Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra. Sau khi hết sốt, giảm ho và các triệu chứng cấp tính, nhiều người vẫn cảm thấy mệt mỏi, ăn uống kém, ho dai dẳng, khô họng, ngủ không ngon hoặc nhanh hụt sức khi vận động.
Đây là giai đoạn cơ thể cần được chăm sóc đúng cách để phục hồi thể trạng. Theo y học cổ truyền, có thể lựa chọn một số món ăn bài thuốc theo hướng ích khí, kiện tỳ, dưỡng âm, nhuận phế, kết hợp với chế độ dinh dưỡng đầy đủ để hỗ trợ quá trình hồi phục.
1. Vì sao cần chú trọng dinh dưỡng sau khi mắc cúm A?
Trong thời gian mắc cúm A, cơ thể phải huy động nhiều năng lượng để chống lại tình trạng nhiễm virus. Sốt, đổ mồ hôi, ho, đau họng, chán ăn hoặc rối loạn tiêu hóa có thể khiến người bệnh ăn uống không đủ, mất nước và suy giảm lượng dự trữ năng lượng. Khi bệnh đã qua giai đoạn cấp tính, tình trạng mệt mỏi, giảm sức bền và ăn uống kém vẫn có thể kéo dài thêm một thời gian.
Dinh dưỡng hợp lý giúp bổ sung năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất cần thiết cho quá trình phục hồi. Đặc biệt, protein từ thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu góp phần duy trì, tái tạo khối cơ; rau xanh và trái cây cung cấp vitamin, chất khoáng và chất chống oxy hóa. Bên cạnh đó, bổ sung đủ nước giúp bù lượng dịch đã mất qua sốt, mồ hôi và hỗ trợ duy trì hoạt động bình thường của cơ thể.
Theo quan niệm y học cổ truyền, sau một đợt bệnh ngoại cảm, đặc biệt khi có sốt, ho và ra mồ hôi, chính khí cơ thể bị hao tổn, ảnh hưởng đến công năng của tạng Phế và Tỳ. Người bệnh thường gặp các biểu hiện như khí hư, mệt mỏi, ăn kém, ho khan, miệng họng khô. Vì vậy, nguyên tắc dưỡng sinh trong giai đoạn này thường chú trọng: Ích khí, kiện tỳ, dưỡng âm và nhuận phế, tùy theo biểu hiện cụ thể của từng người.
Cháo hoài sơn hạt sen giúp người sau cúm A nhanh hồi phục. Ảnh: AI.
2. Các món ăn bài thuốc giúp phục hồi sau cúm A
Có thể lựa chọn những món ăn kết hợp giữa thực phẩm và một số vị thuốc có nguồn gốc tự nhiên, dễ tìm, dễ chế biến. Dưới đây là một số gợi ý món ăn phù hợp trong giai đoạn hồi phục:
2.1. Cháo hoài sơn, hạt sen - kiện tỳ
+ Nguyên liệu: Hoài sơn tươi 50 g (hoặc hoài sơn khô 15 g), hạt sen 15 g, gạo tẻ 50 g, thịt nạc băm 50 g và một lượng nhỏ gia vị.
+ Cách chế biến: Hạt sen bỏ tâm, ngâm mềm; hoài sơn gọt vỏ, rửa sạch, thái miếng; nấu hạt sen và gạo thành cháo nhừ, sau đó cho hoài sơn và thịt nạc vào nấu chín; nêm gia vị vừa ăn, dùng khi còn ấm; có thể ăn một bát mỗi ngày trong những ngày ăn uống kém.
+ Công dụng: Hoài sơn (củ mài) có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ, Phế, Thận, thường được sử dụng trong y học cổ truyền với công dụng bổ tỳ, dưỡng vị, ích phế. Hạt sen có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, ích thận. Hai nguyên liệu này kết hợp với gạo tẻ tạo thành món cháo mềm, dễ tiêu hóa, thích hợp với người mới khỏi bệnh, ăn uống chưa ngon miệng, cơ thể còn mệt mỏi.
2.2. Gà hầm hoài sơn, táo đỏ
+ Nguyên liệu: Thịt gà 150–200 g, hoài sơn khô 15 g, táo đỏ 3–4 quả, gừng tươi 2 lát và gia vị vừa đủ.
+ Cách chế biến: Thịt gà làm sạch, chặt miếng vừa ăn, chần qua nước sôi. Hoài sơn và táo đỏ rửa sạch, cho tất cả nguyên liệu vào nồi, thêm khoảng 500 - 600 ml nước, hầm nhỏ lửa đến khi thịt gà chín mềm. Nêm gia vị vừa ăn, ăn cả thịt và nước hầm; có thể dùng 2–3 lần mỗi tuần.
