Những ngày Tết thường mang đến những bữa tiệc ngập tràn món ăn giàu năng lượng, nhưng việc ăn uống mất cân đối có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là chức năng dưỡng tỳ. Khi tiêu thụ quá nhiều thức ăn như thịt mỡ, bánh chưng, rượu bia, bạn có thể gặp phải các triệu chứng như đầy bụng, chán ăn và mệt mỏi.
Theo y học cổ truyền, tỳ vị là "hậu thiên chi bản", giữ vai trò trung tâm trong việc tiếp nhận, tiêu hóa và vận hóa thức ăn để sinh khí huyết nuôi dưỡng cơ thể.
Vì vậy, sau Tết, cần điều chỉnh chế độ ăn uống theo hướng nhẹ nhàng, dễ tiêu để giảm gánh nặng tiêu hóa, hỗ trợ kiện tỳ, hòa vị và thanh điều cơ thể. Trong đó, ba dạng món ăn – thức uống dễ áp dụng và phù hợp với nhiều đối tượng là súp, cháo và trà.
Đậu ván trắng kiện tỳ, hòa vị, giúp ăn ngon, dưỡng tỳ vị.
1. Súp gà đậu ván – ý dĩ giúp nhẹ bụng, khỏe tỳ vị
Nguyên liệu (cho 2–3 người ăn): Thịt gà ta 300–400 g (nên dùng phần ức hoặc đùi bỏ da); ý dĩ (bo bo) 20–30 g; đậu ván trắng 20 g; gừng tươi 2–3 lát; hành lá, rau mùi (vừa đủ); muối nhạt (hạn chế bột ngọt, không dùng quá mặn).
Cách làm: Ý dĩ và đậu ván trắng rửa sạch, ngâm nước 2–3 giờ (hoặc qua đêm) cho mềm; thịt gà rửa sạch, chần sơ với nước sôi có vài lát gừng để khử mùi, sau đó thái miếng nhỏ hoặc xé sợi; cho ý dĩ và đậu ván trắng vào nồi cùng khoảng 1–1,2 lít nước, đun nhỏ lửa 30–40 phút đến khi hạt mềm, nước hơi sánh; cho thịt gà vào nấu thêm 10–15 phút đến khi chín mềm, nêm muối vừa ăn; trước khi tắt bếp cho vài lát gừng, rắc hành lá, rau mùi.
Cách dùng: Ăn nóng, dùng vào bữa sáng hoặc bữa tối nhẹ.
Tác dụng: Thịt gà bổ khí, kiện tỳ, giúp phục hồi thể lực; ý dĩ kiện tỳ, lợi thấp, giảm đầy trệ sau ăn nhiều đồ béo; đậu ván trắng kiện tỳ, hòa vị, giúp ăn ngon; gừng ôn trung, hỗ trợ tiêu hóa. Món súp phù hợp dùng sau Tết giúp nhẹ bụng, khỏe tỳ vị.
Phục linh kiện tỳ, lợi thấp, an thần, giúp dưỡng tỳ vị.
2. Cháo bí đỏ – phục linh – mạch nha kiện tỳ, tiêu thực
Nguyên liệu (cho 5 người ăn): Gạo tẻ 250 g; bí đỏ 400–500 g; phục linh 20 g (tán bột); mạch nha 30 g; nước khoảng 2–2,5 lít; gia vị muối nhạt.
Cách làm: Gạo vo sạch, nấu cháo nhừ. Bí đỏ gọt vỏ, cắt nhỏ, cho vào nấu cùng đến khi mềm. Mạch nha rang vàng nhẹ, sắc với nước 10–15 phút, lọc lấy nước. Phục linh tán bột mịn, hòa nước ấm, cho vào nồi cháo cùng nước mạch nha, khuấy đều, đun thêm 3–5 phút; nêm nhạt, dùng nóng.
Tác dụng: Bí đỏ bổ trung ích khí, kiện tỳ vị. Phục linh kiện tỳ, lợi thấp, an thần. Mạch nha tiêu thực, hòa vị, giảm đầy trệ. Gạo bổ tỳ vị, giúp cháo dễ hấp thu. Món cháo phù hợp cho người tỳ vị hư yếu kèm ăn uống khó tiêu sau Tết.
Nụ vối hỗ trợ tiêu hóa, giúp nhẹ bụng.
3. Trà sơn tra – nụ vối – táo đỏ tiêu thực, hòa vị
Nguyên liệu (cho 1–2 người): Sơn tra khô 6–8 g; nụ vối khô 5–7 g; táo đỏ 3–5 quả (bổ đôi); nước sôi 600–700 ml.
Cách pha: Rửa nhanh các vị, cho vào ấm, hãm với nước sôi 10–15 phút; có thể hãm lại lần 2; uống ấm, nên dùng sau ăn.
Tác dụng: Sơn tra tiêu thực, hóa tích, giảm đầy trệ. Nụ vối hỗ trợ tiêu hóa, giúp nhẹ bụng. Táo đỏ bổ tỳ vị, ích khí, điều hòa các vị thuốc. Trà phù hợp dùng sau Tết hoặc sau bữa ăn nhiều đạm – dầu mỡ.
Các món ăn bài thuốc dưỡng tỳ vị sau Tết có tác dụng điều hòa tiêu hóa, giảm tích trệ và phục hồi công năng vận hóa của tỳ vị. Tuy nhiên, cần dùng đúng thời điểm, đúng thể trạng, tránh lạm dụng; không nên dùng khi đang tiêu chảy cấp, đau bụng do hàn, tỳ vị hư hàn nặng hoặc sốt. Người thể trạng gầy yếu, phụ nữ có thai cần cân nhắc liều lượng, không dùng kéo dài liên tục. Việc dưỡng tỳ vị nên tiến hành từ từ, tránh tâm lý "giải trệ, giảm cân cấp tốc" gây tổn thương chính khí.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
