1. Tác dụng của rau mùi tàu
Theo Y học cổ truyền, rau mùi tàu có vị cay, hơi đắng, tính ấm, quy vào kinh Tỳ và Vị. Vị thuốc này có công năng hành khí, tiêu thực, ôn trung, kiện vị, vì vậy được sử dụng trong những trường hợp thuộc phạm vi Tỳ Vị không điều hòa.
GS. TS. BSCKII Nguyễn Hồng Siêm, Phó chủ tịch Hội Nam Y cho biết, Tỳ và Vị giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận, tiêu hóa và vận hóa thức ăn. Khi Tỳ Vị mất điều hòa, chức năng vận hóa thủy cốc bị ảnh hưởng, có thể xuất hiện các biểu hiện như ăn uống kém, đầy trướng, ợ hơi, khó chịu vùng bụng. Những triệu chứng này, nếu xuất hiện hoặc tăng lên về đêm, có thể khiến cơ thể khó chịu, ảnh hưởng đến sự yên tĩnh và chất lượng giấc ngủ.
Từ góc nhìn này, việc sử dụng mùi tàu trong một số bài thuốc hoặc cách dùng dân gian chủ yếu hướng đến điều hòa Tỳ Vị, hành khí, giúp giảm cảm giác đầy trướng, khó chịu sau ăn theo quan niệm Y học cổ truyền. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa kinh nghiệm sử dụng dược liệu của Y học cổ truyền với bằng chứng nghiên cứu của y học hiện đại; không nên đồng nhất mùi tàu với một phương pháp điều trị bệnh dạ dày hoặc mất ngủ.
Ngoài ra, ở góc độ hiện đại, rau mùi tàu chứa tinh dầu tự nhiên với các đặc tính kháng khuẩn và chống viêm. Những đặc tính này được xem là cơ sở để nghiên cứu tiềm năng của mùi tàu đối với sức khỏe đường tiêu hóa.
Như vậy, nếu một người vừa có biểu hiện ăn uống khó tiêu, đầy trướng vừa ngủ không yên, Y học cổ truyền có thể xem xét mối liên hệ giữa tình trạng của Tỳ Vị và giấc ngủ trong quá trình biện chứng luận trị. Việc lựa chọn vị thuốc, liều dùng và cách phối hợp cần căn cứ vào thể bệnh cụ thể, thay vì chỉ dựa vào một triệu chứng đơn lẻ.
Rau mùi tàu (ngò gai) không chỉ làm gia vị tăng hương vị cho món ăn, mà còn được dùng với mục đích hỗ trợ điều hòa chức năng tiêu hóa, nhất là khi có biểu hiện ăn uống kém, đầy bụng, khó tiêu.
2. Hai cách sử dụng rau mùi tàu đơn giản tại nhà
Dưới đây là hai bài thuốc được giới thiệu bởi GS.TS.BSCKII Nguyễn Hồng Siêm, có thể áp dụng tại nhà hỗ trợ tiêu hóa và giấc ngủ:
2.1. Nước rau mùi tàu ấm hỗ trợ tiêu hóa
Chuẩn bị: 15 - 20g rau mùi tàu tươi, 400ml nước sạch.
Cách làm: Rửa sạch rau, cắt khúc rồi đun cùng nước khoảng 5 phút.
Cách dùng: Để nước còn ấm, uống sau bữa ăn khoảng 30 phút. Cách dùng này phù hợp với người thường xuyên đầy bụng, ăn chậm tiêu hoặc cảm giác nặng bụng sau bữa ăn.
2.2. Trà mùi tàu mật ong giúp thư giãn trước khi ngủ
Chuẩn bị: 15g mùi tàu khô, 300ml nước sôi, 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất.
Cách làm: Hãm mùi tàu trong nước sôi khoảng 10–15 phút. Khi trà còn ấm thì thêm mật ong.
Cách dùng: Uống trước khi đi ngủ khoảng 30 phút. Mật ong giúp làm dịu niêm mạc dạ dày, trong khi hương thơm tự nhiên của mùi tàu hỗ trợ thư giãn tinh thần, giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
3. Một vài lưu ý khi sử dụng
Mặc dù là loại rau khá lành tính, nhưng những người có cơ địa thiên nhiệt, thường xuyên nóng trong, khô miệng, táo bón, lòng bàn tay bàn chân nóng hoặc hay bứt rứt khó chịu nên sử dụng với lượng vừa phải.
Bất kỳ vị thuốc hay thực phẩm nào cũng cần phù hợp với thể trạng. Dùng đúng người, đúng thời điểm thì là thuốc; dùng không phù hợp đôi khi lại không mang được hiệu quả như mong muốn.
Thiên nhiên luôn dành cho con người những món quà rất giản dị. Một nắm rau mùi tàu ngoài vườn tưởng chừng chỉ để làm gia vị, nhưng nếu hiểu đúng và biết ứng dụng hợp lý, nó có thể trở thành một trợ thủ nhỏ giúp chăm sóc Tỳ Vị và nâng đỡ giấc ngủ mỗi ngày.
