3 cách dùng tỏi và nghệ tốt cho sức khỏe

Tỏi và nghệ là hai gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt và được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền. Những năm gần đây, các hoạt chất trong hai nguyên liệu này đã và đang được nghiên cứu về khả năng điều hòa phản ứng viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ sức khỏe...

1. Tác dụng của tỏi và nghệ với sức khỏe

1.1. Nghệ – Tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa

Theo y học cổ truyền, nghệ vàng (khương hoàng) có vị cay, đắng, tính ấm, thường được sử dụng với công năng hành khí, hoạt huyết và giảm đau.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, nghệ chứa curcuminoid, trong đó curcumin là hoạt chất được nghiên cứu nhiều nhất. Curcumin có khả năng ảnh hưởng đến một số con đường tín hiệu liên quan đến phản ứng viêm và stress oxy hóa.

Một số lợi ích tiềm năng của nghệ bao gồm:

Hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm: Các nghiên cứu bước đầu cho thấy curcumin có thể cải thiện một số triệu chứng ở người bị thoái hóa khớp.

Hỗ trợ sức khỏe tim mạch: Một số nghiên cứu ghi nhận ảnh hưởng của chế phẩm curcumin đối với huyết áp, cholesterol và các chỉ số chuyển hóa.

Hỗ trợ sức khỏe não bộ: Curcumin được nghiên cứu về tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh trước stress oxy hóa.

Hỗ trợ tiêu hóa: Một số thử nghiệm cho thấy curcumin có tiềm năng cải thiện triệu chứng khó tiêu chức năng.

1.2. Tỏi – Nguồn hợp chất lưu huỳnh có hoạt tính sinh học

Theo y học cổ truyền, tỏi (đại toán) có vị cay, tính ấm, được sử dụng với công năng ôn trung, hành khí, tiêu tích và giải độc theo lý luận cổ truyền.

Tỏi chứa nhiều hợp chất hữu cơ lưu huỳnh. Khi tỏi tươi được đập dập hoặc băm nhỏ, enzyme alliinase chuyển hóa alliin thành allicin, một hợp chất có hoạt tính sinh học nhưng kém bền.

Các nghiên cứu ghi nhận một số lợi ích tiềm năng của tỏi:

Chống oxy hóa và điều hòa viêm: Các hợp chất lưu huỳnh trong tỏi có thể tác động đến những quá trình liên quan đến stress oxy hóa và phản ứng viêm.

Hỗ trợ miễn dịch: Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, kháng virus và ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào miễn dịch.

Hỗ trợ tim mạch: Chế phẩm bổ sung tỏi có thể giúp giảm nhẹ huyết áp ở một số người bị tăng huyết áp.

Hỗ trợ chuyển hóa: Một số nghiên cứu ghi nhận khả năng cải thiện đường huyết hoặc các chỉ số chuyển hóa, nhưng hiệu quả phụ thuộc dạng chế phẩm và liều sử dụng.

Tỏi cũng được nghiên cứu về tác dụng đối với gan nhiễm mỡ và sức khỏe não bộ. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định ăn tỏi giúp phòng ngừa hoặc điều trị những bệnh lý này.

2. Cách kết hợp tỏi và nghệ trong chế độ ăn

2.1. Pha trà tỏi và nghệ

Có thể sử dụng tỏi và nghệ để chế biến thành thức uống ấm theo khẩu vị.

Trà nghệ: Dùng khoảng một thìa cà phê bột nghệ, khuấy với nước nóng và để vài phút; có thể thêm một ít mật ong để điều chỉnh hương vị. 

Trà tỏi: Đập dập 1–2 tép tỏi, ngâm trong nước nóng vài phút; có thể thêm chanh hoặc mật ong nếu phù hợp. 

Trà tỏi nghệ: Kết hợp lượng nhỏ tỏi và nghệ trong nước nóng, lọc lấy nước uống.

Đây là những cách chế biến thực phẩm, không phải công thức đã được chứng minh có tác dụng phòng cảm cúm. Người dễ bị ợ nóng hoặc kích ứng dạ dày nên thận trọng với thức uống đậm đặc.

2.2. Kết hợp trong các món ăn

Đây là cách sử dụng đơn giản, phù hợp với thói quen ăn uống của người Việt. Nghệ có thể dùng trong món cá kho, thịt kho, canh, súp hoặc các món hầm. Tỏi thích hợp với món xào, nước sốt, món nướng và nhiều món ăn truyền thống; có thể phối hợp tỏi và nghệ trong cùng món ăn để tăng hương vị và bổ sung các hợp chất thực vật.

Đập dập hoặc băm nhỏ tỏi giúp hình thành allicin, tuy nhiên, hàm lượng hợp chất này có thể thay đổi trong quá trình chế biến và gia nhiệt. 

2.3. Sử dụng dưới dạng thực phẩm bổ sung

Tỏi và curcumin hiện có dưới dạng viên nang, viên nén, bột hoặc cao chiết. Người đang điều trị bệnh không nên tự ý sử dụng các chế phẩm tỏi hoặc curcumin liều cao khi chưa được bác sĩ tư vấn.

3. Những lưu ý khi sử dụng tỏi và nghệ

Tỏi và nghệ nhìn chung được dung nạp tốt với lượng thông thường trong thực phẩm. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều hoặc dùng chế phẩm đậm đặc có thể gây tác dụng không mong muốn.

Đối với tỏi: Ăn nhiều có thể gây đầy hơi, đau bụng, ợ nóng, hơi thở có mùi. Chế phẩm bổ sung tỏi có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.

Đối với nghệ: Liều cao có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, khó chịu dạ dày. Một số chế phẩm curcumin tăng hấp thu đã được ghi nhận liên quan đến tổn thương gan.

Người mắc bệnh gan, đang dùng thuốc điều trị hoặc phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng các chế phẩm bổ sung đậm đặc.

Đặc biệt, trong mùa cảm cúm, không nên chỉ dựa vào thực phẩm hoặc thảo dược để phòng bệnh. Tiêm vaccine cúm theo khuyến nghị, vệ sinh tay, ăn uống đầy đủ và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là những biện pháp quan trọng.

Củ tỏi chữa được những bệnh gì?

SKĐS - Không chỉ là gia vị quen thuộc, củ tỏi còn là vị thuốc được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền các nước trong đó có Việt Nam. Nhiều công dụng đã được nghiên cứu hiện đại làm sáng tỏ…