Thuỷ điện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế thuộc Công ty cổ phần miền Trung là dự án thủy điện lớn nhất hiện nay trên địa bàn tỉnh. Mặc dù công trình đã tiến hành xây dựng được 3 năm và dự kiến sẽ đưa vào hoạt động năm 2011 nhưng đến nay 179 hộ dân phải di dời vẫn chưa được tái định cư, gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và công ăn việc làm của họ.
Theo Dự án Nhà máy thuỷ điện A Lưới có tổng mức đầu tư 4.000 tỷ đồng, công suất máy điện sẽ là 170MW. Diện tích đất đai bị ảnh hưởng bởi công trình là 4.200ha, thuộc địa bàn 8 xã. Có 1.500 hộ chịu ảnh hưởng, trong đó có 259 hộ phải di dời định cư. Tuy nhiên cho đến nay, tiến độ đền bù mới đạt 60%. 179 hộ chưa được định cư. Khó có thể nói hết nỗi niềm trong cảnh bất an nói trên. Bà Hồ Thị Hữu tâm sự: "Bữa trước họ thông báo di dời để làm thủy điện, vậy mà họ vẫn chưa di dời. Ruộng mình khô hết vì bên thủy điện họ lấp hết kênh mương, còn ruộng thì chưa làm được. Họ nói là họ hỗ trợ mà chừ 5 vụ rồi vẫn chưa hỗ trợ. Hiện tại công ăn việc làm chưa ổn định vì đất sản xuất còn thiếu. Người thì có mà không có việc làm".
 Dự án thủy điện A Lưới. |
Ông Hồ Ngọc Sinh cũng là một trong những hộ phải di dời cho biết: "Theo Quyết định 928 mà tôi được biết, thì từ khi tiến hành kiểm đếm cho đến khi lập hội đồng để đền bù cho dân là không quá 60 ngày. Nhưng từ khi kiểm đếm đến bây giờ là hơn 2 năm. Thời gian 2 năm đó người dân không làm được gì. Ngay như vườn nhà tôi để cỏ mọc".
Một câu hỏi nhức nhối của người dân ở đây là bao giờ mới được an cư lạc nghiệp? Bởi ngay từ ban đầu tính chuyện di dân làm thủy điện đã khẳng định: Phải làm sao để người dân vùng tái định cư sớm an cư lạc nghiệp đồng thời có cuộc sống bằng và cao hơn nơi ở cũ.
Sự chậm trễ công tác đền bù, di dời tái định cư của thủy điện A Lưới có nhiều nguyên nhân. Theo ông Lê Quý Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy điện A Lưới: "Việc đấu thầu khu tái định cư ở A Lưới các đơn giá định mức là phải theo đơn giá nhà nước, trong khi vị trí đầu tư xa xôi. Nhiều nhà đấu thầu xong không làm. Một số nhà thầu nộp hồ sơ rồi bỏ không đấu thầu. Có gói thầu đến nhà thầu thứ 3 mới làm".
Nói cho cùng, nhiều khi lý do chỉ là... lý do. Bởi sự trở ngại nào cũng có nguyên nhân của nó. Ở nước ngoài việc điều chỉnh hạ tầng tái định cư có mất thêm thời gian thì cũng không thể để người dân phải chờ đợi lâu đến như thế, nếu những người có trách nhiệm thật sự quan tâm và dốc sức cho việc này. Chuyện đặc thù của dự án là vùng xa, đơn giá thầu, bỏ thầu... theo chủ dự án nếu là một thực tế, nhưng đây là vấn đề mà chủ đầu tư phải tiên lượng trước và sớm có giải pháp thích ứng. Giả thử nếu không có nhà thầu nào chịu làm thì người dân cứ mãi sống trong cảnh chờ đợi thế sao?
Trong bối cảnh đó, tại sao nhà thầu không xin cơ chế đặc thù, hoặc chịu thiệt trong phần tăng mức đầu tư để sớm hoàn thành khu tái định cư. Biết đâu có thể nhà đầu tư còn nêu nhiều lý do khác cho sự chậm trễ của mình.
Tuy nhiên, nếu chúng ta thử đặt mình vào tình cảnh của 179 hộ dân đang mòn mỏi đợi chờ từng ngày để sớm được an cư lạc nghiệp mới thấu hiểu sự chậm trễ trên là khó chấp nhận.
Đề nghị chính quyền Thừa Thiên Huế phải có trách nhiệm can thiệp với Công ty cổ phần Thủy điện A Lưới không để 179 hộ dân của mình trong hoàn cảnh sống dở dang, bấp bênh như vậy được.
Nguyễn Quang Hà