1. Các thực phẩm phổ biến nhất gây dị ứng ở trẻ
Dị ứng thực phẩm bản chất là hiện tượng "hiểu lầm" của hệ miễn dịch, xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể nhận diện nhầm một số loại đạm (protein) trong thức ăn là "mối đe dọa" nguy hiểm.
Dị ứng thực phẩm có thể ảnh hưởng đến da, đường tiêu hóa, hệ hô hấp hoặc tim mạch, đặc biệt nguy hiểm là sốc phản vệ có thể đe dọa tính mạng. Vì vậy việc chủ động dự phòng, tìm hiểu kiến thức về các loại thực phẩm dễ gây dị ứng là rất quan trọng, nhất là đối với trẻ em.
Trứng và sữa bò là thực phẩm phổ biến gây dị ứng ở trẻ nhỏ.
Theo BSCKII. BSNT. Nguyễn Lê Hà, (Khoa Dị ứng, Miễn dịch và Da liễu, Bệnh viện E), đối với trẻ sơ sinh và dưới 3 tuổi thì sữa bò và trứng gà là hai nguyên nhân phổ biến nhất. Với trẻ mầm non và tiểu học thì hải sản có vỏ (tôm, cua, ghẹ, ốc...) và cá là nhóm gây dị ứng rầm rộ hàng đầu.
Với các dị nguyên như: Lúa mì (bột mì) và các loại hạt (lạc, hạt điều, óc chó) dù tỷ lệ trước đây thấp nhưng hiện đang gia tăng nhanh chóng ở các thành phố lớn tại châu Á do sự thay đổi sang chế độ ăn kiểu phương Tây.
2. Tại sao hải sản, trứng gà, sữa bò dễ gây dị ứng ở trẻ?
Theo các chuyên gia y tế, các chất gây dị ứng chính có trong thức ăn thường là các protein có nguồn gốc từ động vật và thực vật, các protein này thường bền vững với nhiệt độ. Mặc dù đã được nấu chín ở nhiệt độ cao nhưng chúng vẫn giữ nguyên cấu trúc và hoạt tính gây dị ứng cho con người.
Sữa bò là thực phẩm gây dị ứng sớm nhất ở trẻ nhỏ do hai nhóm đạm chính là đạm casein và đạm whey trong sữa. Dị ứng sữa bò khác hoàn toàn với bất dung nạp lactose. Trẻ bất dung nạp lactose chỉ thiếu enzyme tiêu hóa đường sữa chứ hệ miễn dịch không bị kích hoạt dị ứng.
Trong hải sản (đặc biệt là nhóm có vỏ như tôm, cua, ghẹ, ốc), protein có cấu trúc liên kết cực kỳ bền vững. Nó không bị biến tính hay phân hủy bởi nhiệt độ cao khi nấu chín. Do đó khi vào cơ thể, protein này giữ nguyên cấu trúc nguyên vẹn khiến hệ miễn dịch lập tức phát hiện và khởi động phản ứng bảo vệ rầm rộ dẫn đến các triệu chứng cấp tính rất nhanh và nặng.
Đối với dị ứng trứng, protein trong trứng là nguyên nhân gây ra dị ứng. Ở trẻ nhỏ, hàng rào niêm mạc ruột còn rất mỏng. Các phân tử đạm trong trứng chưa phân giải hết khiến hệ miễn dịch còn non nớt của trẻ nhận diện là vật thể lạ và tạo kháng thể chống lại.
3. Một số biện pháp chủ động phòng ngừa dị ứng thực phẩm cho trẻ
Tập cho trẻ ăn dặm đúng cách: Khi cho trẻ ăn dặm các thực phẩm mới (đặc biệt là trứng, cá, bột mì...), nên cho ăn riêng từng món với lượng nhỏ, theo dõi 3 - 5 ngày để phát hiện sớm biểu hiện bất thường.
Đọc kỹ nhãn thực phẩm: Luôn kiểm tra bảng thành phần trên bao bì đóng gói để tránh các dị nguyên ẩn như đạm sữa, lòng trắng trứng, bột mì hay hạt.
Ngăn ngừa nhiễm chéo: Dùng riêng dụng cụ chế biến (dao, thớt, nồi) cho thực phẩm của trẻ dị ứng. Vệ sinh sạch sẽ bàn ăn và tay trước khi ăn.
Phối hợp chặt chẽ với nhà trường: Cung cấp tiền sử dị ứng của con cho giáo viên và nhân viên y tế học đường. Dạy trẻ ghi nhớ tránh các món ăn đã từng gây dị ứng và dặn con tuyệt đối không ăn chung đồ ăn với bạn.
Lưu ý: Khi trẻ đã có tiền sử dị ứng với một loại thức ăn cụ thể thì nguy cơ bị dị ứng ở những lần tiếp theo sẽ cao hơn và mức độ có thể nghiêm trọng hơn. Nếu phản ứng dị ứng thực phẩm xảy ra nhanh và có chiều hướng nặng lên cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
