thức uống này phù hợp với người thường xuyên căng thẳng, ngủ không sâu giấc hoặc cảm thấy cơ thể suy nhược sau thời gian làm việc kéo dài. Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường cần cân nhắc lượng long nhãn và mật ong sử dụng do hàm lượng đường khá cao.
1.3 Trứng chưng rượu nếp và đường nâu
Đây là món ăn dân gian phổ biến ở nhiều địa phương, thường được dùng để bồi bổ cơ thể sau ốm hoặc trong những ngày thời tiết lạnh.
Đường nâu chứa một lượng nhỏ khoáng chất như sắt, kẽm và mangan. Tuy nhiên, hàm lượng không quá lớn nên không thể thay thế các biện pháp điều trị thiếu máu do thiếu sắt. Rượu nếp lên men cung cấp carbohydrate, vitamin nhóm B và tạo hương vị đặc trưng cho món ăn. Trứng là nguồn protein chất lượng cao, đồng thời cung cấp vitamin A, vitamin D, choline và nhiều dưỡng chất thiết yếu khác.
Nguyên liệu: 1 quả trứng gà, 2 thìa đường nâu, 100ml rượu nếp lên men, 200ml nước.
Thực hiện: Đun sôi nước cùng đường nâu; cho rượu nếp vào, khuấy đều; đập trứng vào nồi và nấu đến khi chín, dùng khi còn ấm.
Lưu ý: Người mắc đái tháo đường, thừa cân hoặc đang kiểm soát lượng đường huyết nên hạn chế sử dụng thường xuyên do món ăn chứa nhiều đường. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý gan cần thận trọng với các món ăn có thành phần lên men chứa cồn.
2. Bồi bổ khí huyết cần kết hợp chế độ sống lành mạnh
Ngoài việc thực hành các món ăn trên, để bồi bổ khí huyết cần:
- Ăn uống cân đối, đa dạng thực phẩm.
- Bổ sung đủ protein, rau xanh và trái cây.
- Ngủ đủ giấc.
- Duy trì vận động thường xuyên.
- Kiểm soát căng thẳng.
- Khám sức khỏe khi xuất hiện các dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, xanh xao hoặc nghi ngờ thiếu máu.
Mời bạn xem thêm video:
Thực hư việc ăn gì bổ nấy #shorts