+ Công dụng: Thịt gà là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, vitamin nhóm B và một số khoáng chất cần thiết. Theo y học cổ truyền, thịt gà có vị ngọt, tính ôn, có tác dụng ôn trung, ích khí, bổ tinh; kết hợp với hoài sơn và táo đỏ tạo thành món ăn có giá trị dinh dưỡng, phù hợp với người đã hết sốt nhưng vẫn mệt mỏi, ăn uống kém, thể trạng suy nhược.
2.3. Chè lê, bách hợp, ngân nhĩ
+ Nguyên liệu: Một quả lê vừa, bách hợp khô 10 g, ngân nhĩ khô 5 g và một lượng nhỏ đường phèn.
+ Cách chế biến: Ngân nhĩ ngâm nở, bỏ phần gốc cứng, xé nhỏ; bách hợp rửa sạch, ngâm mềm; lê rửa sạch, bỏ lõi, thái miếng; cho ngân nhĩ và bách hợp vào nồi với khoảng 500 ml nước, nấu đến khi mềm, sau đó thêm lê và một lượng nhỏ đường phèn, tiếp tục đun đến khi các nguyên liệu chín mềm; dùng khi còn ấm.
+ Công dụng: Sau cúm A, một số người vẫn còn ho khan, khô họng, cảm giác ngứa rát họng, nhất là khi thời tiết hanh khô. Trong y học cổ truyền, lê có vị ngọt, hơi chua, tính mát, có tác dụng sinh tân, nhuận táo; bách hợp có vị ngọt, tính hàn, có công dụng dưỡng âm, nhuận phế; ngân nhĩ (mộc nhĩ trắng) có vị ngọt, tính bình, thường được dùng trong các món ăn dưỡng âm, sinh tân.
3. Người mới khỏi cúm A cần lưu ý gì?
Khi sử dụng các món ăn bài thuốc, người bệnh cần lưu ý một số nguyên tắc sau:
- Ăn uống vừa sức, tăng dần lượng thức ăn: Nên chia thành 4 - 5 bữa nhỏ nếu còn chán ăn, ưu tiên thức ăn mềm, ấm, dễ tiêu hóa. Khi thể trạng cải thiện, có thể trở lại chế độ ăn bình thường, bảo đảm đủ các nhóm chất.
- Không tự ý sử dụng dược liệu liều cao: Những vị thuốc như nhân sâm, hoàng kỳ, đông trùng hạ thảo hoặc các bài thuốc bổ phức tạp không cần thiết đối với mọi trường hợp mới khỏi cúm. Việc sử dụng cần được tư vấn bởi người có chuyên môn, đặc biệt ở người mắc bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc điều trị.
- Chú ý tình trạng sức khỏe đặc biệt: Người mắc đái tháo đường nên hạn chế đường phèn, táo đỏ và điều chỉnh khẩu phần tinh bột. Người mắc bệnh thận, suy tim cần tuân thủ hướng dẫn về lượng nước, muối và protein.
- Kết hợp nghỉ ngơi và vận động phù hợp: Ngủ đủ giấc, tránh làm việc quá sức, không vội tập luyện cường độ cao khi cơ thể còn yếu. Có thể đi bộ nhẹ nhàng và tăng dần mức độ hoạt động khi sức khỏe cho phép.
4. Những dấu hiệu sau mắc cúm A không nên chủ quan
Phần lớn người mắc cúm A có thể hồi phục trong khoảng 1-2 tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm phổi, bội nhiễm vi khuẩn, viêm cơ tim hoặc làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính sẵn có.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu có các biểu hiện: sốt tái phát sau khi đã hết sốt; ho ngày càng tăng, khạc đờm nhiều hoặc đờm đổi màu kèm tình trạng toàn thân xấu đi; khó thở, thở nhanh, đau tức ngực; mệt mỏi kéo dài, suy kiệt, ăn uống kém rõ rệt; chóng mặt nhiều, lú lẫn hoặc tiểu ít bất thường. Đặc biệt, khó thở, đau ngực kéo dài, rối loạn ý thức hoặc tím tái là những dấu hiệu cần được cấp cứu.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Phục hồi sau cúm A không chỉ đơn thuần là hết sốt hay giảm ho mà còn là quá trình lấy lại thể lực và khả năng sinh hoạt bình thường. Một chế độ ăn đầy đủ, lựa chọn món ăn bài thuốc phù hợp, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi các dấu hiệu bất thường sẽ góp phần giúp cơ thể hồi phục an toàn, bền vững.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
