1. Nỗi lo từ những cảnh báo thu hồi quốc tế và trong nước
Tình hình an toàn vệ sinh thực phẩm đối với các sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ đang diễn biến phức tạp. Mới đây, tại thị trường Vương quốc Anh và châu Âu, cơ quan chức năng đã phải phát lệnh thu hồi khẩn cấp đối với một số lô sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thuộc thương hiệu nổi tiếng Aptamil.
Nguyên nhân của đợt thu hồi quy mô này xuất phát từ những lo ngại nghiêm trọng về khả năng sản phẩm bị nhiễm độc tố, tiềm ẩn nguy cơ gây hại trực tiếp đến sức khỏe của trẻ. Đáng chú ý, nguyên liệu nhiễm bẩn này cũng từng khiến một số lô sữa công thức thuộc dòng SMA của Nestlé phải thu hồi hồi đầu tháng 1.
Không chỉ dừng lại ở thị trường quốc tế, tại Việt Nam, sự lo lắng của các bậc phụ huynh càng gia tăng khi một số sản phẩm nghi chứa chất độc cũng đang được lưu hành. Cụ thể, vào ngày 27/1, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã ban hành văn bản cảnh báo khẩn liên quan đến 5 sản phẩm sữa hiện đang được phân phối trên thị trường.
Các sản phẩm này nằm trong diện nghi vấn nhiễm độc tố cereulide (một độc tố nguy hiểm do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra). Văn bản cảnh báo này đã tạo nên những lo ngại trong cộng đồng. Nhiều bậc cha mẹ đang đặt ra dấu hỏi lớn về chất lượng thực sự của các loại sữa đang lưu hành.
2. Nguy cơ sức khỏe từ sữa giả và sữa kém chất lượng
Trẻ em là đối tượng nhạy cảm nhất với thực phẩm không an toàn do hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch và các cơ quan thải độc như gan, thận chưa phát triển hoàn thiện. Việc trẻ em dung nạp sữa giả, sữa kém chất lượng hoặc chứa thành phần lạ sẽ để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe:
Thiếu hụt dinh dưỡng và suy dinh dưỡng thể ẩn: Sữa giả thường bị loại bỏ các thành phần giá trị (đạm, chất béo tốt) và thay thế bằng đường hoặc tinh bột. Trẻ sử dụng loại sữa này có thể tăng cân nhanh (do tích mỡ hoặc giữ nước) nhưng thực chất cơ thể lại thiếu hụt trầm trọng các vi chất thiết yếu, dẫn đến còi xương, chậm phát triển chiều cao và trí tuệ.
Tổn thương hệ tiêu hóa: Quy trình sản xuất không vô trùng khiến sữa dễ nhiễm khuẩn (như E.coli, Salmonella) hoặc nấm mốc, gây ra các bệnh lý cấp tính như tiêu chảy kéo dài, nôn trớ và viêm ruột.
Nguy cơ ngộ độc tích lũy: Các hóa chất công nghiệp (như melamine), kim loại nặng (chì, thủy ngân) hoặc phụ gia cấm thường được thêm vào để đánh lừa vị giác và chỉ số kiểm định. Những độc tố này không gây ngộ độc ngay lập tức mà tích tụ dần trong gan, thận, thần kinh, gây suy tạng và ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của trẻ, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính khi trưởng thành.
Sữa giả, sữa kém chất lượng, sữa chứa độc tố tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe của trẻ em và trẻ nhỏ.
Đặc biệt cảnh giác với sữa nhiễm độc tố cereulide
Liên quan đến các cảnh báo gần đây của Bộ Y tế về sữa nhiễm khuẩn Bacillus cereus, cha mẹ cần hết sức lưu ý đến nguy cơ ngộ độc do độc tố cereulide. Cereulide là một loại độc tố được sản sinh bởi một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus. Sự nguy hiểm của cereulide nằm ở chỗ đây là một độc tố bền với nhiệt. Điều này có nghĩa là ngay cả khi sữa được đun kỹ hay hâm nóng lại, độc tố này vẫn không bị phân hủy và giữ nguyên độc tính.
Ở trẻ nhỏ, phản ứng ngộ độc cereulide thường diễn ra rất nhanh (thể gây nôn), chỉ từ 30 phút đến 6 giờ sau khi uống. Ban đầu, trẻ sẽ nôn mửa dữ dội và buồn nôn kèm đau quặn bụng. Tuy nhiên, nếu lượng độc tố lớn xâm nhập vào cơ thể non nớt của trẻ, nó có thể gây ra các biến chứng tối cấp nguy hiểm đến tính mạng như suy gan cấp tính, phù não và tổn thương đa tạng chỉ trong thời gian ngắn.
3. 4 nguyên tắc để chọn sữa an toàn cho con
Trước thực trạng trên, để bảo vệ con em mình, phụ huynh cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc chọn sữa sau:
Ưu tiên nguồn gốc minh bạch: Chỉ chọn sản phẩm từ nhà sản xuất lớn, uy tín, có giấy phép lưu hành. Với sữa nhập khẩu, bắt buộc phải có tem phụ tiếng Việt ghi rõ đơn vị chịu trách nhiệm. Hạn chế tối đa mua hàng "xách tay" trôi nổi không có giấy tờ chứng minh.
Soi kỹ bao bì, nhãn mác: Hộp sữa phải nguyên vẹn, không móp méo, cạy mở hay tẩy xóa date. Hình ảnh và chữ in sắc nét. Nên ưu tiên các hãng có mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhanh chóng.
Mua đúng nơi uy tín: Chỉ mua tại hệ thống siêu thị lớn, cửa hàng mẹ và bé có thương hiệu hoặc đại lý phân phối chính thức. Tránh mua tại các sạp chợ tạm bợ hoặc trang mạng xã hội không rõ danh tính, hàng xách tay không rõ nguồn gốc để tránh sữa bị biến chất do bảo quản sai cách.
Quan sát phản ứng của trẻ: Khi đổi sữa, hãy theo dõi con sát sao. Nếu trẻ nôn trớ, tiêu chảy, nổi mẩn hoặc từ chối uống, cần ngưng ngay. Kiểm tra kỹ màu sắc (nên vàng nhạt tự nhiên), mùi vị (thơm nhẹ) và độ hòa tan của sữa trước khi cho bé dùng.
Theo PGS.TS. BS Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, sữa là thực phẩm cần thiết cho trẻ nhỏ, là nguồn cung cấp protein, canxi, các vitamin khoáng chất cần thiết. Cha mẹ nên lựa chọn các loại sữa được sản xuất bởi công ty có uy tín, phù hợp độ tuổi của con em mình.
Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, sữa mẹ vẫn luôn là lựa chọn tốt nhất, trong trường hợp cần cho trẻ sử dụng sữa công thức, hãy quan sát xem trẻ có dấu hiệu bất thường nào sau khi uống sữa không (dị ứng, tiêu chảy, táo bón...). Nếu có, hãy lập tức ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ ngay.
