1. Đặc điểm của cây xương khỉ
Cây xương khỉ là một loại cây bụi nhỏ, thường mọc hoang ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng nhiệt đới. Cây có chiều cao từ 1 đến 3 m, lá hình mũi mác và hoa màu hồng hoặc đỏ. Cây thường được thu hái vào mùa hè, khi đang phát triển mạnh.
Cây xương khỉ hay còn gọi là cây bìm bịp, cây mảnh cộng hay cây mộng cộng. Ngoài ra, ở Trung Quốc còn được gọi là cây liền xương cốt. Cây có tên khoa học là Clinacanthus nutans, thuộc họ Ô rô. Đây là cây thuốc Nam được sử dụng trong y học cổ truyền.
Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy loại cây này chứa nhiều hoạt chất sinh học có giá trị, góp phần lý giải các kinh nghiệm sử dụng trong dân gian. Tuy nhiên, việc sử dụng cây xương khỉ vẫn còn mang tính truyền miệng, chưa được nhiều người hiểu rõ về đặc điểm, thành phần, công dụng cũng như cách dùng an toàn và hợp lý.

Cây xương khỉ chứa hoạt chất có lợi cho sức khỏe.
Theo y học cổ truyền, cây xương khỉ có vị ngọt nhạt, tính mát, quy vào kinh can và phế. Công năng giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ tăng cường sức khỏe. Đây là vị thuốc thường được sử dụng hỗ trợ đối với người mắc các bệnh lý xương khớp, giúp giảm đau tức và hỗ trợ bồi bổ gân cốt.
Theo y học hiện đại, trong cây bìm bịp có chứa nhiều hoạt chất sinh học như flavonoid, tannin và một số hợp chất khác. Một số nghiên cứu bước đầu cho thấy cây có tiềm năng hỗ trợ chống viêm và giảm đau.
2. Công dụng của cây xương khỉ
- Cung cấp một số hoạt chất có lợi cho sức khỏe như vitexin, isovitexin, orientin và isoorientin. Đây là những hoạt chất có khả năng ức chế sự sản sinh các chất trung gian gây viêm như TNF-α, IL-1β và IL-6; các hợp chất có hoạt tính kháng khuẩn tự nhiên, các hợp chất flavonoid, glycoside và chlorophyll có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương DNA.
- Hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
- Hỗ trợ chức năng gan, lợi mật.
- Hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, hỗ trợ phục hồi sau chấn thương.
- Một số nghiên cứu bước đầu ghi nhận tiềm năng hỗ trợ ở người mắc ung thư phổi, ung thư gan; tuy nhiên không thay thế các phương pháp điều trị chuyên khoa.

Đắp lá xương khỉ, lá ngải cứu và muối rang hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp.
3. Bài thuốc từ cây xương khỉ
3.1. Bài thuốc đắp từ cây xương khỉ: Cây xương khỉ có thể được dùng làm bài thuốc đắp ngoài hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp.
Thành phần: 50 g lá xương khỉ, 50 g lá ngải cứu, 50 g muối hạt.
Cách làm: Cho tất cả nguyên liệu vào chảo, rang từ 10 - 15 phút; cho hỗn hợp đã rang nóng vào khăn vải rồi chườm lên vùng đau nhức. Mỗi ngày có thể chườm từ 2 - 3 lần.
Lưu ý: Chỉ sử dụng ở nhiệt độ cơ thể có thể chịu được để tránh bỏng da.
2. Rượu thuốc xoa bóp cây xương khỉ: Rượu thuốc cây xương khỉ là bài thuốc dân gian thường được sử dụng để xoa bóp hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp.
Thành phần: 100 g cây xương khỉ (thân, lá, rễ), 300 ml rượu trắng 40 - 60 độ.
Cách làm: Cây xương khỉ rửa sạch, để ráo rồi sao khô trên chảo nóng khoảng 30 - 40 phút; vệ sinh sạch bình thủy tinh, cho phần cây đã sao khô vào bình, đổ rượu trắng và đậy kín nắp. Ngâm từ 14 - 28 ngày rồi dùng để xoa bóp vùng đau nhức.
3. Trà cây xương khỉ: Trà xương khỉ có tiềm năng chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm và bồi bổ sức khỏe.
Cách làm: Lấy khoảng 50g cây xương khỉ cùng 250 ml nước đun sôi; tráng lần đầu rồi đổ bỏ phần nước này; tiếp tục thêm khoảng 400 - 500 ml nước sôi trên 90°C; hãm từ 5 - 8 phút rồi dùng; có thể sử dụng trà xương khỉ như một loại đồ uống thảo dược trong ngày.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
