3 món ăn bài thuốc giúp bồi bổ cơ thể trong mùa lạnh

SKĐS - Món ăn kết hợp thực phẩm với dược liệu không chỉ làm phong phú thực đơn mà còn giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ bồi bổ cơ thể và chăm sóc sức khỏe trong mùa lạnh.

Theo Y học cổ truyền (YHCT), mùa đông là thời điểm cần chú trọng phép dưỡng tàng, giữ gìn tinh khí và bảo vệ dương khí để duy trì sự cân bằng của cơ thể.

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, để duy trì thân nhiệt và hỗ trợ hoạt động của các cơ quan, việc cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất là rất cần thiết. Một số món ăn kết hợp thực phẩm với dược liệu có thể góp phần chăm sóc sức khỏe trong thời điểm này.

1. Gà hầm hoàng kỳ, táo đỏ giúp bồi bổ cơ thể

Theo YHCT, hoàng kỳ có vị ngọt, tính hơi ấm, quy kinh Tỳ, Phế; có công năng bổ khí thăng dương, ích vệ cố biểu, lợi thủy tiêu thũng. Táo đỏ (đại táo) có vị ngọt, tính ôn, quy kinh Tỳ, Vị, có tác dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết, an thần. Thịt gà cung cấp protein, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Sự kết hợp giữa thịt gà, hoàng kỳ và táo đỏ tạo thành món ăn thơm ngon, dễ ăn, phù hợp để bổ sung vào thực đơn mùa lạnh cho người trưởng thành có thể trạng suy nhược, ăn uống kém.

Nguyên liệu: Thịt gà 300-500 g, hoàng kỳ 10-15 g, táo đỏ 5-6 quả, gừng tươi 2-3 lát, gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Gà làm sạch, chặt miếng vừa ăn; hoàng kỳ rửa sạch, cho vào túi vải; táo đỏ rửa sạch, bỏ hạt; cho tất cả nguyên liệu cùng gừng vào nồi, thêm nước vừa đủ, hầm nhỏ lửa đến khi thịt gà mềm. Nêm gia vị vừa ăn, lấy bỏ túi hoàng kỳ trước khi dùng.

Lưu ý: Món ăn không phải bài thuốc điều trị suy nhược hay tăng sức đề kháng. Người mắc bệnh mạn tính, đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng hoàng kỳ. Người tăng huyết áp, suy tim cần hạn chế muối và gia vị.

3 món ăn bài thuốc giúp bồi bổ cơ thể trong mùa lạnh - Ảnh 1.

Gà hầm hoàng kỳ, táo đỏ giúp bồi bổ cơ thể trong mùa lạnh. Ảnh: AI.

2. Sườn hầm hoài sơn, hạt sen giúp bổ tỳ, dưỡng vị

Hoài sơn (củ mài) có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ, Phế, Thận, có tác dụng bổ tỳ dưỡng vị, ích phế, bổ thận. Hạt sen có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tâm, Tỳ, Thận, có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, ích thận, sáp trường (thu liễm, hỗ trợ cải thiện tình trạng đại tiện phân lỏng theo quan niệm YHCT).

Theo YHCT, sự kết hợp giữa hoài sơn và hạt sen phù hợp với các món ăn hỗ trợ bổ tỳ, dưỡng vị, có thể dùng để đa dạng thực đơn cho người ăn uống kém, tiêu hóa không tốt. Sườn non cung cấp protein và các chất dinh dưỡng, giúp món ăn thêm đậm đà.

Nguyên liệu: Sườn non 300 g, hoài sơn 30 g, hạt sen 30 g, cà rốt 1 củ nhỏ, gừng và gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Sườn rửa sạch, chặt miếng vừa ăn, chần qua nước sôi. Hạt sen rửa sạch, bỏ tâm sen nếu không muốn vị đắng; hoài sơn rửa sạch, thái miếng; cho sườn và hạt sen vào nồi, thêm nước, hầm nhỏ lửa đến khi gần mềm rồi cho hoài sơn, cà rốt và gừng vào nấu tiếp đến khi các nguyên liệu chín mềm. Nêm gia vị vừa ăn. Món ăn có vị ngọt tự nhiên, thơm, dễ ăn, có thể dùng trong bữa chính cùng cơm và rau xanh. Người cao tuổi có thể sử dụng nếu khả năng nhai, nuốt và tiêu hóa phù hợp.

