 Ảnh: washingtontimes |
Khái niệm “10 thách thức đón chờ Barack Obama” bao hàm mọi lĩnh vực từ chính trị, ngoại giao, đến kinh tế, xã hội. Đó là các thách thức liên quan đến việc chấm dứt ổn thỏa cuộc chiến tranh tại Iraq, xử lý đúng đắn cuộc chiến tại Afghanistan, giải quyết hệ quả cuộc chiến chống khủng bố do người tiền nhiệm G.Bush khởi xướng trong đó có hồ sơ nhạy cảm là nhà tù Guantanamo, hóa giải nguy cơ vũ khí hạt nhân đến từ Iran. Tất cả các hồ sơ đó sẽ góp phần hỗ trợ cho việc thúc đẩy trở lại tiến trình hòa bình Trung cận Đông đang bế tắc. Hồ sơ Nga, CHDCND Triều Tiên hay Trung Quốc cũng là những vấn đề mà Tổng thống tân cử Mỹ phải tiếp tục xử lý.
Tuy nhiên, theo các nhà quan sát, phép lạ trước tiên mà mọi người mong chờ ông Obama thực hiện là làm sao vực dậy nền kinh tế Mỹ, nâng cao cuộc sống người dân, như ông đã hứa trong cuộc vận động tranh cử. Trong thời gian qua, ông đã đưa ra một loạt cam kết, trong đó có kế hoạch giúp đỡ người thất nghiệp, với chủ trương bơm tiền, giảm thuế để kích cầu, bảo hiểm xã hội cho mọi người (hiện có 45 triệu người Mỹ không có bảo hiểm y tế), tạm hoãn việc tịch biên nhà cửa... Tuy nhiên, vấn đề là chính quyền tìm đâu ra tiền để thực hiện các cam kết, khi mà mức bội chi nhà nước đã lên khá cao: 455 tỷ USD. Thâm thủng ngân sách của Mỹ trong tài khóa 2009 có thể vượt mức 1.000 tỷ USD.
Hiện nay, số nợ của Nhà nước Mỹ qua công trái phiếu là 10.000 tỷ USD. Với kế hoạch cứu vãn ngân hàng đã thông qua, trị giá cả ngàn tỷ USD, và bây giờ thực hiện lời hứa lúc tranh cử, (riêng mạng lưới bảo hiểm xã hội sẽ ngốn hàng ngàn tỷ USD), nợ hiển nhiên sẽ chồng chất ngày càng cao, tiền lãi cũng vậy.
Thế giới chờ đợi Obama trên mặt trận đối ngoại giải quyết những hồ sơ nóng, trong lúc người Mỹ cũng chờ đợi nơi tổng thống mới một mặt để cải thiện hình ảnh nước Mỹ, và đặc biệt là giải quyết một vấn đề thiết thân với họ: hồ sơ Iraq. Đây là vấn đề ngay từ lúc ban đầu đã gây xích mích giữa Mỹ và các đồng minh truyền thống. Thách thức đối với ông Obama là thay đổi hình ảnh này, tăng cường vai trò của Mỹ, nhưng cũng chứng minh được là nước Mỹ của ông biết lắng nghe những đồng minh của mình nhiều hơn, tôn trọng phương thức đa phương giải quyết các vấn đề thế giới.
Nói chuyện với Iran là một thách thức lớn khác đối với ông Obama vì ông Obama không có chủ bài trong tay để thuyết phục, hay đánh đổi với Iran, sao cho hai bên cùng có lợi lâu dài. Ông tuyên bố sẽ tiếp xúc với Iran không cần điều tiên quyết nào, nhưng vấn đề là dứt khoát Iran sẽ không từ bỏ việc làm giàu uranium.
Hồ sơ gai góc khác trong tình hình hiện nay là chiến trường Afghanistan ngày càng nguy hiểm hơn, lực lượng liên minh bị nhiều tổn thất. Ông Obama tuyên bố rút quân khỏi Iraq để tập trung vào Afghanistan, đưa thêm quân đến đây, dẹp căn cứ Al-Quaeda ở vùng biên giới với Pakistan. Không kể hiệu quả các chiến dịch quân sự vãn hồi trật tự, vấn đề đặt ra cũng là vấn đề tài chính, nhân lực. Mỹ có thể cáng đáng hết hay không về nhân lực và tài lực? Thách thức đối với ông Obama là làm sao thuyết phục được các đồng minh giúp đỡ Mỹ một tay ở Afghanistan.
Theo Viện Nghiên cứu Brookings ở Mỹ, 10 công việc mà ông Barack Obama phải xắn tay để giải quyết gồm: Tái lập ổn định tài chính; phát huy bảo vệ môi trường; sử dụng “Sức mạnh thông minh’’ để cải thiện hình ảnh nước Mỹ; củng cố thương mại toàn cầu; lái Trung Quốc vào quỹ đạo quốc tế; thúc đẩy nước Nga hợp tác và tôn trọng các chuẩn mực quốc tế nhiều hơn; lôi kéo Ấn Độ vào nền kinh tế toàn cầu; thiết lập quan hệ mới với châu Mỹ Latinh; yểm trợ cho châu Phi tăng trưởng; theo đuổi một chương trình hành động tích cực đối với vùng Trung Đông. |
Theo giới phân tích, hiện nay ông Barack Obama đang có một lợi thế là đảng Dân chủ của ông nắm được đa số ở cả hai viện Quốc hội Mỹ, giúp cho các chủ trương mà chính quyền của ông đề ra có thể được thông qua một cách dễ dàng hơn. Tuy vậy, nói theo kiểu phương Đông, để thành công, Tổng thống tân cử Mỹ cần phải có “nhân hòa’’ tức là được mọi người tại Mỹ ủng hộ.
Đây chính là một trong những thách thức to lớn cho ông Obama vì trong cuộc bầu cử vừa qua, dù đã chiến thắng áp đảo trên bình diện phiếu đại cử tri, Tổng thống tân cử Mỹ chỉ thu được 52% số phiếu ủng hộ, tức vẫn còn có gần một nửa người dân Mỹ không tín nhiệm ông. Việc điều hành đất nước chỉ với 50% dân chúng ủng hộ không phải là một điều mới tại Mỹ. Thế nhưng riêng đối với ông Obama, vấn đề còn khó khăn gấp bội vì ông là một người da màu. Các quyết định của ông sẽ luôn luôn bị soi rọi xem có thiên vị bên này hay bên kia hay không. Đây quả là một thách thức mà những người tiền nhiệm của ông Barack Obama không gặp phải.
Song Hà (Theo Reuters, RFI)