Lưu ý: Người mắc bệnh thận mạn cần được tư vấn về lượng protein, kali và phospho trong khẩu phần. Người có rối loạn tiêu hóa cần điều chỉnh lượng ăn phù hợp.

3. Lê hấp bách hợp, ngân nhĩ giúp dưỡng âm, nhuận phế

Thời tiết lạnh, hanh khô có thể khiến niêm mạc đường hô hấp bị khô, gây cảm giác khô họng, khó chịu. Theo YHCT, lê có vị ngọt, hơi chua, tính mát, có công năng sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt. Bách hợp có vị ngọt, tính hàn, tác dụng dưỡng âm nhuận phế, thanh tâm an thần. Ngân nhĩ (mộc nhĩ trắng) có vị ngọt, tính bình, thường được sử dụng trong các món ăn dưỡng âm, nhuận phế. Sự kết hợp các nguyên liệu này tạo thành món tráng miệng mềm, thơm, dễ ăn, góp phần bổ sung nước và chất xơ, phù hợp để đa dạng thực đơn, nhất là với người cao tuổi không thích các món khô hoặc khó nhai.

Nguyên liệu: Lê tươi 1 quả, bách hợp 10-15 g, ngân nhĩ 5-10 g, một lượng nhỏ đường phèn hoặc không dùng tùy khẩu vị.

Cách chế biến: Ngân nhĩ ngâm nước cho nở mềm, rửa sạch, bỏ gốc cứng và xé nhỏ; bách hợp rửa sạch; lê rửa sạch, bỏ lõi, cắt miếng vừa ăn; cho các nguyên liệu vào bát hoặc thố chịu nhiệt, thêm nước vừa đủ, hấp cách thủy khoảng 30-40 phút đến khi mềm; có thể thêm một lượng nhỏ đường phèn nếu phù hợp khẩu vị. Món lê hấp bách hợp, ngân nhĩ có vị ngọt dịu, thanh mát, dễ ăn. Món ăn có tác dụng dưỡng âm, nhuận phế, sinh tân, thường được lựa chọn khi cơ thể có biểu hiện khô táo.

Lưu ý: Người mắc đái tháo đường nên hạn chế hoặc không thêm đường phèn, đồng thời kiểm soát khẩu phần lê. Người dễ lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng cần cân nhắc lượng dùng do lê và bách hợp có tính mát hoặc hàn theo YHCT. Món ăn không có tác dụng điều trị viêm họng, viêm phế quản hay các bệnh lý đường hô hấp.

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, việc lựa chọn món ăn bài thuốc cần căn cứ vào thể trạng, tình trạng sức khỏe và khả năng tiêu hóa của từng người. Không phải cứ trời lạnh là cần ăn nhiều món bổ hoặc sử dụng các vị thuốc có tính ấm. Người cao tuổi, người thể trạng suy nhược nên duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ năng lượng, protein, rau xanh và trái cây; ưu tiên thức ăn nóng, mềm, dễ tiêu; uống đủ nước theo nhu cầu và chỉ định của bác sĩ đối với người mắc bệnh tim, thận.

Khi sử dụng dược liệu trong món ăn, cần lựa chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng, không tự ý tăng liều hoặc phối hợp nhiều vị thuốc. Người mắc bệnh mạn tính, đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Món ăn bài thuốc chỉ có vai trò hỗ trợ dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe, không thay thế thuốc điều trị. Kết hợp ăn uống hợp lý, giữ ấm, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp là nền tảng giúp duy trì sức khỏe trong mùa lạnh.

Xem thêm bài đang được quan tâm:

3 món ăn bài thuốc giúp bồi bổ cơ thể trong mùa lạnh - Ảnh 2.Lưu ý khi dùng yến sào để bồi bổ cơ thể

SKĐS - Yến sào có rất nhiều công dụng và rất tốt cho sức khỏe nhưng khi dùng làm thức ăn hay thuốc bổ cũng cần lưu ý về thể trạng người bệnh, liều lượng và thời gian sử dụng...

Ý kiến của bạn